સ પિતુઃ પ્રિયમન્વિચ્છન્સહભાર્યઃ સહાનુજઃ। સધનુર્ધન્વિનાંશ્રેષ્ઠો દણ્ડકારણ્યમાશ્રિતઃ
પિતાની પ્રસન્નતા માટે, પત્ની અને નાના ભાઈ સાથે, ધનુર્ધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા રામ દંડકવનમાં ગયા.
તસ્ય ભાર્યા જનસ્થાનાચ્છલેનાપહૃતા બલાત્। રાક્ષસેન્દ્રેણ બલિના રાવણેન દુરાત્મના
જાનસ્થાનમાંથી તેની પત્ની, બળપૂર્વક અને છલથી, રાક્ષસરાજ રાવણએ અપહરણ કરી.
સુવર્ણરત્નચિત્રેણ મૃગરૂપેણ રક્ષસા। વઞ્ચયિત્વા નરવ્યાઘ્રં મારીચેન તદાઽનઘ
સુવર્ણ અને રત્નોથી શોભતા મૃગરૂપ ધારણ કરીને, મારીચ નામના રાક્ષસે, હે નિર્દોષ, મનુષ્યસિંહ રામને છેતર્યા.
હૃતદારઃ સહ ભ્રાત્રા પત્નીં માર્ગન્સ રાઘવઃ। દૃષ્ટવાઞ્શૈલશિખરે સુગ્રીવં વાનરર્ષભમ્
પત્ની ગુમાવ્યા પછી, ભાઈ સાથે શોધતા રાઘવએ પર્વતની ચોટી પર વાનરશ્રેષ્ઠ સુગ્રીવને જોયા.
તેન તસ્યાભવત્સખ્યં રાઘવસ્ય મહાત્મનઃ। સ હત્વા વાલિનં રાજ્યે સુગ્રીવં પ્રત્યપાદયત્
પછી મહાત્મા રાઘવ અને સુગ્રીવ વચ્ચે મિત્રતા થઈ; રાઘવે વાલીને મારીને સુગ્રીવને રાજપદ આપ્યું.
સ રાજ્યં પ્રાપ્ય સુગ્રીવઃ સીતાયાઃ પરિમાર્ગણે। વાનરાન્પ્રેષયામાસ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
રાજ્ય પ્રાપ્ત કર્યા પછી, સુગ્રીવે સીતાજીની શોધમાં સૈકડો અને હજારો વાનરોને મોકલ્યા.
તતો વાનરકોટીભિઃ સહિતોઽહં નરર્ષભ। સીતાં માર્ગન્મહાબાહો પ્રસ્થિતો દક્ષિણાં દિશમ્
પછી, હે મનુષ્યશ્રેષ્ઠ, કરોડો વાનરો સાથે, હું દક્ષિણ દિશામાં સીતાજીની શોધમાં નીકળી પડ્યો.
તતઃ પ્રવૃત્તિઃ સીતાયા ગૃધ્રેણ સુમહાત્મના। સંપાતિના સમાખ્યાતા રાવણસ્ય નિવેશને
પછી મહાત્મા ગૃધ્ર સંપાતીએ અમને સીતાજીની ખબર આપી કે તે રાવણના મહેલમાં છે.
તતોઽહં કાર્યસિદ્ધ્યર્થં રામસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ। શતયોજનવિસ્તારમર્ણવં સહસા પ્લુતઃ
પછી, નિર્દોષકર્મા રામનું કાર્ય સિદ્ધ કરવા માટે, મેં તરત જ શતયોજનવિસ્તૃત સાગર પર છલાંગ મારી.
અહં સ્વવીર્યાદુત્તીર્ય સાગરં મકરાલયમ્। સુતાં જનકરાજસ્ય સીતાં સુરરસુતોપમામ્
મારા પોતાના બળે મેં મકરોથી ભરેલા સાગરને પાર કર્યો અને જનકરાજાની પુત્રી, દેવકન્યાઓ સમાન સીતાજીનો દર્શન કર્યો.
દૃષ્ટવાન્ભરતશ્રેષ્ઠ રાવણસ્ય નિવેશને। સમેત્ય તામહં દેવીં વૈદેહીં રાઘવપ્રિયામ્
હે ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ, મેં રાવણના મહેલમાં રાઘવને પ્રિય એવી વૈદેહી માતાને જોઈ અને તેમની સાથે મુલાકાત લીધી.
