શિખણ્ડિનીભિઃ સહિતાઁલ્લતામણ્ડલકેષુ ચ। મેઘતૂર્યરવોદ્દામમદનાકુલિતાન્ભૃશમ્
મોરણીઓ સાથે લતાવલયોમાં, તેઓ મેઘના ઢોલ જેવા ઘેરા અવાજથી ખૂબ જ ઉલ્લાસિત અને કામભાવથી ભરપૂર થયા હતા.
કૃત્વૈવ કેકામધુરં સંગીતં મધુરસ્વરમ્। ચિત્રાન્કલાપાન્વિસ્તીર્ય સવિલાસાન્મદાલસાન્
મોરોએ મધુર કૂક કરી, મીઠો સંગીત ગાયું, રંગબેરંગી પૂંછડીઓ ફેલાવીને રમૂજી અને મદમસ્ત ભાવે પોતાની અદાઓ બતાવી.
મયૂરાન્દદૃશુર્હૃષ્ટાન્નૃત્યતો વનલાલસાન્। કાંશ્ચિત્પ્રિયાભિઃ સહિતાન્રમમાણાન્કલાપિનઃ
તમે આનંદિત મોરોને જંગલમાં નાચતા જોયા, કેટલાક પોતાના સાથી સાથે આનંદ માણતા, અને તેમની પૂંછડી ફેલાવીને રમતા હતા.
વલ્લીલતાસંકટેષુ કુટજેષુ સ્થિતાંસ્તથા। કાંશ્ચિચ્ચ કુટજાનાં તુ વિટપેષૂત્કટાનિવ
વેલીઓ અને લતાવાળા ઘન જંગલમાં, તેમજ કુટજના ઝાડોમાં, કેટલાક મોરો ઊભા હતા અને કેટલાક તો કુટજના ઊંચા ડાળીઓ પર બેઠેલા હતા.
કલાપરુચિરાટોપનિચિતાન્મુકુટાનિવ। વિવરેષુ તરૂણાં ચ રુચિરાન્દદૃશુશ્ચ તે
સુંદર રંગીન કલાપથી શોભાયમાન એવા મોરો તમે ઝાડોના ખોખામાં પણ જોયા, જે ખૂબ જ આકર્ષક લાગતા હતા.
સિન્ધુવારાંસ્તથોદારાન્મન્મથસ્યેવ તોમરાન્। સુવર્ણવર્ણકુસુમાન્ગિરીણાં સિખરેષુ ચ। કર્ણિકારાન્વિકસિતાન્કર્ણપૂરાનિવોત્તમાન્
તમે ઉદાર સિંધુવારના ઝાડો જોયા, જેમ કે કામદેવના બાણ, અને પરવતોની ટોચ પર સુવર્ણ રંગના ફૂલોવાળા વૃક્ષો પણ જોયા. સાથે જ, ફૂલેલા કર્ણિકારના ઝાડો પણ દેખાયા, જે શ્રેષ્ઠ કાનના વળય જેવા લાગતા હતા.
તથાઽપશ્યન્કુરબકાન્વનરાજિષુ પુષ્પિતાન્। કામવશ્યૌત્સુક્યકરાન્કામસ્યેવ શરોત્કરાન્
એ જ રીતે, તું જંગલની વનરાજીઓમાં ફૂલેલા કુરબક વૃક્ષો જોઈને, જેમ કામદેવના તીરો મનમાં ઇચ્છા જગાવે છે, તેવી જ રીતે મનમાં ઉત્સુકતા અને કામના જગાવનારા તે વૃક્ષોને જોયા.
તથૈવ વનરાજીનામુદારાન્રચિતાનિવ। વિરાજમાનાંસ્તેઽપશ્યંસ્તિલકાંસ્તિલકાનિવ
એ જ રીતે, તું વનરાજીઓમાં ઊભેલા ઉદાર અને સુંદર વૃક્ષોને જોઈને, જાણે કે તેઓ શણગાર જેવા છે, અને તિલકના ચિહ્નો જેવી તેજસ્વીતા ધરાવે છે, એમ તેજમાં ઝગમગતા લાગ્યા.
તથાનઙ્ગશરાકારાન્સહકારાન્મનોરમાન્। અપશ્યન્ભ્રામરાન્રાજન્મઞ્જરીભિર્વિરાજિતાન્
તેથી, રાજા, તું કામદેવના તીરો જેવી આકાર ધરાવતા સુંદર કેરીના વૃક્ષો અને ફૂલોથી શોભતા, મંજરીઓથી ઘેરાયેલા ભમરા પણ જોયા.
