તથા સાલાંસ્તમાલાંશ્ચ પાટલાબકુલાનપિ। માલા ઇવ સમાસક્તાઃ શૈલાનાં શિખરેષુ ચ
એવી રીતે તું સાળ, તમાલ, પાટલ અને બકુલના વૃક્ષો પણ જોઈ શક્યો હતો, જે પહાડોની ટોચ પર માળાની જેમ લટકેલા હતા.
વિમલસ્ફાટિકાભાનિ પાણ્ડુરચ્છદનૈર્દ્વિજૈઃ। કલહંસૈરુપેતાનિ સારસાભિરુતાનિ ચ
સફેદ પાંખો ધરાવતા કલહંસ અને સારસ પક્ષીઓથી ભરેલા, શુદ્ધ સ્ફટિક જેવી ચમક ધરાવતા એ વૃક્ષોમાંથી તેમના મીઠા અવાજો સંભળાતા હતા.
સરાંસિ બહુશઃ પાર્થા પશ્યન્તઃ શૈલસાનુષુ। પદ્મોત્પલવિમિશ્રાણિ સુખશીતજલાનિ ચ
પાર્થ, તેઓએ પહાડની ઢાળીઓ પર અનેક સરોવરો જોયાં, જેમાં કમળ અને નીલપદ્મ ફૂલેલા હતાં અને એના ઠંડા, સુખદ પાણીમાં આનંદ અનુભવાયો.
એવં ક્રમેણ તે વીરા વીક્ષમાણાઃ સમન્તતઃ। ગન્વન્ત્યથ માલ્યાનિ રસવન્તિ ફલાનિ ચ
આ રીતે, એ વીરોએ ચારે બાજુ નજર ફેરવી, પછી સુગંધિત હાર અને સ્વાદિષ્ટ ફળો ભેગાં કર્યા.
સરાંસિ ચ મનોજ્ઞાનિ વૃક્ષાંશ્ચાતિમનોરમાન્। વિવિશુઃ પાણ્ડવાઃ સર્વેવિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનાઃ
પાંડવો સૌ આશ્ચર્યથી આંખો ઉઘાડી, એ સુંદર સરોવરો અને અતિ મનમોહક વૃક્ષોના વનમાં પ્રવેશ્યા.
કમલોત્પલકહ્લારપુણ્ડરીકસુગન્ધિના। સેવ્યમાના વને તસ્મન્સુખસ્પર્શેન વાયુના
એ વનમાં, હલકી ઠંડી પવન કમળ, નીલપદ્મ, કોહલાર અને સફેદ કમળની સુગંધ લઈને વહેતી હતી.
તતો યુધિષ્ઠિરો ભીમમાહેદં પ્રીતિમદ્વચઃ। અહો શ્રીમદિદં ભીમ ગન્ધમાદનકાનનમ્
પછી યુધિષ્ઠિરે ભીમને આનંદથી કહ્યું: 'અરે ભીમ, આ ગંધમાદનનું વન કેટલી સુંદરતા ધરાવે છે!'
વને હ્મસ્મિન્મનોરમ્યે દિવ્યા કાનનજા દ્રુમાઃ। લતાશ્ચ વિવિધાકારાઃ પત્રપુષ્પફલોપગાઃ। ભાન્ત્યેતે પુષ્પવિકચાઃ પુંસ્કોકિલકુલાકુલાઃ
આ મનોહર વનમાં, દિવ્ય વૃક્ષો અને અનેક પ્રકારની લતાઓ, પાંદડા, ફૂલ અને ફળોથી ભરપૂર, ફૂલોથી લદાયેલા છે અને કોયલના ઝુંડથી ગૂંજી રહ્યા છે.
નાત્ર કણ્ટકિનઃ કેચિન્ન ચ વિદ્યન્ત્યપુષ્પિતાઃ। સ્નિગ્ધપત્રફલા વૃક્ષા ગન્ધમાદનસાનુષુ
ગંધમાદનની ઢાળીઓ પર ક્યાંય કાંટાવાળા કે ફૂલ વિના વૃક્ષો નથી; બધા વૃક્ષો ચમકતા પાંદડા અને ફળોથી ભરેલા છે.
ભ્રમરારાવમધુરા નલિનીઃ ફુલ્લપઙ્કજાઃ। વિલોડ્યમાના પશ્યેમાઃ કરિભિઃ સકરેણુભિઃ
આ સરોવરોમાં ફૂલેલા કમળો, મધમાખીઓના મીઠા ગૂંજનથી ગૂંજી રહ્યા છે અને હાથીઓએ પરાગથી ધૂંધળા કરીને તેમને હલાવી નાખ્યા છે.
