સ શક્રવદ્દાનવદૈત્યસઙ્ઘાન્ વિક્રમ્ય જિત્વા ચ રણેઽરિસઙ્ઘાન્। વિગાહ્યતાં પુષ્કરીણીં જિતારિઃ કામં સ જગ્રાહ તતોઽમ્બુજાનિ
જેમ ઇન્દ્ર દાનવો અને દૈત્યોના ટોળાંને હરાવે, તેમ ભીમે દુશ્મનોને યુદ્ધમાં હરાવીને સરોવર સુધી પહોંચ્યો અને મનભર કમળો તોડી લીધા.
તતઃ સ પીત્વાઽમૃતકલ્પમમ્ભો ભૂયો બભૂવોત્તમવીર્યતેજાઃ। ઉત્પાટ્ય જગ્રાહ તતોઽમ્બુજાનિ સૌગન્ધિકાન્યુત્તમગન્ધવન્તિ
પછી એ અમૃત જેવી સરોવરનું પાણી પીધું, તો એનું બળ અને તેજ વધુ વધ્યું; અને પછી એ સુગંધિત, ઉત્તમ સૌગંધિક કમળો ઉખાડી લીધા.
તતસ્તુ તે ક્રોધવશાઃ સમેત્ય ધનેશ્વરં ભીમબલપ્રણુન્નાઃ। ભીમસ્ય વીર્યં ચ બલં ચ સંખ્યે યથાવદાચખ્યુરતીવ દીનાઃ
પછી એ રાક્ષસો ભીમના બળથી હેરાન થઈ, ગુસ્સામાં ભેગા મળીને ધનની દેવતા પાસે ગયા અને યુદ્ધમાં ભીમે જે પરાક્રમ અને બળ બતાવ્યું, એ બધું દુઃખી થઈને કહ્યું.
તેષાં વચસ્તત્તુ નિશામ્ય દેવઃ પ્રહસ્ય રક્ષાંસિ તતોઽભ્યુવાચ। ગૃહ્ણાતુ ભીમો જલજાનિ કામં કૃષ્ણાનિમિત્તં વિદિતં મમૈતત્
એ રાક્ષસોની વાત સાંભળી દેવતાએ હસીને કહ્યું: 'ભીમને મનગમતા જેટલા કમળો લેવા દો; મને ખબર છે કે આ બધું કૃષ્ણા માટે છે.'
તતોઽભ્યનુજ્ઞાય ધનેશ્વરં તે જગ્મુઃ કુરૂણાં પ્રવરં વિરોષાઃ। ભીમં ચ તસ્યાં દદૃશુર્નલિન્યાં યથોપજોષં વિહરન્તમેકમ્
પછી ધનના સ્વામીનું વિદાય લઈને, તે કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા વીરોએ ત્યાંથી પ્રસ્થાન કર્યું. અને તે કમળથી ભરેલી તળાવમાં, ભીમને એકલા આનંદથી ફરતા જોયા.
તતસ્તાનિ મહાર્હાણિ દિવ્યાનિ ભરતર્ષભ। બહૂનિ બહુરૂપાણિ વિરજાંસિ સમાદદે
પછી, હે ભરતકુળના શ્રેષ્ઠ, ભીમે અનેક કિંમતી, દિવ્ય અને વિવિધ આકારના શુદ્ધ કમળો એકત્રિત કર્યા.
તતો વાયુર્મહાઞ્શીઘ્રો નીચૈઃ શર્કરકર્ષણઃ। પ્રાદુરાસીદ્વરસ્પર્શઃ સંગ્રામમભિચોદયન્
પછી એક મોટો અને ઝડપી પવન ઊઠ્યો, જે નીચેથી કંકર ખેંચતો હતો અને અદ્ભુત સ્પર્શ ધરાવતો હતો, જે યુદ્ધ માટે ઉશ્કેરતો હતો.
પપાત મહતી ચોલ્કા સનિર્ઘાતા મહાભયા। નિષ્પ્રભશ્ચાભવત્સૂર્યંશ્છન્નરશ્મિસ્તમોવૃતઃ
એક ભયાનક અને મોટું ઉલ્કાપાત થયો, સાથે જ ગર્જના પણ સંભળાઈ, જેનાથી ભારે ભય ફેલાયો; અને સૂર્યનું તેજ મટ્યું, તેની કિરણો અંધકારથી ઢંકાઈ ગઈ.
નિર્ઘાતશ્ચાભવદ્ભીમો ભીમે વિક્રમમાસ્થિતે। ચચાલ પૃથિવી ચાપિ પાંસુવર્ષં પપાત ચ
ભીમે પોતાના પરાક્રમ પર અડગ રહીને ઊભો રહ્યો ત્યારે ભયાનક ગર્જના સંભળાઈ; ધરતી ધ્રુજી ઉઠી અને ધૂળનો વરસાદ પડ્યો.
