ભીમસેનોઽપ્યવષ્ટબ્ધો નિયુદ્ધાયાભવત્સ્થિતઃ। રાક્ષસોઽપિ ચ વિસ્રબ્ધો બાહુયુદ્ધમકાઙ્ક્ષત
ભીમસેન પણ મજબૂતીથી ઊભો રહ્યો, એકલ યુદ્ધ માટે તૈયાર હતો; અને રાક્ષસ પણ આત્મવિશ્વાસથી બાહુયુદ્ધની ઇચ્છા રાખતો હતો.
વર્તમાને તયો રાજન્બાહુયુદ્ધે સુદારુણે। માદ્રીપુત્રાવતિક્રુદ્ધાવુભાવપ્યભ્યધાવતામ્
રાજા, જ્યારે એ બંને વચ્ચે ભયાનક બાહુયુદ્ધ ચાલતું હતું, ત્યારે માદ્રીના બંને પુત્રો પણ ભારે ગુસ્સામાં આગળ વધ્યા.
ન્યવારયત્તૌ પ્રહસન્કુન્તીપુત્રો વૃકોદરઃ। શક્તોઽહં રાક્ષસસ્યેતિ પ્રેક્ષધ્વમિતિ ચાબ્રવીત્
કુંતીપુત્ર ભીમસેને હસીને બન્નેને રોક્યા અને કહ્યું: 'હું આ રાક્ષસનો સામનો કરી શકું છું—તમે જુઓ.'
આત્મના ભ્રાતૃભિશ્ચૈવ ધર્મેણ સુકૃતેન ચ। ઇષ્ટેન ચ શપે રાજન્સૂદયિષ્યામિ રાક્ષસમ્
મારા પોતાના બળથી, ભાઈઓ સાથે, ધર્મથી, સારા કર્મોથી અને યજ્ઞથી, રાજા, હું શપથ લઉં છું કે આ રાક્ષસને મારી નાખીશ.
ઇત્યેવમુક્ત્વા તૌ વીરૌ સ્પર્ધમાનૌ પરસ્પરમ્। બાહુભિઃ સમસજ્જેતામુભૌ રક્ષોવૃકોદરૌ
આ રીતે કહ્યા પછી, બંને વીર—રાક્ષસ અને ભીમ—એકબીજાથી સ્પર્ધા કરતા, બાહુબળથી અથડાયા.
તયોરાસીત્સંપ્રહારઃ ક્રુદ્ધયોર્ભીમરક્ષસોઃ। અમૃષ્યમાણયોઃ સઙ્ખ્યે શક્રશમ્બરયોરિવ
ભીમ અને રાક્ષસ બંને ગુસ્સે ભરાયા અને એકબીજાને સહન ન કરી શક્યા, જેમ ઇન્દ્ર અને શમ્બર વચ્ચે યુદ્ધ થયું હતું, તેમ ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું.
તૌ વીરૌ સમભિક્રુદ્ધાવન્યોન્યં પર્યધાવતામ્। આરુજ્યારુજ્યતૌ વૃક્ષાનન્યોન્યમભિજઘ્નતુઃ। જીમૂતાવિવ ધર્માન્તે વિનદન્તૌ મહાબલૌ
બન્ને મહાબલી વીરોએ ભારે ગુસ્સાથી એકબીજા પર તૂટી પડ્યા, ઝાડ ઉખેડી એકબીજાને માર્યા અને વાદળના ગર્જનાની જેમ ધ્વનિ કરી.
બભઞ્જતુર્મહાવૃક્ષાનૂરુભિર્બલિનાં વરૌ। અન્યોન્યેનાભિસંરબ્ધૌ પરસ્પરવધૈષિણૌ
બન્ને બળવાનોએ જાંઘથી મોટા ઝાડ તોડી નાખ્યા, એકબીજાથી ક્રોધિત થઈ, એકમેકના વિનાશ માટે તત્પર રહ્યા.
તદ્વૃક્ષયુદ્ધમભવનમહીરુહવિનાશનમ્। વાલિસુગ્રીવયોર્ભ્રાત્રોઃ પુરેવ કપિસિંહયોઃ
આ ઝાડોનું યુદ્ધ આખા જંગલને ઉજાડતું થયું, જેમ પહેલાં વાલી અને સુગ્રીવ જેવા વાનર ભાઈઓ લડ્યા હતા, તેમ.
આવિધ્યાવિધ્ય તૌ વૃક્ષાન્મુહૂર્તમિતરેતરમ્। તાડયામાસતુરુભૌ વિનદન્તૌ મુહુર્મુહુઃ
થોડી વાર સુધી બન્ને ઝાડ પકડીને એકબીજા પર ફેંકતા રહ્યા, વારંવાર ગર્જના કરતા, અને સતત મારામારી કરતા.
