તાં ચ દૃષ્ટ્વૈવ કૌન્તેયો ભીમસેનો મહાહલઃ। બભૂવ પરમપ્રીતો દિવ્યંપ્રેક્ષ્ય સરો મહત્
કૌંતેય ભીમસેને જ્યારે એ મહાન અને દિવ્ય સરોવર જોયું, ત્યારે તે ખૂબ જ આનંદિત થયો.
તચ્ચ ક્રોવશા નામ રાક્ષસા રાજશાસનાત્। રક્ષન્તિ શતસાહસ્રાશ્ચિત્રાયુધપરિચ્છદાઃ
આ સ્થળે રાજાના આદેશથી ક્રોવશા નામના રાક્ષસો, જે લાખોની સંખ્યામાં છે અને વિવિધ શસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સજ્જ છે, રક્ષણ કરે છે.
તે તુ દૃષ્ટ્વૈવ કૌન્તેયમજિનૈઃ પરિવારિતમ્। રુક્માઙ્ગદધરં વીરં ભીમં ભીમપરાક્રમમ્
જ્યારે એ રાક્ષસોએ કૌંતેય ભીમને તેના ભાઈઓથી ઘેરાયેલા, સોનેરી કાંકડા પહેરેલા અને ભયંકર પરાક્રમી તરીકે જોયો—
સાયુધં બદ્ધનિસ્ત્રિંશમશઙ્કિતમરિંદમમ્। પુષ્કરપ્સુમુપાયાન્તમન્યોન્યમભિચુક્રુશુઃ
ભીમસેન શસ્ત્રધારી, તલવાર બાંધેલી, નિર્ભય અને શત્રુઓને હરાવનાર છે, અને કમળોથી ભરેલા સરોવર તરફ આવી રહ્યો હતો, ત્યારે તેઓએ એકબીજાને બોલાવવાનું શરૂ કર્યું.
અયં પુરુષશાર્દૂલઃ સાયુધોઽજિનસંવૃતઃ। યચ્ચિકીર્ષુરિહ પ્રાપ્તસ્તત્સંપ્રષ્ટુમિહાર્હથ
આ માણસોમાં વાઘ જેવો છે, શસ્ત્રધારી છે અને અજિન ચામડું પહેરેલું છે; એ અહીં શું કરવા આવ્યો છે, એ તમે તેની પાસે પૂછો.
તતઃ સર્વે મહાબાહું સમાસાદ્યવૃકોદરમ્। તેજોયુક્તમપૃચ્છન્ત કસ્ત્વમાખ્યાતુમર્હસિ
પછી બધા રાક્ષસો એ મહાબાહુ, તેજસ્વી વૃકોદર પાસે ગયા અને પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો? કૃપા કરીને અમને કહો.'
મુનિવેષધરશ્ચૈવ સાયુધશ્ચૈવ લક્ષ્યસે। યદર્થમાભિસંપ્રાપ્તસ્તદાચક્ષ્યમહામતે
તમે ઋષિ જેવા વસ્ત્રો પહેર્યા છો પણ શસ્ત્રધારી પણ દેખાવ છો; હે વિદ્વાન, તમે અહીં કયા કામે આવ્યા છો એ સ્પષ્ટ કહો.
પાણ્ડવો ભીમસેનોઽહં ધર્મરાજાદનન્તરઃ। વિશાલાં બદરીં પ્રાપ્તો ભ્રાતૃભિઃ સહ રાક્ષસાઃ
હું પાંડુપુત્ર ભીમસેન છું, ધર્મરાજ પછીનો. હે રાક્ષસો, હું મારા ભાઈઓ સાથે આ વિશાળ બદરીમાં આવ્યો છું.
અપશ્યત્તત્રપાઞ્ચાલી સૌગન્ધિકમનુત્તમમ્। અનિલોઢમિતો નૂનં સા બહૂનિ પરીપ્સતિ
અહીં દ્રૌપદી એ શ્રેષ્ઠ સૌગંધિક ફૂલ જોયું; તે પવનથી લાવાયું હતું અને હવે તે ઘણા ફૂલોની ઇચ્છા રાખે છે.
તસ્યા મામનવદ્યાઙ્ગ્યા ધર્મપત્ન્યાઃ પ્રિયે સ્થિતમ્। પુષ્પાહારમિહ પ્રાપ્તં નિબોધત નિશાચરાઃ
મારી નિર્દોષ અને પ્રિય પત્ની, ધર્મપત્ની માટે હું અહીં ફૂલ લેવા આવ્યો છું; હે રાત્રિમાં ફરનારા, તમે આ જાણો.
આક્રીડોઽયં કુબેરસ્ય દયિતઃ પુરુષર્ષભ। નેહ શક્યં મનુષ્યેણ વિહર્તું મર્ત્યધર્મણા
આ કુબેરનું પ્રિય આનંદ બગીચો છે, હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ; અહીં કોઈ મનુષ્ય, જે મરણીય છે, રમવા માટે આવી શકે નહીં.