સલોહિતા દિશશ્ચાસન્ખરવાચો મૃગદ્વિજાઃ। તમોવૃતમભૂત્સર્વં ન પ્રાજ્ઞાયત કિંચન
દિશાઓ લોહી જેવી લાલ થઈ ગઈ, જાનવરો અને પક્ષીઓ ભયાનક અવાજે રડવા લાગ્યા; બધું અંધકારથી ઢંકાઈ ગયું અને કંઈ પણ દેખાતું નહોતું.
[અન્યે ચ બહવો ભીમા ઉત્પાતાસ્તત્ર જજ્ઞિરે ।।] તદદ્ભુતમભિપ્રેક્ષ્ય ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। ઉવાચ વદતાં શ્રેષ્ઠઃ કોઽસ્માનભિભવિષ્યતિ
અને ત્યાં અનેક ભયાનક અશુભ સંકેતો પણ દેખાયા. એ અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈ ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે, જે બોલનારામાં શ્રેષ્ઠ છે, પૂછ્યું: 'આપણે કોણ હરાવશે?'
સજ્જીભવત ભદ્રં વઃ પાણ્ડવા યુદ્ધદુર્મદાઃ। યથા રૂપાણિ પશ્યામિ સુવ્યક્તો નઃ પરાક્રમઃ
'પાંડવો, યુદ્ધમાં પરાક્રમી હો, સજ્જ થાઓ! તમારો કલ્યાણ થાય. જેમ હું આ સંકેતો જોઈ રહ્યો છું, તેમ આપણો પરાક્રમ સ્પષ્ટ દેખાવો જોઈએ.'
એવમુક્ત્વા તતો રાજા વીક્ષાંચક્રે સમન્તતઃ। અપશ્યમાનો ભીમં તુ ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ
આવી રીતે કહીને રાજાએ ચારે બાજુ નજર કરી; પણ ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે ભીમને ક્યાંય જોયો નહીં.
તતઃ કૃષ્ણાં યમૌ ચાપિ સમીપસ્થાનરિંદમઃ। પપ્રચ્છ ભ્રાતરં ભીમં ભીમકર્માણમાહવે
પછી શત્રુઓને હરાવનાર યુધિષ્ઠિરે, નજીકમાં રહેલા કૃષ્ણા અને યમદ્વયને પૂછ્યું કે ભયાનક કાર્યો કરનાર ભીમ યુદ્ધમાં ક્યાં છે.
કચ્ચિન્ન ભીમઃ પાઞ્ચાલિ કિંચ કૃત્યં ચિકીર્ષતિ। કૃતવાનપિ વા વીર સાહસં સાહસપ્રિયઃ
'શું ભીમ દ્રૌપદી સાથે છે? તે શું કરવા ઈચ્છે છે? કે સાહસપ્રિય એ વીર પહેલેથી જ કોઈ સાહસ કરી ચૂક્યો છે?'
ઇમે હ્યકસ્માદુત્પાતા મહાસમરશંસિનઃ। દર્શયન્તો ભયં તીવ્રં પ્રાદુર્ભૂતાઃ સમન્તતઃ
'આ અચાનક દેખાતા અશુભ સંકેતો, ચારે બાજુ, મોટા યુદ્ધના સંકેત આપે છે અને ભારે ભય બતાવે છે.'
તં તથાવાદિનં કૃષ્ણા પ્રત્યુવાચ મનસ્વિની। પ્રિયા પ્રિયં ચિકીર્ષન્તી મહિષી ચારુહાસિની
તેવું કહેતા, બુદ્ધિશાળી અને સુંદર મુખવાળી કૃષ્ણાએ, પોતાના પ્રિયને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છતી પ્રિય રાણી તરીકે, તેને જવાબ આપ્યો:
યત્તત્સૌગન્ધિકં રાજન્નાહૃતં માતરિશ્વના। તન્મયા ભીમસેનસ્ય પ્રીતયાઽદ્યોપપાદિતમ્
'હે રાજા, જે સુગંધિત કમળ પવનદેવ લાવ્યા હતા, તે આજે ભીમસેનની સ્નેહવશતાથી મને મળ્યું છે.'
અપિ ચોક્તો મયા વીરો યદિપશ્યેર્બહૂન્યપિ। તાનિ સર્વાણઅયુપાદાય શીઘ્રમાગમ્યતામિતિ
'અને મેં એ વીરને કહ્યું હતું: જો તને વધુ કમળો દેખાય, તો બધાં જલદી લઈ આવજે.'
સ તુ નૂનં મહાબાહુઃ પ્રિયાર્થં મમ પાણ્ડવઃ। પ્રાગુદીચીં દિશં રાજંસ્તાન્યાહર્તુમિતો ગતઃ
'નિશ્ચિતપણે, એ મહાબાહુ પાંડવ મારા માટે એ કમળ લાવવા અહીંથી પૂર્વોત્તર દિશામાં ગયો છે, હે રાજા.'