હિરણ્યસદૃશૈઃ પુષ્યૈર્દાવાગ્નિસદૃશૈરપિ। લોહિતૈરઞ્જનાભૈશ્ચ વૈદૂર્યસદૃશૈરપિ। અતીવ વૃક્ષા રાજન્તે પુષ્પિતાઃ શૈલસાનુષુ
સોનાની જેમ ચમકતા, અગ્નિ જેવી લાલ, અંજન જેવી ગાઢ અને વૈદૂર્યમણિ જેવી તેજસ્વી ફૂલો વડે શોભતા, એ ફૂલેલા વૃક્ષો પર્વતની ઢાળીઓ પર ખૂબ જ ઝગમગતા હતા.
તથા સાલાંસ્તમાલાંશ્ચ પાટલાબકુલાનપિ। માલા ઇવ સમાસક્તાઃ શૈલાનાં શિખરેષુ ચ
એવી રીતે તું સાળ, તમાલ, પાટલ અને બકુલના વૃક્ષો પણ જોઈ શક્યો હતો, જે પહાડોની ટોચ પર માળાની જેમ લટકેલા હતા.
વિમલસ્ફાટિકાભાનિ પાણ્ડુરચ્છદનૈર્દ્વિજૈઃ। કલહંસૈરુપેતાનિ સારસાભિરુતાનિ ચ
સફેદ પાંખો ધરાવતા કલહંસ અને સારસ પક્ષીઓથી ભરેલા, શુદ્ધ સ્ફટિક જેવી ચમક ધરાવતા એ વૃક્ષોમાંથી તેમના મીઠા અવાજો સંભળાતા હતા.
સરાંસિ બહુશઃ પાર્થા પશ્યન્તઃ શૈલસાનુષુ। પદ્મોત્પલવિમિશ્રાણિ સુખશીતજલાનિ ચ
પાર્થ, તેઓએ પહાડની ઢાળીઓ પર અનેક સરોવરો જોયાં, જેમાં કમળ અને નીલપદ્મ ફૂલેલા હતાં અને એના ઠંડા, સુખદ પાણીમાં આનંદ અનુભવાયો.
એવં ક્રમેણ તે વીરા વીક્ષમાણાઃ સમન્તતઃ। ગન્વન્ત્યથ માલ્યાનિ રસવન્તિ ફલાનિ ચ
આ રીતે, એ વીરોએ ચારે બાજુ નજર ફેરવી, પછી સુગંધિત હાર અને સ્વાદિષ્ટ ફળો ભેગાં કર્યા.
સરાંસિ ચ મનોજ્ઞાનિ વૃક્ષાંશ્ચાતિમનોરમાન્। વિવિશુઃ પાણ્ડવાઃ સર્વેવિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનાઃ
પાંડવો સૌ આશ્ચર્યથી આંખો ઉઘાડી, એ સુંદર સરોવરો અને અતિ મનમોહક વૃક્ષોના વનમાં પ્રવેશ્યા.
કમલોત્પલકહ્લારપુણ્ડરીકસુગન્ધિના। સેવ્યમાના વને તસ્મન્સુખસ્પર્શેન વાયુના
એ વનમાં, હલકી ઠંડી પવન કમળ, નીલપદ્મ, કોહલાર અને સફેદ કમળની સુગંધ લઈને વહેતી હતી.
તતો યુધિષ્ઠિરો ભીમમાહેદં પ્રીતિમદ્વચઃ। અહો શ્રીમદિદં ભીમ ગન્ધમાદનકાનનમ્
પછી યુધિષ્ઠિરે ભીમને આનંદથી કહ્યું: 'અરે ભીમ, આ ગંધમાદનનું વન કેટલી સુંદરતા ધરાવે છે!'
વને હ્મસ્મિન્મનોરમ્યે દિવ્યા કાનનજા દ્રુમાઃ। લતાશ્ચ વિવિધાકારાઃ પત્રપુષ્પફલોપગાઃ। ભાન્ત્યેતે પુષ્પવિકચાઃ પુંસ્કોકિલકુલાકુલાઃ
આ મનોહર વનમાં, દિવ્ય વૃક્ષો અને અનેક પ્રકારની લતાઓ, પાંદડા, ફૂલ અને ફળોથી ભરપૂર, ફૂલોથી લદાયેલા છે અને કોયલના ઝુંડથી ગૂંજી રહ્યા છે.
નાત્ર કણ્ટકિનઃ કેચિન્ન ચ વિદ્યન્ત્યપુષ્પિતાઃ। સ્નિગ્ધપત્રફલા વૃક્ષા ગન્ધમાદનસાનુષુ
ગંધમાદનની ઢાળીઓ પર ક્યાંય કાંટાવાળા કે ફૂલ વિના વૃક્ષો નથી; બધા વૃક્ષો ચમકતા પાંદડા અને ફળોથી ભરેલા છે.
