વીજ્યમાનઃ સુપુણ્યેન નાનાકુસુમગન્ધિના। પિતુઃ સંસ્પર્શશીતેન ગન્ધમાદનવાયુના
ગંધમાદન પર્વતની શુભ અને અનેક ફૂલોની સુગંધવાળી પવનથી, પિતાની સ્પર્શ જેવી ઠંડકથી તે પવનમાં લપટાયો.
હ્રિયમાણશ્રમઃ પિત્રા સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહઃ
પિતાએ તેની થાક દૂર કરી દીધી, અને તેના શરીર પર આનંદથી રોમાંચ છવાઈ ગયો.
સ યક્ષગન્ધર્વસુરબ્રહ્મર્ષિગણસેવિતમ્। વિલોકયામાસ તદા પુષ્પહેતોરરિંદમઃ
પુષ્પ મેળવવા માટે, શત્રુવિજયી એ યક્ષ, ગંધર્વ, દેવ અને બ્રહ્મર્ષિઓથી સેવિત એ સ્થાનને નિહાળ્યું.
વિષમચ્છદૈરચિતૈરનુલિપ્ત ઇવાઙ્ગુલૈઃ। વિમલૈર્ધાતુવિચ્છેદૈઃ કાઞ્ચનાઞ્જનરાજતૈઃ
અસમાન આવરણોથી, જાણે આંગળીઓથી રંગાયું હોય તેમ, શુદ્ધ સોનાં, કાજળ અને ચાંદીના ખનિજના ચિતરાયેલા ચાંપથી તે શોભતો હતો.
સપક્ષમિવ નૃત્યન્તં પાર્શ્વલગ્નૈઃ પયોધરૈઃ। મુક્તાહારૈરિવ ચિતં ચ્યુતૈઃ પ્રસ્રવણોદકૈઃ
કોઈ પર્વત જાણે પાંખો ફફડાવતો નૃત્ય કરે છે, બાજુએ મેઘો જોડાયા છે, ઝરણાંઓના પાણી ઝરીને, જાણે મુક્તાની માળા પહેરાવી હોય.
અભિરામદરીકુઞ્જનિર્ઝરોદકકન્દરમ્। અપ્સરોનૂપુરરવૈઃ પ્રનૃત્તવરબર્હિણમ્
મનોહર ગુફાઓ, વનકુંજ, ઝરણાં અને ખીણો, અપ્સરાઓના પાયલના રણકાર અને સુંદર મોરના નૃત્યથી ગુંજતા હતા.
દિગ્વારણવિષાણાગ્રૈર્ઘૃષ્ટોપલશિલાતલમ્। સ્રસ્તાંશુકમિવાશ્રોભ્યૈર્નિમ્નગાનિઃસૃતૈર્જલૈઃ
દિશાના હાથીઓના દાંતના ટોચથી ઘસાયેલા પથ્થરો, જાણે પડેલું વસ્ત્ર ઓઢાવાયું હોય, અને નીચે વહેતા ઝરણાંઓથી શોભતા હતા.
સશષ્પકબલૈઃ સ્વસ્થૈરદૂરપરિવર્તિભિઃ। ભયાનભિક્ષજ્ઞૈર્હરિણૈઃ કૌતૂહલનિરીક્ષિતઃ
નજીક ચરતા અને આરામ કરતા, નિર્ભય અને ભિક્ષા શું હોય એ ન જાણતા હરણોએ, ઉત્સુક નજરથી તેને જોયો.
ચાલયાનઃ સ્વવેગેન લતાજાલાન્યનેકશઃ। આક્રીડમાનઃ કૌન્તેયઃ શ્રીમાન્વાયુસુતો યયૌ
ઝાડવેલીઓના જાળાને ઝડપથી હલાવતો, પવનપુત્ર કૌંતેય આનંદથી રમતો આગળ વધતો ગયો.
પ્રિયામનોરથં કર્તુમુદ્યતશ્ચારુલોચનઃ। પ્રાંશુઃ કનકવર્ણાભઃ સિંહસંહનનો યુવા
પ્રિયાની ઇચ્છા પૂર્ણ કરવા આતુર, સુંદર આંખોવાળો, ઊંચો, સોનાની જેમ તેજસ્વી, યુવાન અને સિંહ જેવી કાયાવાળો હતો.
મત્તવારણવિક્રન્તો મત્તવારણવેગવાન્। મત્તવારણતામ્રાક્ષો મત્તવારણવારણઃ
મદમાં હાથી જેવી ચાલ, ઝડપ, લાલ આંખો અને બળ ધરાવતો, બધે મદમાં હાથી જેવો જ લાગતો.
