તદ્દૃષ્ટ્વા લબ્ધકામઃ સ મનસા પાણ્ડુનન્દનઃ। વનવાસપરિક્લિષ્ટાં જગામ મનસા પ્રિયામ્
એ જોઈને, પાંડુપુત્ર ભીમે મનમાં ઈચ્છા પૂર્ણ થયાની લાગણી કરી અને વનવાસથી થાકેલી પોતાની પ્રિય દ્રૌપદીની યાદ કરી.
સ ગત્વાનલિનીં રમ્યાં રાક્ષસૈરભિરક્ષિતામ્। કૈલાસશિરે રમ્યે દદર્શ શુભકાનને
પછી તે સુંદર કમળવાળી તળાવે પહોંચ્યો, જે રાક્ષસો દ્વારા રક્ષાતું હતું અને કૈલાસ પર્વતની શોભાવંતી ટોચ પરના સુંદર વનમાં હતું.
કુબેરભુવનાભ્યાશે જાતાં પર્વતનિર્ઝરૈઃ। સુરમ્યાં વિપુલચ્છાયાં નાનાદ્રુમલતાકુલામ્
કુબેરના નિવાસ નજીક, પર્વતના ઝરણાંથી ઉદ્ભવેલી, વિશાળ છાંયાવાળી અને અનેક વૃક્ષ-વેલીઓથી ઘેરાયેલી એ તળાવ અત્યંત મનોહર હતી.
હરિતામ્બુજસંછન્નાં દિવ્યાં કનકપુષ્કરામ્। નાનાપક્ષિજનાકીર્ણાં સૂપતીર્થામકર્દમામ્
હરા કમળોથી ઢંકાયેલી, સુવર્ણ જળકુંવરોવાળી, અનેક પક્ષીઓથી ભરેલી, સુંદર કિનારાવાળી અને કાદવરહિત એ તળાવ દિવ્ય હતી.
અતીવ રમ્યાં સુજલાં જાતાં પર્વતસાનુષુ। વિચિત્રભૂતાં લોકસ્ય શુભામદ્ભુતદર્શનામ્
અતિ સુંદર, શુદ્ધ જળવાળી, પર્વતની ઢાળીઓ પર સર્જાયેલી, વિવિધતાથી ભરપૂર અને જગત માટે આશ્ચર્યજનક એવી એ તળાવ હતી.
તત્રામૃતરસં શીતં લઘુ કુન્તીસુતઃ શુભમ્। દદર્શવિમલં તોયં પિબંશ્ચ બહુ પાણ્ડવઃ
ત્યાં, કુંતીપુત્ર પાંડવે શીતળ, અમૃત જેવું, હળવું અને પવિત્ર જળ જોયું અને એ જળ ભરપૂર પીધું.
તાં તુ કપુષ્કરિણીં રમ્યાં દિવ્યસૌગન્ધિકાવૃતામ્। જાતરૂપમયૈઃ પદ્મૈશ્છન્નાં પરમગન્ધિભિઃ
એ મનોહર તળાવ દિવ્ય સૌગંધિક ફૂલોથી ભરેલું હતું અને સુગંધિત સુવર્ણ કમળોથી ઢંકાયેલું હતું.
વૈડૂર્યવરનાલૈશ્ચ બહુચિત્રૈર્મનોરમૈઃ। હંસકારણ્ડવોદ્ધૂતૈઃ સૃજદ્ભિરમલં રજઃ
વૈડૂર્ય અને સોનાની મનમોહક ડાળીઓથી શોભતું, હંસ અને કુરજાંઓ દ્વારા ઉડાડવામાં આવેલ શુદ્ધ પરાગથી ભરેલું હતું.
આક્રીડં રાજરાજસ્ કુબેરસ્ય મહાત્મનઃ। ગન્ધર્વૈરપ્સરોભિશ્ચ દેવૈશ્ચ પરમાર્ચિતામ્
આ કુબેરના આનંદ બગીચો છે, જે મહાન આત્માવાળા રાજાઓના રાજા છે. અહીં ગંધર્વો, અપ્સરાઓ અને દેવતાઓ પણ ખૂબ માન આપે છે.
સેવિતામૃષિભિર્દિવ્યૈર્યક્ષૈઃ કિંપુરુષૈસ્તથા। રાક્ષસૈઃ કિંનરૈશ્ચાપિ ગુપ્તાં વૈશ્રવણેન ચ
આ જગ્યા દેવતુલ્ય ઋષિઓ, યક્ષો, કિમ્પુરુષો, રાક્ષસો અને કિન્નરો દ્વારા સતત મુલાકાત લેવાય છે અને વૈશ્વરાણે પોતે તેનું રક્ષણ કરે છે.