તસ્મિન્દેશે યદા વૃક્ષાઃ સર્વ એવ નિપાતિતાઃ। પુગીકૃતાશ્ચ શતશઃ પરસ્પરવધેપ્સયા
જ્યારે ત્યાંના બધા ઝાડો પડી ગયા અને બંનેએ એકબીજાને મારવા માટે શતાવધિ ઝાડ એકઠા કરી ઢગલાં કર્યા, ત્યારે ચારે બાજુ ઝાડો છવાઈ ગયા.
તતઃ શિલાઃ સમાદાય મુહૂર્તમિવ ભારત। મહાભ્રૈરિવ શૈલેન્દ્રૌ યુયુધાતે મહાબલૌ
પછી, હે ભારત, થોડા સમય માટે બંને મહાબલી પર્વત જેવાં પથ્થરો ઉઠાવી, વાદળ જેવા પથ્થરો ફેંકી યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
શિલાભિરુગ્રરૂપાભિર્બૃહતીભિઃ પરસ્પરમ્। વજ્રૈરિવ મહાવેગૈરાજઘ્નતુરમર્ષણૌ
મોટા અને ભયાનક પથ્થરો લઈને બંનેએ એકબીજાને વીજળી જેવી જોરથી માર્યા, ગુસ્સાથી ભરાયા હતા.
અભિદ્રુત્ય ચ ભૂયસ્તાવન્યોન્યબલદર્પિતૌ। ભુજાભ્યાં પરિગૃહ્યાથ ચકર્ષાતે ગજાવિવ
પછી ફરી બંને બળથી ગર્વિત થઈ એકબીજા પર દોડી ગયા, બાહુથી પકડીને, ગજની જેમ ખેંચતા-પસારતા લડ્યા.
મુષ્ટિભિશ્ મહાઘોરૈરન્યોન્યમભિપેતતુઃ। તતઃ કટકટાશબ્દો બભૂવ શુમહાત્મનોઃ
ભયાનક મુઠીઓથી બંનેએ એકબીજાને માર્યા, અને પછી બંને મહાન આત્માઓમાંથી જોરદાર તડતડાટ અવાજ આવ્યો.
તતઃ સંહૃત્યમુષ્ટિં તુ પઞ્ચશીર્ષમિવોરગમ્। વેગેનાભ્યહનદ્ભીમો રાક્ષસસ્ય શિરોધરામ્
પછી ભીમે પોતાના મુઠીને પાંચમુંખી સાપ જેવો બનાવી, જોરથી રાક્ષસની ગળામાં ઘા કર્યો.
તતઃ શ્રાન્તં તુ તદ્રક્ષો ભીમસેનભુજાહતમ્। સુપરિભ્રાન્તમાલક્ષ્ય ભીમસેનોઽભ્યવર્તત
ભીમસેનના બાહુઓના ઘા થી રાક્ષસ થાકી ગયો અને લથડતો જોવા મળ્યો, ત્યારે ભીમસેને વધુ જોરથી હુમલો કર્યો.
તત એનં મહાબાહુર્બાહુભ્યામમરોપમઃ। સમુત્ક્ષિપ્ય બલાદ્ભીમો નિષ્પિપેષ મહીતલે
પછી મહાબાહુ ભીમે, બલથી તેને બાહુઓમાં ઉંચક્યો અને જમીન પર પછાડી દીધો.
તતઃ સંપીડ્ય બલવદ્ભુજાભ્યાં ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ।' તસ્ય ગાત્રાણિ સર્વાણિ ચૂર્ણયામાસ પાણ્ડવઃ। અરત્નિના ચાભિહત્ય શિરઃ કાયાદપાહરત્
પછી ભીમે ગુસ્સાથી ભરાઈ, બાહુથી તેને મજબૂતીથી પકડી, તેના બધા અંગો ચકનાચૂર કરી નાખ્યા અને ઘૂંટણના ઘા થી તેનું માથું શરીરથી અલગ કરી નાખ્યું.
સંદષ્ટૌષ્ઠં વિવૃત્તાક્ષં ફલં વૃક્ષાદિવ ચ્યુતમ્। જટાસુરસ્ય તુ શિરો ભીમસેનબલાદ્ધૃતમ્। પપાત રુધિરાદિગ્ધં સંદષ્ટદશનચ્છદમ્
રાક્ષસનું માથું, હોઠ દાંતથી દબાયેલા, આંખો ફાટી નીકળી, ભીમસેનના બળથી શરીરથી તૂટી, ઝાડ પરથી પડેલા ફળની જેમ, લોહીથી લથબથ જમીન પર પડ્યું.