પ્રિયપાર્શ્વોપવિષ્ટાભિર્વાયવૃત્તાભિર્વિચેષ્ટિતૈઃ। યક્ષગન્ધર્વયોષાભિરદૃશ્યાભિર્નિરીક્ષિતઃ
યક્ષ અને ગંધર્વ સ્ત્રીઓ, જે અદૃશ્ય રહી તેની બાજુએ બેઠેલી અને પવન જેવી હલચાલ કરતી, તેને નિહાળી રહી હતી.
નવાવતારં રૂપસ્ વિક્રીડન્નિવ પાણ્ડવઃ। ચચાર રમણીયેષુ ગન્ધમાદનસાનુષુ
પાંડુપુત્ર નવા અવતારની મજા માણતો હોય એમ સુંદર ગંધમાદન પર્વતની ઢાળીઓ પર ફરતો રહ્યો.
સંસ્મરન્વિવિધાન્ક્લેશાન્દુર્યોધનકૃતાન્બહૂન્। દ્રૌપદ્યા વનવાસિન્યાઃ પ્રિયં કર્તું સમુદ્યતઃ
દુર્યોધનએ કરેલા અનેક દુઃખો યાદ કરીને, જંગલમાં રહેતી દ્રૌપદી માટે કંઈક પ્રિય કાર્ય કરવા ભીમ નિશ્ચયપૂર્વક નીકળી પડ્યો.
સોઽચિન્તયત્તથા પાર્થે મયિ ત્વતિવિલમ્બિતે। પુષ્પહેતોઃ કથં ત્વાર્યઃ કરિષ્યતિ યુધિષ્ઠિરઃ
ભીમએ વિચાર્યું: 'હું પુષ્પ લેવા બહુ મોડો થઈ જઉં તો ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર શું કરશે?'
સ્નેહાન્નરવરો નૂનમવિશ્વાસાદ્બલસ્ય ચ। નકુલં સહદેવં ચ ન મોક્ષ્યતિ યુધિષ્ઠિરઃ
સ્નેહથી અને ભીમની તાકાત પર થોડો અવિશ્વાસ રાખીને, યુધિષ્ઠિર ચોક્કસપણે નકુલ અને સહદેવને છોડશે નહીં.
કથં નુ કુસુમાવાપ્તિઃ સ્યાચ્છીઘ્રમિતિ ચિન્તયન્। પ્રતસ્થે નરશાર્દૂલઃ પક્ષિરાડિવ વેગિતઃ
'પુષ્પ કેવી રીતે ઝડપથી લાવું?' એમ વિચારી, પુરુષશાર્દૂલ ભીમ પક્ષીરાજ જેવી ઝડપથી આગળ વધ્યો.
[સજ્જમાનમનોદૃષ્ટિઃ ફુલ્લેષુ ગિરિસાનુષુ। દ્રૌપદીવાક્યપાથેયો ભીમઃ શીઘ્રતરં યયૌ ।।]
ફૂલેલા પર્વતશિખરો પર મન અને નજર એકાગ્ર રાખી, દ્રૌપદીના શબ્દોને પાથેય બનાવી, ભીમ વધુ જલદી આગળ વધ્યો.
કમ્પયન્મેદિનીં પદ્ભ્યાં નિર્ઘાત ઇવ પર્વસુ। ત્રાસયન્ગજયૂથાનિ વાતરંહા વૃકોદરઃ
ભીમ વટોદરાએ પગથી ધરતી ધડધડાવી, જાણે અમાવાસ્યાની વીજળી જેવી ગર્જના કરી, અને હાથીઓના જૂથોને ભયભીત કરી આગળ ધસી ગયો.
સિંહવ્યાઘ્રમૃગાંશ્ચૈવ મર્દયાનો મહાબલઃ। ઉન્મૂલયન્મહાવૃક્ષાન્પોથયંશ્ચોરસા બલી
મહાબળવાન ભીમે સિંહ, વાઘ અને હરણોને ચકનાચૂર કર્યા, મોટા વૃક્ષોને ઉખેડી છાતીથી ફટકારી નાખ્યા.
લતાવલ્લીશ્ચ વેગેન વિકર્ષન્પાણ્ડુનન્દનઃ। ઉપર્યુપરિ શૈલાગ્રમારુરુક્ષુરિવ દ્વિપઃ
પાંડુનંદન ભીમે જોરથી લતાઓ અને વલ્લીઓ ખેંચી કાઢી, હાથી જેવો પર્વતની ટોચે ટોચે ચઢતો ગયો.
