કાઞ્ચનૈઃ કદલીષણ્ડૈર્મન્દમારુતકમ્પિતૈઃ। વીજ્યમાનમિવાક્ષોભ્યં તીરાત્તીરવિસર્પિભિઃ
સોનેરી કેળાના વન હળવા પવનમાં લહેરાતા, સરોવરbankે વૃક્ષો પાણી સુધી ફેલાયેલા, એ સરોવર જાણે પંખાથી પંખાવાતું હોય તેમ લાગતું હતું.
તત્સરોઽથાવતીર્યાશુ પ્રભૂતનલિનોત્પલમ્। મહાગજ ઇવોદ્દામશ્ચિક્રીડ બલવદ્બલી
પછી ભીમ એ અનેક કમળ અને ઉટપલોથી ભરેલા એ સરોવરમાં ઝડપથી ઊતર્યા અને મહાહાથી જેવી તાકાતથી આનંદપૂર્વક રમવા લાગ્યા.
વિક્રીડ્યતસ્મિન્રુચિરમુત્તતારામિતદ્યુતિઃ। `ક્ષોભયન્સલિલં ભીમઃ પ્રભિન્ન ઇવવારણઃ
ત્યાં રમતા ભીમની કાંતિ તેજસ્વી લાગતી હતી; તેમણે પાણીમાં ઉછાળો કર્યો, જાણે ઉગ્ર હાથી પાણી ફાંકે તેમ.
તતો જગાહે વેગેન તદ્વનં બહુપાદપમ્। દધ્મૌ ચ શઙ્ખં સ્વનવત્સર્વપ્રાણેન પાણ્ડવઃ। [આસ્ફોટયચ્ચ બલવાન્ભીમઃ સંનાદયન્દિશઃ ।।]
પછી ભીમ ઝડપથી એ ઘનવૃક્ષોથી ભરેલા જંગલમાં પ્રવેશ્યા અને પાંડવે સમગ્ર શ્વાસથી શંખ ફૂંક્યો, જેનો અવાજ દિશાઓમાં ગૂંજી ઉઠ્યો; બળવાન ભીમે હાથ પર હાથ માર્યા અને ચારે બાજુ ગર્જના ફેલાવી.
તસ્ય શઙ્ખસ્ય શબ્દન ભીમસેનરવેણ ચ। બાહુશબ્દન ચોગ્રેણ નદન્તીવ ગિરેર્ગુહાઃ
શંખના અવાજ, ભીમસેનની ગર્જના અને તેમની બાહુઓના જોરદાર પ્રહારોના અવાજથી પર્વતની ગુફાઓ જાણે ગર્જી ઉઠી.
તં વજ્રનિષ્પેષસમમાસ્ફોટિતમહારવમ્। શ્રુત્વા શૈલગુહાસુપ્તૈઃ સિંહૈર્મુક્તો મહાસ્વનઃ
ભીમે જે મહાન અવાજ કર્યો, જે વીજળીના અથડામણ જેવો હતો, એ સાંભળીને પર્વતની ગુફામાં સૂતા સિંહોએ પણ જોરદાર ગર્જના કરી.
સિંહનાદભયત્રસ્તૈઃ કુઞ્જરૈરપિ ભારત। મુક્તો વિરાવઃ સુમહાન્પર્વતો યેન પૂરિતઃ
સિંહોની ગર્જનાથી ડરીને હાથીઓએ પણ એવો ભયાનક રડકારો કર્યો કે આખો પર્વત ગૂંજી ઉઠ્યો.
તં તુ નાદં તતઃ શ્રુત્વા સુપ્તો વાનરપુઙ્ગવઃ
પછી એ અવાજ સાંભળીને ત્યાં સૂતો વાનરપ્રભુ...
દિવંગમં રુરોધાથ માર્ગં ભીમસ્ય કારણાત્। અનેન હિ પથા મા વૈ ગચ્છેદિતિ વિચાર્ય સઃ
ભીમના કારણે, તેણે સ્વર્ગનો રસ્તો અટકાવી દીધો, મનમાં વિચારીને કે, 'આ રસ્તે ભીમ જતો ન રહે.'
આસ્ત એકાયને માર્ગે કદલીષણ્ડમણ્ડિતે। ભ્રાતુર્ભીમસ્ય રક્ષાર્થં તં માર્ગમવરુધ્ય વૈ
પલાણાના ઝાડોથી શોભતા એકાંત માર્ગ પર, ભીમના રક્ષણ માટે, તેણે એ રસ્તો રોકી બેઠો.