તં નિહત્યમહેષ્વાસો યુધિષ્ઠિરમુપાગમત્। સ્તૂયમાનો દ્વિજાગ્ર્યૈસ્તુ મરુદ્ભિરિવ વાસવઃ
તે રાક્ષસને મારીને મહાન ધનુર્ધારી યુધિષ્ઠિર પાસે આવ્યો, અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો દ્વારા એ રીતે વખાણવામાં આવ્યો જેમ કે દેવતાઓમાં ઇન્દ્રને મારુતો વખાણે છે.
નિહતે રાક્ષસે તસ્મિન્પુનર્નારાયણાશ્રમમ્। અભ્યેત્ય રાજા કૌન્તેયો નિવાસમકરોત્પ્રભુઃ
તે રાક્ષસના વધ પછી, કુંતીપુત્ર રાજા ફરીથી નારાયણ આશ્રમમાં ગયો અને ત્યાં રહેવા લાગ્યો.
સ સમાનીય તાન્સર્વાન્ભ્રાતૄનિત્યબ્રવીદ્વચઃ। દ્રૌપદ્યા સહિતઃ કાલે સંસ્મરન્ભ્રાતરં જયમ્
પછી તેણે બધા ભાઈઓને બોલાવીને, દ્રૌપદી સાથે, યોગ્ય સમયે ભાઈની વિજય યાદ કરીને એમને કહ્યું.
સમાશ્ચતસ્રોઽભિગતાઃ શિવેન ચરતાં વને। કૃતોદ્દેશઃ સ બીભત્સુઋ પઞ્ચમીમભિતઃ સમામ્
શિવજીની કૃપાથી ચાર ઋતુ વીતી ગઈ હતી, અને પછી બીભત્સુ અર્જુન પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરીને પાંચમો ભાઈ તરીકે પાછો આવ્યો.
પ્રાપ્ય પર્વતરાજાનં શ્વેતં શિખરિણાંવરમ્। [પુષ્પિતૈર્દ્રુમષણ્ડૈશ્ચ મત્તકોકિલાષટ્પદૈઃ
એ પછી તેણે પર્વતોના રાજા, ચમકતા સફેદ શિખરવાળા પર્વતને પહોંચ્યો, જ્યાં ફૂલેલા વૃક્ષો, ગાનારા કોયલ અને મધમાખીઓથી શોભાયમાન હતો.
મયૂરૈશ્ચાતકૈશ્ચાપિ નિત્યોત્સવવિભૂષિતમ્। વ્યાઘ્રૈર્વરહૈર્મહિષૈર્ગવયૈર્હરિણૈસ્તથા
મોર અને ચાતકથી સજ્જ, હંમેશા ઉત્સવમય, અને વાઘ, જંગલી શૂકર, મહિષ, જંગલી ગાય અને હરણો પણ ત્યાં વસતા હતા.
શ્વાપદૈર્વ્યાલરૂપૈશ્ચ રુરુભિશ્ચ નિષેવિતમ્। ફુલ્લૈઃ સહસ્રપત્રૈશ્ચ શતપત્રૈસ્તથોત્પલૈઃ
શિકારી પ્રાણીઓ, સાપ જેવા જીવ અને હરણો ત્યાં રહેતા, અને ફૂલેલા હજાર પાંખડાવાળા કમળ, સો પાંખડાવાળા કમળ અને નીલકમળોથી શોભિત હતું.
પ્રફુલ્લૈઃ કમલૈશ્ચૈવ તથા નીલોત્પલૈરપિ। મહાપુણઅયં પવિત્રં ચ સુરાસુરનિષેવિતમ્।] તત્રાપિ ચ કૃતોદ્દેશઃ સમાગમદિદૃક્ષુભિઃ
સંપૂર્ણ ફૂલેલા કમળ અને નીલકમળથી શોભાયમાન, મહાન પુણ્ય અને પવિત્ર સ્થળ, દેવ અને અસુરો પણ ત્યાં આવતા; ત્યાં પણ, સ્થળ નિર્ધારીને, સૌ મળ્યા, જોવા માટે ઉત્સુક હતા.
કૃતશ્ચ સમયસ્તેન પાર્થેનામિતતેજસા। પઞ્ચવર્ષાણિ વત્સ્યાભિ વિદ્યાર્થીતિ પુરા મયિ
પાર્થ, અનંત શક્તિવાળા, એ સંકલ્પ કર્યો હતો: 'હું અહીં પાંચ વર્ષ સુધી શિક્ષા માટે રહીશ,' એમ તેણે પહેલાં મને કહ્યું હતું.
અત્રગાણ્ડીવધન્વાનમવાપ્તાસ્ત્રમરિંદમમ્। દેવલોકાદિમં લોકં દ્રક્ષ્યામઃ પુનરાગતમ્
અહીં ધનુષ્યધારી અર્જુને દેવાસ્ત્ર પ્રાપ્ત કર્યું; જ્યારે તે દેવલોકથી પાછો આવશે, ત્યારે આપણે આ જગત ફરીથી જોઈશું.