દગ્ધ્વા લઙ્કામશેષેણ સાદૃપ્રાકારતોરણામ્। પ્રત્યાગતશ્ચાસ્ય પુનર્નામ તત્રપ્રકાશ્ય વૈ
પછી મેં આખી લંકાને, તેની દીવાલો અને દ્વારો સહિત, પૂરી રીતે બળી નાખી અને ત્યાં જઈને ખુલ્લેઆમ મારું નામ જાહેર કર્યું.
મદ્વાક્યં ચાવધાર્યાશુ રામો રાજીવલોચનઃ। અબદ્ધપૂર્વમન્યૈશ્ચ બદ્ધ્વા સેતું મહોદધૌ। વૃતો વાનરકોટીભિઃ સમુત્તીર્ણો મહાર્ણવમ્
રામચંદ્રજી, કમળ જેવી આંખો ધરાવતા, મારા શબ્દો તરત સમજી ગયા અને બીજા કોઈએ ક્યારેય ન બનાવેલો મહાસાગર પર પુલ બાંધીને લાખો વાનરોની સાથે પાર ઉતરી ગયા.
તતો રરામેણ વીર્યેણ હત્વા તાન્સર્વરાક્ષસાન્। રણે તુ રાક્ષસગણં રાવણં લોકરાવણમ્
પછી રામના પરાક્રમથી બધા રાક્ષસો યુદ્ધમાં માર્યા ગયા, અને જગતને ડરાવનાર રાવણ પણ તેના સાથીઓ સાથે સંહારાયો.
નિશાચરેનદ્રં હત્વા તુ સભ્રાતૃસુતબાન્ધવમ્। રાજ્યેઽભિષિચ્ય લઙ્કાયાં રાક્ષસેન્દ્રં વિભીષણમ્
પછી રામે રાત્રે ફરતા રાક્ષસોના રાજા તથા તેના ભાઈ, પુત્ર અને સગા-સંબંધીઓને મારીને, વિભીષણને લંકાના રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યા.
ધાર્મિકં ભક્તિમન્તં ચ ભક્તાનુગતવત્સલઃ। પ્રત્યાહૃત્ય તતઃ સીતાં નષ્ટાં વેદશ્રુતિં યથા
રામ, જે ધર્મપ્રેમી અને ભક્તોને સ્નેહ કરતા, તેમણે ગુમ થયેલી સીતાજીને, જેમ કોઈ ગુમ થયેલી વેદમય જ્ઞાન પાછું મેળવે તેમ, પાછી મેળવ્યા.
તયૈવ સહિતઃ સાધ્વ્યા પત્ન્યા રામો મહાયશાઃ। ગત્વા તતોઽતિત્વરિતઃ સ્વાં પુરીં રઘુનન્દનઃ। અધ્યાવસત્તતોઽયોધ્યામયોધ્યાં દ્વિષતાં પ્રભુઃ
પછી રઘુવંશના આનંદ, મહાન યશસ્વી રામ, પોતાની પવિત્ર પત્ની સાથે ઝડપથી પોતાના શહેરમાં ગયા અને ત્યાંથી અયોધ્યામાં શત્રુઓથી અપરાજિત રહીને રાજ કર્યું.
તતઃ પ્રતિષ્ઠિતો રાજ્યે રામો નૃપતિસત્તમઃ। વરં મયા યાચિતોઽસૌ રામો રાજીવલોચનઃ
પછી શ્રેષ્ઠ રાજા રામ રાજસિંહાસન પર સ્થાપિત થયા. મેં કમળનેત્ર રામચંદ્રજી પાસે એક વરદાન માગ્યું.
યાવદ્રામકથેયં તે ભવેલ્લોકેષુ શત્રુહન્। તાવજ્જીવેયમિત્યેવં તથાઽસ્ત્વિતિ ચ સોબ્રવીત્
હે શત્રુહંતાર, મેં એમ માગ્યું કે જેટલા સમય સુધી રામકથા લોકોમાં જીવંત રહે, તેટલો સમય હું પણ જીવું. રામે પણ 'એવું જ થાઓ' કહી મંજૂરી આપી.
સીતાપ્રસાદાચ્ચ સદા મામિહસ્થમરિંદમ। ઉપતિષ્ઠન્તિ દિવ્યા હિ ભોગા ભીમ યથેપ્સિતાઃ
અને સીતાજીના આશીર્વાદથી, હે દુશ્મનને દમન કરનાર, મને અહીં ઈચ્છિત દૈવી સુખો હંમેશા પ્રાપ્ત થાય છે.