જલાવલમ્બોઽતિભૃશં સવિદ્યુદિવ તોયદઃ। `વ્યનદત્સ મહાનાદં ભીમસેનો મહાબલઃ
ભીમસેને પાણી પકડીને, જાણે વીજળીથી ભરેલા મેઘ જેવો, જોરદાર ગર્જના કરી.
તેન શબ્દેન મહતા ભીમસ્ય પ્રતિબોધિતાઃ। ગુહાં સંતત્યજુર્વ્યાઘ્રા નિલિલ્યુર્વનવાસિનઃ
ભીમની મહાન ગર્જનાથી જાગી ગયેલા વાઘોએ ગુફાઓ છોડીને ભાગી ગયા અને જંગલના પ્રાણીઓ છુપાઈ ગયા.
સમુત્પેતુઃ ખગાસ્ત્રસ્તા મૃગયૂથાનિ દુદ્રુવુઃ। ઋક્ષાશ્ચોત્સસૃજર્વૃક્ષાંસ્તત્યજુર્હરયો ગુહામ્। વ્યજૃમ્ભન્ત મહાસિંહા મહિષાશ્ચ વનેચરાઃ
ડરેલા પક્ષીઓ ઉડી ગયા, જાનવરો ભાગી ગયા, રીંછોએ વૃક્ષો હલાવી નાખ્યા, વાંદરો ગુફા છોડીને ચાલ્યા ગયા; મોટા સિંહો આંઠી કાઢી અને જંગલમાં રહેનારા મહિષો જાગી ઉઠ્યા.
તેન વિત્રાસિતા નાગાઃ કરેણુપરિવારિતાઃ। તદ્વનં સંપરિત્યજ્ય જગ્મુરન્યન્મહાવનમ્
ભયથી હાથીઓ, પોતાના જૂથ સાથે, એ જંગલ છોડી બીજાં મોટા જંગલ તરફ ચાલ્યા ગયા.
વરાહમૃગસઙ્ઘાશ્ચ મહિષાશ્ચ વનેચરાઃ। વ્યાઘ્રગોમાયુસઙ્ઘાશ્ચ પ્રણેદુર્ગવયૈઃ સહ
જંગલમાં રહેતા વનભેંસા, વનશૂકર અને હરણોના ટોળા, વાઘ અને ગીધના જૂથો, અને ગવયાં બધાં મળીને ભાગી ગયા.
રથાઙ્ગસાહ્વદાત્યૂહા હંસકારણ્ડવપ્લવાઃ। શુકાઃ પારાવતાઃ કૌઞ્ચા વિસંજ્ઞા ભેજિરે દિશઃ
હંસ, બગલા, બત્તક, શુક, કબૂતર અને કૌંચ—all ડરીને ચારે દિશા વિખૂટી ગયા.
તથાઽન્યે દર્પિતા નાગાઃ કરેણુશરપીડિતાઃ। સિંહવ્યાઘ્રાશ્ચ સંક્રુદ્ધા ભીમસેનમથાદ્રવન્
પછી, અન્ય ગર્વીલા હાથીઓ, જેમને માદા હાથીઓએ ઈજા કરી હતી, અને ગુસ્સે ભરેલા સિંહ-વાઘ—all ભીમસેન પર તૂટી પડ્યા.
શકૃન્મૂત્રં ચ મુઞ્ચાના ભયવિભ્રાન્તમાનસાઃ। વ્યાદિતાસ્યા મહારૌદ્ર વ્યનદન્ભીષણાન્રવાન્
ભયથી ગભરાઈ ગયેલા એ ભયાનક પ્રાણીઓ મૂત્ર અને વિસર્જન કરતા, મોઢું ઉઘાડી ભયાનક ગર્જના કરતા.
તતો વાયુસુતઃ ક્રોધાત્સ્વબાહુબલમાશ્રિતઃ। ગજેનાન્યાન્ગજાન્શ્રીમાન્સિંહં સિંહેન વા વિભુઃ। તલપ્રહારૈરન્યાંશ્ચ વ્યહનત્પાણ્ડવો બલી
પછી વાયુપુત્ર ભીમે ક્રોધથી પોતાના બળ પર વિશ્વાસ રાખીને, હાથીથી હાથી, સિંહથી સિંહને માર્યા અને હાથના પ્રહારથી બાકીના પ્રાણીઓને પણ વશ કરી લીધા.