પશ્યેમાં નલિનીં ચાન્યાં કમલોત્પલમાલિનીમ્। સ્રગ્ધરાં વિગ્રહવતીં સાક્ષાચ્છ્રિયમિવાપરામ્
આ બીજું સરોવર પણ જુઓ, જેમાં કમળ અને નીલપદ્મની માળાઓ શોભે છે, જાણે સ્વયં શ્રીલક્ષ્મી અહીં અવતરેલી હોય.
નાનાકુસુમગન્ધાઢ્યાસ્તસ્યેમાઃ કાનનોત્તમે। ઉપગીયમાના ભ્રમરૈ રાજન્તે વનરાજયઃ
આ ઉત્તમ વનમાં, વિવિધ ફૂલોની સુગંધથી ભરપૂર વનરાજીઓ મધમાખીઓના ગીતથી ઉજળી રહી છે.
પશ્ય ભીમ શુભાન્દેશાન્દેવાક્રીડાન્સમન્તતઃ। અમાનુષગતિં પ્રાપ્તાઃ સંસિદ્ધાઃ સ્મ વૃકોદર
ભીમ, ચારે બાજુના આ સુંદર પ્રદેશો જુએ, દેવતાઓના રમણસ્થાન છે; વૃતોદર, આપણે તો માનવથી પણ ઉપરનું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે.
લતાભિઃ પુષ્પિતાગ્રાભિઃ પુષ્પિતાઃ પાદપોત્તમાઃ। સંશ્લિષ્ટાઃ પાર્થ શોભન્તે ગન્ધમાદનસાનુષુ
પાર્થ, ગંધમાદનના ઢોળાણ પર શ્રેષ્ઠ વૃક્ષો ફૂલેલી લતાઓથી વળાઈને ખુબ જ સુંદર લાગે છે.
શિખણ્ડિનીભિશ્ચરતાં સહિતાનાં શિખણ્ડિનામ્। નદતાં શૃણુ નિર્ઘોષં ભીમ પર્વતસાનુષુ
ભીમ, પર્વતની ઢાળીઓ પર જૂથમાં ફરતા નાચતા મોરોની ગર્જના સાંભળ.
ચકોરાઃ શતપત્રાશ્ચ મત્તકોકિલશારિકાઃ। પત્રિણઃ પુષ્પિતાનેતાન્સંપતન્તિ મહાદ્રુમાન્
ચકોર, શતપત્ર, મસ્ત કોયલ અને શારિકા જેવા પંખીઓ ફૂલેલા મહાવૃક્ષો પર ઝૂંડીને ઉડી રહ્યા છે.
રક્તપીતારુણાઃ પાર્થ પાદપાગ્રગતાઃ ખગાઃ। પરસ્પરમુદીન્તે બહવો જીવજીવકાઃ
પાર્થ, લાલ, પીળા અને ગુલાબી રંગના અનેક જીવજીવક પંખીઓ વૃક્ષોની ટોચે બેઠા પરસ્પર બોલી રહ્યા છે.
હરિતારુણવર્ણાનાં શાડ્વલાનાં સમીપતઃ। સારસાઃ પ્રતિદૃશ્યન્તે શૈલપ્રસ્રવણેષ્વપિ
હરિયાળા અને ગુલાબી રંગના ઘાસના મેદાનની પાસે, પર્વતના ઝરણા પાસે પણ સર્વત્ર સારસ પંખીઓ દેખાય છે.
વદન્તિ મધુરા વાચઃ સર્વભૂતમનોરમાઃ। ભૃઙ્ગરાજોપચક્રાશ્ચ લોહપૃષ્ઠાઃ પતત્રિણઃ
મધમાખીના રાજા અને કાળી પીઠવાળા પંખીઓ, જે સર્વ જીવને આનંદ આપે છે, મીઠા અવાજે બોલે છે.
ચતુર્વિષાણાઃ પદ્માભાઃ કુઞ્જરાઃ સકરેણવઃ। એતે વૈડૂર્યવર્ણાભં ક્ષોભયન્તિ મહત્સરઃ
ચાર દાંતવાળા, કમળ જેવો રંગ ધરાવતા અને પરાગથી ધૂંધળા થયેલા હાથીઓ, વૈડૂર્યમણિ જેવો રંગ ધરાવતાં, આ વિશાળ સરોવર હલાવી નાખે છે.