દશવર્ષસહસ્રાણિ દશવર્ષશતાનિ ચ। રાજ્યં કારિતવાન્રામસ્તતઃ સ્વભવનં ગતઃ
રામે દસ હજાર વર્ષ અને દસ સો વર્ષ સુધી રાજ્ય કર્યું અને પછી પોતાના લોકમાં ગયા.
તદિહાપ્સરસસ્તાત ગન્ધર્વાશ્ચ સદાઽનઘ। તસ્ય વીરસ્ય ચરિતં ગાયન્ત્યો રમયન્તિ મામ્
હે નિર્દોષ, અહીં અપ્સરાઓ અને ગંધર્વો એ મહાન વીરના કાર્યો ગાઈને મને હંમેશા આનંદ આપે છે.
અયં ચ માર્ગો મર્ત્યાનામગમ્યઃ કુરુનન્દન। તતોઽહં રુદ્ધવાન્માર્ગં તવેમં દેવસેવિતમ્
હે કુરુવંશના આનંદ, આ માર્ગ મનુષ્યો માટે અપ્રાપ્ય છે; તેથી જ મેં આ દેવો દ્વારા પૂજિત માર્ગ તારા માટે રોકી દીધો છે.
ત્વામનેન પથા યાન્તં યક્ષો વા રાક્ષસોપિ વા'। ધર્ષયેદ્વા શપેદ્વાઽપિ મા કશ્ચિદિતિ ભારત
હે ભારત, તું આ માર્ગે જાય ત્યારે કોઈ યક્ષ કે રાક્ષસ તને હાનિ કે શાપ ન આપે.
દિવ્યો દેવપથો હ્યેષ નાત્ર ગચ્છન્તિ માનુષાઃ। યદર્થમાગતશ્ચાસિ અત એવ સરશ્ચ તત્
આ દેવોનો દિવ્ય માર્ગ છે, અહીં મનુષ્યો આવતાં નથી. એ માટે જ તું આવ્યો છે અને એથી આ સરોવર પણ અહીં છે.
પૂર્વરૂપમદૃષ્ટ્વા તે ન યાસ્યામિ કથંચન। યદિ તેઽહમનુગ્રાહ્યો દર્શયાત્માનમાત્મના
તારા પહેલાના સ્વરૂપને જોયા વિના હું આગળ નહીં જાઉં; જો હું તારો અનુકંપાપાત્ર હોઉં તો તું પોતાનું સાચું સ્વરૂપ મને બતાવ.
એવમુક્તસ્તુ ભીમેન સ્મિતં કૃત્વા પ્લવંગમઃ। તદ્રૂપં દર્શયામાસ યદ્વૈ સાગરલઙ્ઘને
ભીમના આ શબ્દો સાંભળી વાનરે સ્મિત કરીને એ જ રૂપ બતાવ્યું, જે તેણે સાગર લાંઘતી વખતે ધારણ કર્યું હતું.
ભ્રાતુઃ પ્રિયમભીપ્સન્વૈ ચકાર સુમહદ્વપુઃ। `તદ્રૂપં યત્પુરા તસ્ય બભૂવોદધિલઙ્ઘને
પોતાના ભાઈને પ્રસન્ન કરવા માટે તેણે પોતાનું અતિ વિશાળ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું—જેમ તે પહેલાં સાગર લાંઘતી વખતે હતું.
દેહસ્તસ્ય તતોઽતીવ વર્ધત્યાયામવિસ્તરૈઃ। સદ્રુમં કદલીષણ્ડં છાદયન્નમિતદ્યુતિઃ
પછી તેનું શરીર ખુબજ ઊંચું અને પહોળું થઈ ગયું, તેની તેજસ્વી કાયાએ આખા કેળાના વનને, વૃક્ષો સહિત ઢાંકી લીધું.
ગિરિશ્ચોચ્છ્રયમાક્રમ્ય તસ્થૌ તત્ર ચ વાનરઃ। સમુચ્છ્રિતમહાકાયો દ્વિતીય ઇવ પર્વતઃ
પછી વાનરે પર્વતની ઊંચાઈ પર ચડીને ઊભો રહ્યો, તેની વિશાળ કાયાએ જાણે બીજું પર્વત ઊભું થયું હોય એમ લાગતું હતું.