માઽત્ર પ્રાપ્સ્યતિ શાપં વા ધર્ષણાં વેતિ પાણ્ડવઃ। કદલીષણ્ડમધ્યસ્થો હ્યેવં સંચિન્ત્ય વાનરઃ
પલાણા વનના વચ્ચે ઊભેલા પાંડવએ વિચાર્યું: 'અહીં મને શાપ કે અપમાન ન મળે.'
પ્રાજૃમ્ભત મહાકાયો હનૂમાન્નામ વાનરઃ। કદલીષણ્ડમધ્યસ્થો નિદ્રાવશગતસ્તદા
એ સમયે, પલાણા વનના મધ્યમાં, મહાકાય વાનર હનુમાન ઊંઘના વશમાં આવી જાંભાઈ લ્યો.
તેન શબ્દેન મહતા વ્યબુધ્યત મહાકપિઃ'। જૃમ્ભમાણઃ સુવિપુલં શક્રધ્વજમિવોચ્છ્રિતમ્। આસ્ફોટયચ્ચલાઙ્ગૂલમિન્દ્રાશનિસમસ્વનમ્
એ મહાન અવાજથી મહાકપિ જાગી ગયો; તેણે પોતાનું વિશાળ શરીર ઇન્દ્રના ધ્વજ જેવું ઊંચું ખેંચ્યું અને પોતાની હલનારી પૂંછને એવી જોરથી ફટકારી કે, એ અવાજ ઇન્દ્રના વીજળી જેવો ગૂંજ્યો.
તસ્ય લાઙ્ગૂલનિનદં પર્વતઃ સુગુહામુખૈઃ। ઉદ્ગારમિવ ગૌર્નર્દન્નુત્સસર્જ સમન્તતઃ
તેની પૂંછના ગર્જનાથી, ગુફાઓથી ભરેલા પર્વતના ચારે બાજુએ ગાયના રંભાવાની જેમ પ્રતિધ્વનિ ફેલાઈ.
લાઙ્ગૂલાસ્ફોટશબ્દાચ્ચ ચલિતઃ સ મહાગિરિઃ। વિઘૂર્ણમાનશિખરઃ સમન્તાત્પર્યશીર્યત
પૂંછના ફટકારના અવાજથી એ મહાપર્વત હલાઈ ઉઠ્યો, તેની શિખરો કાંપતી અને ચારે બાજુ તૂટી પડી.
સ લાઙ્ગૂલરવસ્તસ્ય મત્તવારણનિસ્વનમ્। અન્તર્ધાયવિચિત્રેષુ ચચાર ગિરિસાનુષુ
એ પૂંછનો ગર્જન, ઉન્મત્ત હાથીના ડંકાર જેવો, અજાયબીભર્યા પર્વતના ઢોળાણોમાં ઓગળી ગયો.
સ ભીમસેનસ્તચ્છ્રુત્વા સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહઃ। શબ્દપ્રભવમન્વિચ્છંશ્ચચાર કદલીવનમ્
એ અવાજ સાંભળીને, ભીમસેનને આનંદથી રોમાચંન થઈ ગયો; એ અવાજ ક્યાંથી આવે છે એ શોધતો પલાણા વનમાં ફરવા લાગ્યો.
કદલીવનમધ્યસ્થમથ પીને શિલાતલે। દદર્શ સુમહાબાહુર્વાનરાધિપતિં તદા
પછી, પલાણા વનના મધ્યમાં, પહોળા પથ્થર પર, મહાબાહુ ભીમએ વાનરાધિપતિને જોયો.
વિદ્યુત્સંપાતદુષ્પ્રેક્ષં વિદ્યુત્સંપાતપિઙ્ગલમ્। વિદ્યુત્સંપાતનિનદં વિદ્યુત્સંપાતચઞ્ચલમ્
એવો દેખાવ ધરાવતો, જેને જોઈ શકવું મુશ્કેલ, વીજળી જેવો પીળો, ગર્જના કરતો અને વીજળીની જેમ ચંચળ હતો.
બાહુસ્વસ્તિકવિન્યસ્તપીનવૃત્તશિરોધરમ્। સ્કન્ધભૂયિષ્ઠકાયત્વાત્તનુમધ્યકટીતટમ્
એના હાથો સ્વસ્તિકની જેમ ગોઠવાયેલા, જાડા અને ગોળ ગળા સાથે, ખભા પાસે વિશાળ અને કમર પાસે પાતળો શરીર હતો.
