પશ્યેમાં નલિનીં ચાન્યાં કમલોત્પલમાલિનીમ્। સ્રગ્ધરાં વિગ્રહવતીં સાક્ષાચ્છ્રિયમિવાપરામ્
આ બીજું સરોવર પણ જુઓ, જેમાં કમળ અને નીલપદ્મની માળાઓ શોભે છે, જાણે સ્વયં શ્રીલક્ષ્મી અહીં અવતરેલી હોય.
નાનાકુસુમગન્ધાઢ્યાસ્તસ્યેમાઃ કાનનોત્તમે। ઉપગીયમાના ભ્રમરૈ રાજન્તે વનરાજયઃ
આ ઉત્તમ વનમાં, વિવિધ ફૂલોની સુગંધથી ભરપૂર વનરાજીઓ મધમાખીઓના ગીતથી ઉજળી રહી છે.
પશ્ય ભીમ શુભાન્દેશાન્દેવાક્રીડાન્સમન્તતઃ। અમાનુષગતિં પ્રાપ્તાઃ સંસિદ્ધાઃ સ્મ વૃકોદર
ભીમ, ચારે બાજુના આ સુંદર પ્રદેશો જુએ, દેવતાઓના રમણસ્થાન છે; વૃતોદર, આપણે તો માનવથી પણ ઉપરનું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે.
લતાભિઃ પુષ્પિતાગ્રાભિઃ પુષ્પિતાઃ પાદપોત્તમાઃ। સંશ્લિષ્ટાઃ પાર્થ શોભન્તે ગન્ધમાદનસાનુષુ
પાર્થ, ગંધમાદનના ઢોળાણ પર શ્રેષ્ઠ વૃક્ષો ફૂલેલી લતાઓથી વળાઈને ખુબ જ સુંદર લાગે છે.
શિખણ્ડિનીભિશ્ચરતાં સહિતાનાં શિખણ્ડિનામ્। નદતાં શૃણુ નિર્ઘોષં ભીમ પર્વતસાનુષુ
ભીમ, પર્વતની ઢાળીઓ પર જૂથમાં ફરતા નાચતા મોરોની ગર્જના સાંભળ.
ચકોરાઃ શતપત્રાશ્ચ મત્તકોકિલશારિકાઃ। પત્રિણઃ પુષ્પિતાનેતાન્સંપતન્તિ મહાદ્રુમાન્
ચકોર, શતપત્ર, મસ્ત કોયલ અને શારિકા જેવા પંખીઓ ફૂલેલા મહાવૃક્ષો પર ઝૂંડીને ઉડી રહ્યા છે.
રક્તપીતારુણાઃ પાર્થ પાદપાગ્રગતાઃ ખગાઃ। પરસ્પરમુદીન્તે બહવો જીવજીવકાઃ
પાર્થ, લાલ, પીળા અને ગુલાબી રંગના અનેક જીવજીવક પંખીઓ વૃક્ષોની ટોચે બેઠા પરસ્પર બોલી રહ્યા છે.
હરિતારુણવર્ણાનાં શાડ્વલાનાં સમીપતઃ। સારસાઃ પ્રતિદૃશ્યન્તે શૈલપ્રસ્રવણેષ્વપિ
હરિયાળા અને ગુલાબી રંગના ઘાસના મેદાનની પાસે, પર્વતના ઝરણા પાસે પણ સર્વત્ર સારસ પંખીઓ દેખાય છે.
વદન્તિ મધુરા વાચઃ સર્વભૂતમનોરમાઃ। ભૃઙ્ગરાજોપચક્રાશ્ચ લોહપૃષ્ઠાઃ પતત્રિણઃ
મધમાખીના રાજા અને કાળી પીઠવાળા પંખીઓ, જે સર્વ જીવને આનંદ આપે છે, મીઠા અવાજે બોલે છે.
ચતુર્વિષાણાઃ પદ્માભાઃ કુઞ્જરાઃ સકરેણવઃ। એતે વૈડૂર્યવર્ણાભં ક્ષોભયન્તિ મહત્સરઃ
ચાર દાંતવાળા, કમળ જેવો રંગ ધરાવતા અને પરાગથી ધૂંધળા થયેલા હાથીઓ, વૈડૂર્યમણિ જેવો રંગ ધરાવતાં, આ વિશાળ સરોવર હલાવી નાખે છે.