બહુતાલસમુત્સેઘાઃ શૈલશૃઙ્ગપરિચ્યુતાઃ। નાનાપ્રસ્રવણેભ્યશ્ચ વારિધારાઃ પતન્તિ ચ
પર્વતની ચોટીઓ પરથી ઉછળતી અને વિવિધ ઝરણાઓમાંથી વહેતી પાણીની ધારા જોરથી નીચે પડે છે.
ભાસ્કરાભપ્રભા ભીમાઃ શારદાભ્રઘનોપમાઃ। શોભયન્તિ મહાશૈલં નાનારજતધાતવઃ
સૂર્ય જેવી તેજસ્વી અને શરદના ઘન વાદળ જેવી ચમકતી વિવિધ ધાતુઓ મહાપર્વતને શોભ આપે છે.
ક્વચિદઞ્જનવર્ણાભાઃ ક્વચિત્કાઞ્ચનસન્નિભાઃ। ધાતવો હરિતાલસ્ય ક્વચિદ્ધિઙ્ગુલકસ્ય ચ
ક્યાંક કાજળ જેવી કાળી, ક્યાંક સોનાની જેમ ઝળહળતી, અને ક્યાંક હરિતાલ તથા હિંગુલક જેવી ધાતુઓ જોવા મળે છે.
મનઃશિલાગુહાશ્ચૈવ સંધ્યાભ્રનિકરોપમાઃ। શશલોહિતવર્ણાભાઃ ક્વચિદ્ગૈરિકધાતવઃ
ક્યાંક મન:શિલાની ગુફાઓ સંધ્યાના વાદળના ગૂંચથી સરખી લાગે છે અને ક્યાંક ગેરિક ધાતુઓ શશલોહિત રંગે ઝગમગે છે.
સિતાસિતાભ્રપ્રતિમા બાલસૂર્યસમપ્રભાઃ। એતે બહુવિધાઃ શૈલં શોભયન્તિ મહાપ્રભાઃ
કેટલીક ધાતુઓ સફેદ-કાળી વાદળ જેવી, તો કેટલીક ઉગતા સૂર્ય જેવી તેજસ્વી છે; આવી અનેક પ્રકારની તેજસ્વી ધાતુઓ પર્વતને શોભ આપે છે.
ગન્ધર્વાઃ સહ કાન્તાભિર્યથેષ્ટં ભીમવિક્રમાઃ। દૃશ્યન્તે શૈલશૃઙ્ગેષુ પાર્થ કિંપુરુષૈઃ સહ
પાર્થ, પર્વતની ચોટીઓ પર ભયાનક પરાક્રમી ગંધર્વો પોતાની પ્રિયાઓ સાથે અને કિમ્પુરુષો સાથે જોવા મળે છે.
ગીતાનાં સમતાલાનાં તથાસામ્નાં ચ નિઃખનઃ। શ્રૂયતે બહુધા ભીમ સર્વભૂતમનોહરઃ
ભીમ, ત્યાં ગીત, વાદ્ય અને સામગાનના સુમેળભર્યા અનેક પ્રકારના મોહક અવાજો સંભળાય છે, જે સર્વ જીવને આનંદ આપે છે.
મહાગઙ્ગામુદીક્ષખ પુણ્યાં દેવનદીં શુભામ્। કલહંસગણૈર્જુષ્ટામૃષિકિન્નરસેવિતામ્
મહાન અને પવિત્ર દેવનદી ગંગાને જો, જ્યાં કલહંસોના ટોળા વિહરે છે અને ઋષિઓ તથા કિન્નરો સેવા કરે છે.
ધાતુભિશ્ચ સરિદ્ભિશ્ચ કિન્નરૈર્મૃગપક્ષિભિઃ। ગન્ધર્વૈરપ્સરોભિશ્ચ કાનનૈશ્ચ મનોરમૈઃ
તે ગંગા ધાતુઓ, નદીઓ, કિન્નરો, જંગલી પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ, ગંધર્વો, અપ્સરાઓ અને મનોહર વનો વડે શોભાયમાન છે.
વ્યાલૈશ્ચ વિવિધાકારૈઃ શતશીર્ષૈઃ સમન્તતઃ। ઉપેતં પશ્ય કૌન્તેય શૈલરાજમરિંદમ
કૌન્તેય, દુશ્મનોને હરાવનાર, ચારેબાજુ વિવિધ આકારના અને સો માથાવાળા સાપોથી ઘેરાયેલો પર્વતરાજ જો.