ભ્રમરારાવમધુરા નલિનીઃ ફુલ્લપઙ્કજાઃ। વિલોડ્યમાના પશ્યેમાઃ કરિભિઃ સકરેણુભિઃ
આ સરોવરોમાં ફૂલેલા કમળો, મધમાખીઓના મીઠા ગૂંજનથી ગૂંજી રહ્યા છે અને હાથીઓએ પરાગથી ધૂંધળા કરીને તેમને હલાવી નાખ્યા છે.
પશ્યેમાં નલિનીં ચાન્યાં કમલોત્પલમાલિનીમ્। સ્રગ્ધરાં વિગ્રહવતીં સાક્ષાચ્છ્રિયમિવાપરામ્
આ બીજું સરોવર પણ જુઓ, જેમાં કમળ અને નીલપદ્મની માળાઓ શોભે છે, જાણે સ્વયં શ્રીલક્ષ્મી અહીં અવતરેલી હોય.
નાનાકુસુમગન્ધાઢ્યાસ્તસ્યેમાઃ કાનનોત્તમે। ઉપગીયમાના ભ્રમરૈ રાજન્તે વનરાજયઃ
આ ઉત્તમ વનમાં, વિવિધ ફૂલોની સુગંધથી ભરપૂર વનરાજીઓ મધમાખીઓના ગીતથી ઉજળી રહી છે.
પશ્ય ભીમ શુભાન્દેશાન્દેવાક્રીડાન્સમન્તતઃ। અમાનુષગતિં પ્રાપ્તાઃ સંસિદ્ધાઃ સ્મ વૃકોદર
ભીમ, ચારે બાજુના આ સુંદર પ્રદેશો જુએ, દેવતાઓના રમણસ્થાન છે; વૃતોદર, આપણે તો માનવથી પણ ઉપરનું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે.
લતાભિઃ પુષ્પિતાગ્રાભિઃ પુષ્પિતાઃ પાદપોત્તમાઃ। સંશ્લિષ્ટાઃ પાર્થ શોભન્તે ગન્ધમાદનસાનુષુ
પાર્થ, ગંધમાદનના ઢોળાણ પર શ્રેષ્ઠ વૃક્ષો ફૂલેલી લતાઓથી વળાઈને ખુબ જ સુંદર લાગે છે.
શિખણ્ડિનીભિશ્ચરતાં સહિતાનાં શિખણ્ડિનામ્। નદતાં શૃણુ નિર્ઘોષં ભીમ પર્વતસાનુષુ
ભીમ, પર્વતની ઢાળીઓ પર જૂથમાં ફરતા નાચતા મોરોની ગર્જના સાંભળ.
ચકોરાઃ શતપત્રાશ્ચ મત્તકોકિલશારિકાઃ। પત્રિણઃ પુષ્પિતાનેતાન્સંપતન્તિ મહાદ્રુમાન્
ચકોર, શતપત્ર, મસ્ત કોયલ અને શારિકા જેવા પંખીઓ ફૂલેલા મહાવૃક્ષો પર ઝૂંડીને ઉડી રહ્યા છે.
રક્તપીતારુણાઃ પાર્થ પાદપાગ્રગતાઃ ખગાઃ। પરસ્પરમુદીન્તે બહવો જીવજીવકાઃ
પાર્થ, લાલ, પીળા અને ગુલાબી રંગના અનેક જીવજીવક પંખીઓ વૃક્ષોની ટોચે બેઠા પરસ્પર બોલી રહ્યા છે.
હરિતારુણવર્ણાનાં શાડ્વલાનાં સમીપતઃ। સારસાઃ પ્રતિદૃશ્યન્તે શૈલપ્રસ્રવણેષ્વપિ
હરિયાળા અને ગુલાબી રંગના ઘાસના મેદાનની પાસે, પર્વતના ઝરણા પાસે પણ સર્વત્ર સારસ પંખીઓ દેખાય છે.
વદન્તિ મધુરા વાચઃ સર્વભૂતમનોરમાઃ। ભૃઙ્ગરાજોપચક્રાશ્ચ લોહપૃષ્ઠાઃ પતત્રિણઃ
મધમાખીના રાજા અને કાળી પીઠવાળા પંખીઓ, જે સર્વ જીવને આનંદ આપે છે, મીઠા અવાજે બોલે છે.
ચતુર્વિષાણાઃ પદ્માભાઃ કુઞ્જરાઃ સકરેણવઃ। એતે વૈડૂર્યવર્ણાભં ક્ષોભયન્તિ મહત્સરઃ
ચાર દાંતવાળા, કમળ જેવો રંગ ધરાવતા અને પરાગથી ધૂંધળા થયેલા હાથીઓ, વૈડૂર્યમણિ જેવો રંગ ધરાવતાં, આ વિશાળ સરોવર હલાવી નાખે છે.