બહુતાલસમુત્સેઘાઃ શૈલશૃઙ્ગપરિચ્યુતાઃ। નાનાપ્રસ્રવણેભ્યશ્ચ વારિધારાઃ પતન્તિ ચ
પર્વતની ચોટીઓ પરથી ઉછળતી અને વિવિધ ઝરણાઓમાંથી વહેતી પાણીની ધારા જોરથી નીચે પડે છે.
ભાસ્કરાભપ્રભા ભીમાઃ શારદાભ્રઘનોપમાઃ। શોભયન્તિ મહાશૈલં નાનારજતધાતવઃ
સૂર્ય જેવી તેજસ્વી અને શરદના ઘન વાદળ જેવી ચમકતી વિવિધ ધાતુઓ મહાપર્વતને શોભ આપે છે.
ક્વચિદઞ્જનવર્ણાભાઃ ક્વચિત્કાઞ્ચનસન્નિભાઃ। ધાતવો હરિતાલસ્ય ક્વચિદ્ધિઙ્ગુલકસ્ય ચ
ક્યાંક કાજળ જેવી કાળી, ક્યાંક સોનાની જેમ ઝળહળતી, અને ક્યાંક હરિતાલ તથા હિંગુલક જેવી ધાતુઓ જોવા મળે છે.
મનઃશિલાગુહાશ્ચૈવ સંધ્યાભ્રનિકરોપમાઃ। શશલોહિતવર્ણાભાઃ ક્વચિદ્ગૈરિકધાતવઃ
ક્યાંક મન:શિલાની ગુફાઓ સંધ્યાના વાદળના ગૂંચથી સરખી લાગે છે અને ક્યાંક ગેરિક ધાતુઓ શશલોહિત રંગે ઝગમગે છે.
સિતાસિતાભ્રપ્રતિમા બાલસૂર્યસમપ્રભાઃ। એતે બહુવિધાઃ શૈલં શોભયન્તિ મહાપ્રભાઃ
કેટલીક ધાતુઓ સફેદ-કાળી વાદળ જેવી, તો કેટલીક ઉગતા સૂર્ય જેવી તેજસ્વી છે; આવી અનેક પ્રકારની તેજસ્વી ધાતુઓ પર્વતને શોભ આપે છે.
ગન્ધર્વાઃ સહ કાન્તાભિર્યથેષ્ટં ભીમવિક્રમાઃ। દૃશ્યન્તે શૈલશૃઙ્ગેષુ પાર્થ કિંપુરુષૈઃ સહ
પાર્થ, પર્વતની ચોટીઓ પર ભયાનક પરાક્રમી ગંધર્વો પોતાની પ્રિયાઓ સાથે અને કિમ્પુરુષો સાથે જોવા મળે છે.
ગીતાનાં સમતાલાનાં તથાસામ્નાં ચ નિઃખનઃ। શ્રૂયતે બહુધા ભીમ સર્વભૂતમનોહરઃ
ભીમ, ત્યાં ગીત, વાદ્ય અને સામગાનના સુમેળભર્યા અનેક પ્રકારના મોહક અવાજો સંભળાય છે, જે સર્વ જીવને આનંદ આપે છે.
મહાગઙ્ગામુદીક્ષખ પુણ્યાં દેવનદીં શુભામ્। કલહંસગણૈર્જુષ્ટામૃષિકિન્નરસેવિતામ્
મહાન અને પવિત્ર દેવનદી ગંગાને જો, જ્યાં કલહંસોના ટોળા વિહરે છે અને ઋષિઓ તથા કિન્નરો સેવા કરે છે.
ધાતુભિશ્ચ સરિદ્ભિશ્ચ કિન્નરૈર્મૃગપક્ષિભિઃ। ગન્ધર્વૈરપ્સરોભિશ્ચ કાનનૈશ્ચ મનોરમૈઃ
તે ગંગા ધાતુઓ, નદીઓ, કિન્નરો, જંગલી પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ, ગંધર્વો, અપ્સરાઓ અને મનોહર વનો વડે શોભાયમાન છે.
વ્યાલૈશ્ચ વિવિધાકારૈઃ શતશીર્ષૈઃ સમન્તતઃ। ઉપેતં પશ્ય કૌન્તેય શૈલરાજમરિંદમ
કૌન્તેય, દુશ્મનોને હરાવનાર, ચારેબાજુ વિવિધ આકારના અને સો માથાવાળા સાપોથી ઘેરાયેલો પર્વતરાજ જો.