તાં ચ દૃષ્ટ્વૈવ કૌન્તેયો ભીમસેનો મહાહલઃ। બભૂવ પરમપ્રીતો દિવ્યંપ્રેક્ષ્ય સરો મહત્
કૌંતેય ભીમસેને જ્યારે એ મહાન અને દિવ્ય સરોવર જોયું, ત્યારે તે ખૂબ જ આનંદિત થયો.
તચ્ચ ક્રોવશા નામ રાક્ષસા રાજશાસનાત્। રક્ષન્તિ શતસાહસ્રાશ્ચિત્રાયુધપરિચ્છદાઃ
આ સ્થળે રાજાના આદેશથી ક્રોવશા નામના રાક્ષસો, જે લાખોની સંખ્યામાં છે અને વિવિધ શસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સજ્જ છે, રક્ષણ કરે છે.
તે તુ દૃષ્ટ્વૈવ કૌન્તેયમજિનૈઃ પરિવારિતમ્। રુક્માઙ્ગદધરં વીરં ભીમં ભીમપરાક્રમમ્
જ્યારે એ રાક્ષસોએ કૌંતેય ભીમને તેના ભાઈઓથી ઘેરાયેલા, સોનેરી કાંકડા પહેરેલા અને ભયંકર પરાક્રમી તરીકે જોયો—
સાયુધં બદ્ધનિસ્ત્રિંશમશઙ્કિતમરિંદમમ્। પુષ્કરપ્સુમુપાયાન્તમન્યોન્યમભિચુક્રુશુઃ
ભીમસેન શસ્ત્રધારી, તલવાર બાંધેલી, નિર્ભય અને શત્રુઓને હરાવનાર છે, અને કમળોથી ભરેલા સરોવર તરફ આવી રહ્યો હતો, ત્યારે તેઓએ એકબીજાને બોલાવવાનું શરૂ કર્યું.
અયં પુરુષશાર્દૂલઃ સાયુધોઽજિનસંવૃતઃ। યચ્ચિકીર્ષુરિહ પ્રાપ્તસ્તત્સંપ્રષ્ટુમિહાર્હથ
આ માણસોમાં વાઘ જેવો છે, શસ્ત્રધારી છે અને અજિન ચામડું પહેરેલું છે; એ અહીં શું કરવા આવ્યો છે, એ તમે તેની પાસે પૂછો.
તતઃ સર્વે મહાબાહું સમાસાદ્યવૃકોદરમ્। તેજોયુક્તમપૃચ્છન્ત કસ્ત્વમાખ્યાતુમર્હસિ
પછી બધા રાક્ષસો એ મહાબાહુ, તેજસ્વી વૃકોદર પાસે ગયા અને પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો? કૃપા કરીને અમને કહો.'
મુનિવેષધરશ્ચૈવ સાયુધશ્ચૈવ લક્ષ્યસે। યદર્થમાભિસંપ્રાપ્તસ્તદાચક્ષ્યમહામતે
તમે ઋષિ જેવા વસ્ત્રો પહેર્યા છો પણ શસ્ત્રધારી પણ દેખાવ છો; હે વિદ્વાન, તમે અહીં કયા કામે આવ્યા છો એ સ્પષ્ટ કહો.
પાણ્ડવો ભીમસેનોઽહં ધર્મરાજાદનન્તરઃ। વિશાલાં બદરીં પ્રાપ્તો ભ્રાતૃભિઃ સહ રાક્ષસાઃ
હું પાંડુપુત્ર ભીમસેન છું, ધર્મરાજ પછીનો. હે રાક્ષસો, હું મારા ભાઈઓ સાથે આ વિશાળ બદરીમાં આવ્યો છું.
અપશ્યત્તત્રપાઞ્ચાલી સૌગન્ધિકમનુત્તમમ્। અનિલોઢમિતો નૂનં સા બહૂનિ પરીપ્સતિ
અહીં દ્રૌપદી એ શ્રેષ્ઠ સૌગંધિક ફૂલ જોયું; તે પવનથી લાવાયું હતું અને હવે તે ઘણા ફૂલોની ઇચ્છા રાખે છે.
તસ્યા મામનવદ્યાઙ્ગ્યા ધર્મપત્ન્યાઃ પ્રિયે સ્થિતમ્। પુષ્પાહારમિહ પ્રાપ્તં નિબોધત નિશાચરાઃ
મારી નિર્દોષ અને પ્રિય પત્ની, ધર્મપત્ની માટે હું અહીં ફૂલ લેવા આવ્યો છું; હે રાત્રિમાં ફરનારા, તમે આ જાણો.