કિંચિચ્ચાભુગ્નશીર્ષેણ દીર્ઘરોમાઞ્ચિતેન ચ। લાઙ્ગૂલેનોર્ધ્વગતિના ધ્વજેનેવ વિરાજિતમ્
થોડું વળેલું માથું, લાંબા ઊભેલા વાળથી ઢંકાયેલું, અને ધ્વજ જેવો ઊંચો ઉઠેલો પૂંછ, એના રૂપને વધુ તેજસ્વી બનાવતો હતો.
હ્રસ્વૌષ્ઠં તામ્રજિહ્વાસ્યં રક્તકર્ણં ચલદ્ધુવમ્। અપશ્યદ્વદનં તસ્ય રશ્મિવન્તમિવોડુપમ્
એનું ચહેરું નાનાં હોઠ, તાંબું જેવી જીભ, લાલ કાન અને હલતી દાઢી સાથે, કિરણોથી ભરેલા ચંદ્ર જેવું તેજાળુ લાગતું હતું.
વદનાભ્યન્તરગતૈઃ શુક્લૈર્દન્તૈરલંકૃતમ્। કેસરોત્કરસંમિશ્રમશોકાનામિવોત્કરમ્
એના મોઢામાં સફેદ દાંત ચમકતા, અને સુવર્ણ વાળ સાથે મળીને, આશોકના ફૂલોની ગૂંચડી જેવું શોભતા.
હિરણ્મયીનાં મધ્યસ્થં કદલીનાં મહાદ્યુતિમ્। દીપ્યમાનેન વપુષા સ્વર્ચિષ્મન્તમિવાનલમ્। નિરીક્ષન્તમપત્રસ્તં લોચનૈર્મધુપિઙ્ગલૈઃ
સુવર્ણ પલાણાઓ વચ્ચે, એનું શરીર અગ્નિ જેવી જ્યોતિથી ઝળહળતું, મધ જેવાં પીળા નેત્રોથી નિર્ભયતાથી જુએ છે.
તં વાનરવરં ધીમાનતિકાયં મહાબલમ્। સ્વર્ગપન્થાનમાવૃત્ય હિમવન્તમિવ સ્તિતમ્
એ બુદ્ધિશાળી, મહાબળવાન અને વિશાળકાય શ્રેષ્ઠ વાનર, સ્વર્ગના માર્ગને રોકી, હિમાલય જેવો ઊભો હતો.
દૃષ્ટ્વા ચૈનં મહાબાહુરેકં તસ્મિન્મહાવને। અથોપસૃત્યતરસા ભીમો ભીમપરાક્રમઃ
એ મહાવનમાં એકલો તેને જોઈ, ભયંકર પરાક્રમી અને મહાબાહુ ભીમ ઝડપથી તેની તરફ આગળ વધ્યો.
સિંહનાદં ચકારોગ્રં વજ્રાશનિસમં બલી। તેન શબ્દેન ભીમસ્ય વિત્રેસુર્મૃગપક્ષિણઃ
ભીમએ સિંહ જેવો ગર્જન કર્યો, જે વીજળી અને ગર્જના જેટલું ભયાનક હતું; એ અવાજ સાંભળીને જંગલનાં બધા પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ ડરી ગયા.
હનૂમાંશ્ચ મહાસત્વ ઈષદુન્મીલ્ય લોચને। દૃષ્ટ્વા તમથ સાવજ્ઞં લોચનૈર્મધુપિઙ્ગલૈઃ
હનુમાન, જે મહાન બળવાન હતા, તેમણે થોડુંક આંખો ખોલી અને ભીમને મધ જેવી પીળી આંખોથી નિરાદરભાવે જોયા.
તતઃ પવનજઃ શ્રીમાનન્તિકસ્થં મહૌજસમ્'। સ્મિતેન ચૈનમાસાદ્યહનૂમાનિદમબ્રવીત્
પવનપુત્ર હનુમાન, જે ત્યાં નજીક જ હતા અને અત્યંત શક્તિશાળી હતા, તેમણે હળવી સ્મિત સાથે ભીમ પાસે આવીને એમને કહ્યું.
કિમર્થં સરુજસ્તેઽહં સુખસુપ્તઃ પ્રબોધિતઃ। નનુ નામ ત્વયા કાર્યા દયા ભૂતેષુ જાનતા
'હે ભાઈ, તું દુઃખી થઈને મને આરામદાયક ઊંઘમાંથી કેમ જગાડ્યો? તને તો બધાં જીવ પ્રત્યે દયા રાખવી જોઈએ, એ જાણીને પણ કેમ આવું કર્યું?'