ઉક્તસ્ત્વેવં તયા રાજા યમાવિદમથાબ્રવીત્। ગચ્છામ સહિતાસ્તૂર્ણં યેન યાતો વૃકોદરઃ
એવી રીતે કૃષ્ણાએ કહ્યું ત્યારે રાજાએ યમદ્વયને કહ્યું: 'ચાલો, આપણે બધા જલદી જઈએ જ્યાં વ્રિકોદર ગયો છે.'
વહન્તુ રાક્ષસા વિપ્રાન્યથાશ્રાન્તાન્યથાકૃશાન્। ત્વમપ્યમરસંકાશ વહ કૃષ્ણાં ઘટોત્કચ
'રાક્ષસો, બ્રાહ્મણો થાકેલા કે દુર્બળ હોય તો તેમને લઈ જાઓ; અને તું, અમર જેવો ઘટોત્કચ, કૃષ્ણાને પણ લઈ જા.'
વ્યક્તં દૂરમિતો ભીમઃ પ્રવિષ્ટ ઇતિમે મતિઃ। ચિરં ચતસ્ય કાલોઽયં સ ચ વાયુસમો જવે
મને સ્પષ્ટ લાગે છે કે ભીમ અહીંથી બહુ દૂર પહોંચી ગયો છે; ઘણો સમય વીતી ગયો છે અને એ પવન જેટલો ઝડપી છે.
તરસ્વી વૈનતેયસ્ય સદૃશો ભુવિ લઙ્ઘને। ઉત્પતેદપિચાકાશં નિપતેચ્ચયથેચ્છકમ્
એ જમીન પર ઉછાળવામાં ગરુડ જેટલો તીવ્ર છે; એ ઈચ્છે ત્યાં આકાશમાં ઉડી શકે અને જ્યાં મન થાય ત્યાં ઊતરી શકે.
તમન્વિયામ ભવતાં પ્રભાવાદ્રજનીચરાઃ। પુરા સ નાપરાધ્નોતિ સિદ્ધાનાં બ્રહ્મવાદિનામ્
ચાલો, આપણે એને પીછો કરીએ, કેમ કે તમારી શક્તિથી, રાત્રે ફરતા દેવો, એ સિદ્ધો અને બ્રહ્મજ્ઞાની લોકોને નુકસાન ન પહોંચાડે.
તથેત્યુક્ત્વા તુ તે સર્વેહૈડિમ્બપ્રમુખાસ્તદા। ઉદ્દેશજ્ઞાઃ કુબેરસ્ય નલિન્યા ભરતર્ષભ
હિડીંબા અને અન્ય બધા, જેમને કુબેરના પ્રદેશોનું જ્ઞાન હતું, એ વાત સાંભળી 'જેમ કહ્યું તેમ' કહીને તૈયાર થઈ ગયા, હે ભરતવંશી.
આદાય પાણ્ડવાંશ્ચૈવ તાંશ્ચ વિપ્રાનનેકશઃ। લોમશેનૈવ સહિતાઃ પ્રયયુઃ પ્રીતમાનસાઃ
પાંડવો અને ઘણા બ્રાહ્મણો, અને લોમશ સાથે, બધા આનંદિત મનથી ત્યાંથી નીકળી પડ્યા.
તે સર્વે ત્વરિતા ગત્વા દદૃશુસ્તત્ર કાનને। પદ્મસૌગન્ધિકવતીંનલિનીં સુમનોરમામ્
બધા જલદી જલદી ચાલીને એ જંગલમાં પહોંચ્યા અને ત્યાં સુગંધિત કમળોથી ભરેલી સુંદર તળાવ જોઈ.
તં ચ ભીમં મહાત્માનં તસ્યાસ્તીરે વ્યવસ્થિતમ્। દદૃશુર્નિહતાંશ્ચૈવ યક્ષાંશ્ચ વિપુલેક્ષણાન્
ત્યાં એમણે મહાન આત્માવાળા ભીમને તળાવના કાંઠે ઊભેલા જોયો અને પહોળી આંખવાળા મરેલા યક્ષોને પણ જોયા.
ભિન્નકાયાક્ષિબાહૂરુન્સંચૂર્ણિતશિરોધરાન્। તં ચ ભીમં મહાત્માનં તસ્યાસ્તીરે વ્યવસ્થિતમ્
યક્ષોના શરીર, આંખ, હાથ અને જાંઘ તૂટી ગયેલા, માથા અને ગળા ચકનાચૂર થયેલા હતા; અને ભીમ, મહાન આત્માવાળો, એ તળાવના કાંઠે ઊભેલો હતો.