દેવર્ષયસ્તથા યક્ષા દેવાશ્ચાત્ર વૃકોદર। આમન્ત્ર્ય યક્ષપ્રવરં પિબન્તિ ચ હરન્તિ ચ
હે વૃકોદર, અહીં દેવ ઋષિઓ, યક્ષો અને દેવતાઓ, યક્ષોના રાજાને જાણ કર્યા પછી, પીવે છે અને જે ઇચ્છે તે લઈ જાય છે.
ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ચૈવ વિહરન્ત્યત્ર પાણ્ડવ। `યક્ષાધિપસ્યાનુમતે કુબેરસ્ મહાત્મનઃ
અને હે પાંડવ, અહીં ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ પણ મહાન આત્માવાળા યક્ષાધિપતિ કુબેરની મંજૂરીથી આનંદ કરે છે.
અન્યાયેનેહ યઃ કશ્ચિદવમન્ય ધનેશ્વરમ્। વિહર્તુમિચ્છેદ્દુર્વૃત્તઃ સ વિનશ્યેન્ન સંશયઃ
જો અહીં કોઈ પણ અયોગ્ય રીતે ધનના સ્વામીનું અપમાન કરીને રમવા ઈચ્છે, તો એવો દુશ્ચરિત્ર વ્યક્તિ નિશ્ચિતપણે નાશ પામે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
તમનાદૃત્ય પદ્માનિ જિહીર્ષસિ બલાદિહ। ધર્મરાજસ્ય ચાત્માનં બ્રવીષિ ભ્રાતરં કથમ્
તમે કુબેરને અવગણીને અહીં બળજબરીથી કમળ લેવા ઈચ્છો છો; પછી તમે પોતાને ધર્મરાજનો ભાઈ કેમ કહી શકો?
[આમન્ત્ર્ય યક્ષરાજં વૈ તતઃ પિવ હરસ્વ ચ। નાતોઽન્યથા ત્વયા શક્યં કિંચિત્પુષ્કરમીક્ષિતું
પહેલા યક્ષરાજને જાણ કરો, પછી તમે અહીં પીવા અને લેવા માટે સ્વતંત્ર છો; નહીં તો અહીં એક પણ કમળ જોવું પણ શક્ય નહીં બને.
રાક્ષસાસ્તં ન પશ્યામિ ધનેશ્વરમિહાન્તિકે। દૃષ્ટ્વાઽપિચ મહારાજં નાહં યાચિતુમુત્સહે
હું અહીં રાક્ષસો વચ્ચે ધનની દેવતા ક્યાંય દેખાતાં નથી; અને જો મહારાજ પણ દેખાય, તો પણ હું એમને કંઈ માંગવા માટે તૈયાર નથી.
ન હિ યાચન્તિ રાજાન એષ ધર્મઃ સનાતનઃ। ન ચાહં હાતુમિચ્છામિ ક્ષાત્રધર્મં કથંચન
રાજાઓ પાસે કંઈ માંગવું યોગ્ય નથી—આ તો સદાયનો ધર્મ છે; અને હું ક્યારેય મારા ક્ષત્રિય ધર્મને છોડી શકતો નથી.
ઇયં ચ નલિની રમ્યા જાતા પર્વતનિર્ઝરે। નેયં ભવનમાસાદ્યકુબેરસ્ય મહાત્મનઃ
આ સુંદર કમળવાળી સરોવર તો પર્વતના ઝરણામાંથી ઊભી થઈ છે; આ મહાત્મા કુબેરનું મહેલ નથી.
તુલ્યા હિ સર્વભૂતાનામિયં વૈશ્રવણસ્ય ચ। એવં ગતેષુ દ્રવ્યેષુ કઃ કં યાચિતુમર્હતિ
આ સંપત્તિ તો બધાં જીવજંતુઓ અને વૈશ્વરાણ માટે સમાન છે; આવી સ્થિતિમાં, કોણ કોને શું માંગે?
ઇત્યુક્ત્વા રાક્ષસાન્સર્વાન્ભીમસેનો વ્યગાહત। તાં તુ પુષ્કરિણીં વીરઃ પ્રભિન્ન ઇવ કુઞ્જરઃ
આવું કહીને ભીમસેને બધાં રાક્ષસો વચ્ચે એ રીતે ઘૂસી ગયો, જેમ બળવાન હાથી જંગલમાં ઘૂસી જાય.
તતઃ સ રાક્ષસૈર્વાચા પ્રતિષિદ્ધઃ પ્રતાપવાન્। મા મૈવમિતિ સક્રોધૈર્ભર્ત્સયદ્ભિઃ સમન્તતઃ
પછી શક્તિશાળી ભીમને ચારેય બાજુથી રાક્ષસોએ ગુસ્સામાં ચીસો પાડી રોક્યો—'આવું ના કર!'