આક્રીડોઽયં કુબેરસ્ય દયિતઃ પુરુષર્ષભ। નેહ શક્યં મનુષ્યેણ વિહર્તું મર્ત્યધર્મણા
આ કુબેરનું પ્રિય આનંદ બગીચો છે, હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ; અહીં કોઈ મનુષ્ય, જે મરણીય છે, રમવા માટે આવી શકે નહીં.
દેવર્ષયસ્તથા યક્ષા દેવાશ્ચાત્ર વૃકોદર। આમન્ત્ર્ય યક્ષપ્રવરં પિબન્તિ ચ હરન્તિ ચ
હે વૃકોદર, અહીં દેવ ઋષિઓ, યક્ષો અને દેવતાઓ, યક્ષોના રાજાને જાણ કર્યા પછી, પીવે છે અને જે ઇચ્છે તે લઈ જાય છે.
ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ચૈવ વિહરન્ત્યત્ર પાણ્ડવ। `યક્ષાધિપસ્યાનુમતે કુબેરસ્ મહાત્મનઃ
અને હે પાંડવ, અહીં ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ પણ મહાન આત્માવાળા યક્ષાધિપતિ કુબેરની મંજૂરીથી આનંદ કરે છે.
અન્યાયેનેહ યઃ કશ્ચિદવમન્ય ધનેશ્વરમ્। વિહર્તુમિચ્છેદ્દુર્વૃત્તઃ સ વિનશ્યેન્ન સંશયઃ
જો અહીં કોઈ પણ અયોગ્ય રીતે ધનના સ્વામીનું અપમાન કરીને રમવા ઈચ્છે, તો એવો દુશ્ચરિત્ર વ્યક્તિ નિશ્ચિતપણે નાશ પામે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
તમનાદૃત્ય પદ્માનિ જિહીર્ષસિ બલાદિહ। ધર્મરાજસ્ય ચાત્માનં બ્રવીષિ ભ્રાતરં કથમ્
તમે કુબેરને અવગણીને અહીં બળજબરીથી કમળ લેવા ઈચ્છો છો; પછી તમે પોતાને ધર્મરાજનો ભાઈ કેમ કહી શકો?
[આમન્ત્ર્ય યક્ષરાજં વૈ તતઃ પિવ હરસ્વ ચ। નાતોઽન્યથા ત્વયા શક્યં કિંચિત્પુષ્કરમીક્ષિતું
પહેલા યક્ષરાજને જાણ કરો, પછી તમે અહીં પીવા અને લેવા માટે સ્વતંત્ર છો; નહીં તો અહીં એક પણ કમળ જોવું પણ શક્ય નહીં બને.
રાક્ષસાસ્તં ન પશ્યામિ ધનેશ્વરમિહાન્તિકે। દૃષ્ટ્વાઽપિચ મહારાજં નાહં યાચિતુમુત્સહે
હું અહીં રાક્ષસો વચ્ચે ધનની દેવતા ક્યાંય દેખાતાં નથી; અને જો મહારાજ પણ દેખાય, તો પણ હું એમને કંઈ માંગવા માટે તૈયાર નથી.
ન હિ યાચન્તિ રાજાન એષ ધર્મઃ સનાતનઃ। ન ચાહં હાતુમિચ્છામિ ક્ષાત્રધર્મં કથંચન
રાજાઓ પાસે કંઈ માંગવું યોગ્ય નથી—આ તો સદાયનો ધર્મ છે; અને હું ક્યારેય મારા ક્ષત્રિય ધર્મને છોડી શકતો નથી.
ઇયં ચ નલિની રમ્યા જાતા પર્વતનિર્ઝરે। નેયં ભવનમાસાદ્યકુબેરસ્ય મહાત્મનઃ
આ સુંદર કમળવાળી સરોવર તો પર્વતના ઝરણામાંથી ઊભી થઈ છે; આ મહાત્મા કુબેરનું મહેલ નથી.
તુલ્યા હિ સર્વભૂતાનામિયં વૈશ્રવણસ્ય ચ। એવં ગતેષુ દ્રવ્યેષુ કઃ કં યાચિતુમર્હતિ
આ સંપત્તિ તો બધાં જીવજંતુઓ અને વૈશ્વરાણ માટે સમાન છે; આવી સ્થિતિમાં, કોણ કોને શું માંગે?