તે પ્રીતમનસઃ શૂરાઃ પ્રાપ્તા ગતિમનુત્તમામ્। નાતૃપ્યન્પર્વતેન્દ્રસ્ય દર્શનેન પરંતપાઃ
એ શૂરવીરો આનંદથી ભરેલા હૃદયથી સર્વોત્તમ આનંદને પામ્યા અને પર્વતરાજના દર્શનથી તૃપ્ત થયા નહીં.
ઉપેતમથ માલ્યૈશ્ચ ફલવદ્ભિશ્ચ પાદપૈઃ। આર્ષ્ટિપેણસ્ રાજર્ષેરાશ્રમં દદૃશુસ્તદા
પછી તેઓએ ફૂલોની માળાઓ અને ફળવાળા વૃક્ષોથી શોભાયમાન ઋષિ અર્ષ્ટિષેણના આશ્રમને જોયો.
તતસ્તે તિગ્મતપસં કૃશં ધમનિસંતતમ્। પારગં સર્વવિદ્યાનામાર્ષ્ટિષેણમુપાગમન્
તેઓએ કઠોર તપથી ક્ષીણ, રગો દેખાતી અને સર્વ વિદ્યા પ્રાપ્ત કરેલા અર્ષ્ટિષેણ ઋષિ પાસે ગયા.
યુધિષ્ઠિરસ્તમાસાદ્ય તપસા દગ્ધકિલ્બિષમ્। અભ્યવાદયત પ્રીતઃ શિરસા નામ કીર્તયન્
યુધિષ્ઠિરે, તપથી પાપ દગ્ધ થયેલા ઋષિ પાસે જઈને આનંદપૂર્વક શીશ નમાવીને તેમનું નામ ઉચ્ચારી અભિવાદન કર્યું.
તતઃ કૃષ્ણા ચ ભીમશ્ચ યમૌ ચ સુતપસ્વિનૌ। શિરોભિઃ પ્રાપ્ય રાજર્ષિં પરિવાર્યોપતસ્થિરે
પછી કૃષ્ણા, ભીમ અને ધર્મના બંને પુત્રોએ પણ શીશ નમાવી રાજર્ષિને ઘેરીને તેમની પાસે ઊભા રહ્યા.
તથૈવ ધૌમ્યો ધર્મજ્ઞઃ પાણ્ડવાનાં પુરોહિતઃ। યથાન્યાયમુપાક્રાન્તસ્તમૃષિં સંશિતવ્રતમ્
એજ રીતે, ધર્મ જાણનાર અને પાંડવોના પુરોહિત ધૌમ્યે પણ યોગ્ય રીતથી તે દૃઢવ્રતી ઋષિ પાસે ગયા.
અન્વજાનાત્સ ધર્મજ્ઞો મુનિર્દિવ્યેન ચક્ષુષા। પાણ્ડોઃ પુત્રાન્કુરુશ્રેષ્ઠાનાસ્યતામિતિ ચાબ્રવીત્
એ ધર્મજ્ઞ મુનિએ દિવ્ય દ્રષ્ટિથી પાંડુપુત્રો, કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, ને ઓળખી કહ્યું: 'બેસો'.
કુરૂણામૃષભં પ્રાજ્ઞં પૂજયિત્વા મહાતપાઃ। સહ ભ્રાતૃભિરસીનં પર્યપૃચ્છદનામયમ્
પછી મહાતપસ્વી ઋષિએ કુરુઓમાં વિદ્વાન અને શ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિર તથા તેમના ભાઈઓનું સન્માન કરીને સુખ-દુ:ખ પૂછ્યું.
નાનૃતે કુરુષે ભાવં કચ્ચિદ્ધર્મે પ્રવર્તસે। માતાપિત્રોશ્ચ તે વૃત્તિઃ કચ્ચિત્પાર્થ ન સીદતિ
તમે ક્યારેય અસત્ય તરફ વળતા નથી ને? તમે ધર્મ પ્રમાણે જ વર્તો છો ને? અને પાર્થ, માતા-પિતાની સેવા પણ તમે યોગ્ય રીતે કરો છો ને?
કચ્ચિત્તે ગુરવઃ સર્વે વૃદ્ધા વૈદ્યાશ્ચ પૂજિતાઃ। કચ્ચિન્ન કુરુષે ભાવં પાર્થ પાપેષુ કર્મસુ
તમારા બધા વડીલ, ગુરુઓ અને જાણકાર વૈદ્યોને તમે માન આપો છો ને? પાર્થ, તમે ક્યારેય પાપના કામોમાં મન લગાવતા નથી ને?