કદર્થીકૃત્યતુ સ તાન્રાક્ષસાન્ભીમવિક્રમઃ। વ્યગાહત મહાતેજાસ્તે તં સર્વે ન્યવારયન્
પણ ભયાનક પરાક્રમી ભીમે એ રાક્ષસોને અવગણ્યા અને સરોવરમાં ઘૂસી ગયો; બધાંએ એને અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.
ગૃહ્ણીત બધ્નીત વિકર્તતેમં પચામ ખાદામ ચ ભીમસેનમ્। ક્રુદ્ધા બ્રુવન્તોઽભિયયુર્દ્રતં તે શસ્ત્રાણિ ચોદ્યમ્ય વિવૃત્તનેત્રાઃ
'આને પકડો, બાંધો, કાપી નાખો—ભીમસેનને રાંધીને ખાઈ જઈએ!' એમ ગુસ્સામાં રાક્ષસોએ ચીસો પાડી, હથિયાર ઉંચકીને, આંખો ફાડીને એની તરફ દોડી આવ્યા.
પ્રગૃહ્યતાનભ્યપતત્તરસ્વી તતોઽબ્રવીત્તિષ્ઠત તિષ્ઠતેતિ ।। તે તં તદા તોમરપટ્ટસાદ્યૈ- ર્વ્યાવિદ્ધશસ્ત્રૈઃ સહસા નિપેતુઃ
એમાં એક રાક્ષસ ગદો પકડીને ઝડપથી ભીમ સામે દોડી આવ્યો અને બોલ્યો, 'થેમો, થેમો!' પછી બાકીના બધાએ તલવાર, ભાલા અને અન્ય હથિયારો વડે અચાનક ભીમ પર હુમલો કર્યો.
જિઘાંસવઃ ક્રોધવશાઃ સુભીમા ભીમં સમન્તાત્પરિવવ્રુરુગ્રાઃ। જિઘાંસવઃ ક્રોધવશાઃ સુભીમા ભીમં સમન્તાત્પરિવબ્રુરુગ્રાઃ
ભયાનક અને ગુસ્સાવાળા એ રાક્ષસો ભીમને મારવા માટે ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધા અને એને ઘેરીને ઊભા રહ્યા.
વાતેન કુન્ત્યાં બલવાન્સુજાતઃ શૂરસ્તરસ્વી દ્વિષતાં નિહન્તા। સત્યે ચ ધર્મે ચ રતઃ સદૈવ પરાક્રમે શત્રુભિરપ્રધૃષ્યઃ
કુંતીથી પવનદેવના આશીર્વાદથી જન્મેલો, બળવાન, વીર, ઝડપી, દુશ્મનોનો સંહારક, સત્ય અને ધર્મમાં સદા સ્થિર, અને યુદ્ધમાં દુશ્મનો માટે અપરાજેય એવો ભીમ હતો.
તેષાં સ માર્ગાન્વિવિધાન્મહાત્મા નિહત્ય શસ્ત્રાણિ ચ શાસ્ત્રવાણામ્। યથા પ્રવીરાન્નિજઘાન ભીમઃ પરશ્શતાન્પુષ્કરિણીસમીપે
એ મહાન આત્માએ એ રાક્ષસોના વિવિધ હુમલાઓ અને શસ્ત્રોનો સામનો કર્યો અને જેમ વીર યુદ્ધમાં શત્રુઓને હરાવે, તેમ ભીમે સરોવર પાસે અનેક દુશ્મનોને હરાવ્યા.
તે તસ્ય વીર્યં ચ બલં ચ દૃષ્ટ્વા વિદ્યાબલંબાહુબલં તથૈવ। અશક્નુવન્તઃ સહિતં સમન્તા- દ્દ્રુતં પ્રવીરા સહસા નિવૃત્તાઃ
ભીમનું બળ, શક્તિ, હથિયારોની કળા અને જ્ઞાન જોઈને એ વીર રાક્ષસો ભેગા મળીને પણ એને રોકી શક્યા નહીં અને એકાએક બધાં દોડીને ભાગી ગયા.
વિદીર્યમાણાસ્તત એવ તૂર્ણ- માકાશમાસ્થાય વિમૂઢસંજ્ઞાઃ। કૈલાસશૃઙ્ગાણ્યભિદુદ્રુવુસ્તે ભીમાર્દિતાઃ ક્રોધવશાઃ પ્રભગ્નાઃ
ભીમના પરાક્રમથી પરાજિત, ગુસ્સામાં અને ગભરાઈને એ રાક્ષસો તરત જ આકાશમાં ઉડી ગયા અને કૈલાસના શિખરો તરફ ભાગી ગયા.