પઠ્યમાનેષુ મન્ત્રેષુ શાન્ત્યર્થં પરમર્ષિભિઃ। સ્પૃશ્યમાના કરૈઃ શીતૈઃ પાણ્ડવૈશ્ચ મુહુર્મુહુઃ
મહાન ઋષિઓ શાંતિ માટે મંત્રો બોલતા હતા અને પાંડવો વારંવાર ઠંડા હાથથી એને સ્પર્શ કરતા હતા.
સેવ્યમાના ચ શીતેન જલમિશ્રેણ વાયુના। પાઞ્ચાલી સુખમાસાદ્ય લેભે ચેતઃ શનૈઃ શનૈઃ
ઠંડા પાણીની સાથે મળેલા પવનથી સેવા મળતાં, પાંછાલી ધીરે ધીરે આરામ પામી અને ચેતના પાછી મેળવી.
પરિગૃહ્યચ તાં દીનાં કૃષ્ણામજિનસંસ્તરે। પાર્થા વિશ્રામયામાસુર્લબ્ધસંજ્ઞાં તપસ્વિનમ્
પાંડવોએ દુ:ખી કૃષ્ણાને મૃગચર્મ ઉપર આરામ આપ્યો અને જ્યારે તે સંતુલિત થઈ, ત્યારે તપસ્વિ સ્ત્રીને આરામ કરવા દીધું.
તસ્યા યમૌ રક્તતલૌ પાદૌ પૂજિતલક્ષણૌ। કરાભ્યાં કિણજાતાભ્યાં શનકૈઃ સંવવાહતુઃ
યમલાઓએ પોતાના લાલ તળવાવાળા અને પૂજનીય ચિહ્નવાળા પગોને, પોતાના કઠણ હાથોથી ધીમે ધીમે દબાવ્યા.
પર્યાશ્વાસયદપ્યેનાં ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ। ઉવાચ ચ કુરુશ્રેષ્ઠો ભીમસેનમિદં વચઃ
ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે પણ તેને આશ્વાસન આપ્યું અને પછી કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભીમસેનને કહ્યું:
બહવઃ પર્વતા મીમ વિષમા હિમદુર્ગમાઃ। તેષુ કૃષ્ણા મહાબાહો કથં નુ વિચરિષ્યતિ
અહીં ઘણા પર્વતો છે, જે અઘરા અને બરફથી ઢંકાયેલા છે; હે મહાબાહુ, કૃષ્ણા એમાં કેવી રીતે ચાલશે?
ત્વાં રાજન્રાજપુત્રીં ચ યમૌ ચ પુરુષર્ષભ। સ્વયં નેષ્યામિ રાજેનદ્ર મા વિષાદે મનુઃ કૃથાઃ
હે રાજા, હું પોતે તને, રાજકુમારીને અને યમલાઓને લઈ જઈશ; હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, તું મનમાં દુ:ખ ન માન.
અથવા યો મયા જાતો વિહગો મદ્બલોપમઃ। વહેદનઘ સર્વાન્નો વચનાત્તે ઘટોત્કચઃ
અથવા, મારા જે પુત્ર છે, જે પંખી જેવો છે અને મારી જ બળમાપે છે, તે નિર્દોષે, તું કહેશે તો ઘટોત્કચ આપણાં બધાને લઈ જશે.
ધર્મજ્ઞો બલવાઞ્શૂરઃ સદ્યો રાક્ષસપુઙ્ગવઃ। ભક્તોઽસ્માનૌરસઃ પુત્રો નેતુમર્હતિ માતરમ્
તે ધર્મ જાણે છે, બળવાન અને શૂરવીર છે, રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ છે; આપણો ભક્ત અને મારું જ સંતાન છે, તે પોતાની માતાને લઈ જવા યોગ્ય છે.
તવ ભીમ સુતેનાહં નીતો ભીમપરાક્રમ। અક્ષતઃ સહ પાઞ્ચાલ્યા ગચ્છેયં ગન્ધમાદનમ્
હે ભીમ, તારા પુત્રની સાથે, જે તારા પરાક્રમ જેવો છે, હું અને દ્રૌપદી નિર્વિઘ્ને ગંધમાદન પર્વત સુધી જઈ શકીએ.
ભ્રાતુર્વચનમાજ્ઞાય ભીમસેનો ઘટોત્કચમ્। `ચિન્તયામાસ બલવાન્મહાબલપરાક્રમમ્
ભાઈનું વચન સાંભળી, બળવાન ભીમસેને મહાબળશાળી ઘટોત્કચનું સ્મરણ કર્યું.
ઘટોત્કચશ્ચ ધર્માત્મા સ્મૃતમાત્રઃ પિતુસ્તદા। કૃતાઞ્જલિરુષાતિષ્ઠદભિવાદ્યાથ પાણ્ડવાન્। બ્રાહ્મણાંશ્ચ મહાબાહુઃ સ ચ તૈરમિનન્દિતઃ
ત્યારે ઘટોત્કચ, જે ધર્મપ્રવૃત્તિ ધરાવે છે, પિતાએ યાદ કરતા જ હાજર થયો, હાથ જોડીને પાંડવો અને બ્રાહ્મણોને વંદન કર્યા અને તેઓએ તેને સન્માન આપ્યો.
ઉવાચ ભીમસેનં સ પિતરં સત્યવિક્રમઃ
તે સત્યવ્રત અને પરાક્રમી પુત્રે પોતાના પિતા ભીમસેનને કહ્યું:
સ્મૃતોઽસ્મિ ભવતા શીઘ્રં શુશ્રૂષુરહમાગતઃ। આજ્ઞાપય મહાબાહો સર્વં કર્તાઽસ્મ્યસંશયમ્
તમારે મને યાદ કરતા જ હું તુરંત સેવા માટે આવી ગયો છું; હે મહાબાહુ, તમે જે કહેશો તે બધું નિશ્ચયે કરીશ.
તચ્છ્રુત્વા ભીમસેનસ્તુ રાક્ષસં પરિષસ્વજે। ચિન્તાયા સમનપ્રાપ્તમિત્યુવાચ વૃકોદરઃ
આ સાંભળી ભીમસેને રાક્ષસને ગળે મળ્યો અને ચિંતામુક્ત થઈને વ્રુકોદરે કહ્યું:
હૈડિમ્બેય પરિશ્રાન્તા તવ માતાઽપરાજિતા। ત્વં કચ કામગમસ્તાત બલવાન્વહ તાં ખગ
હે હિડીંબાનંદન, તારી અજેય માતા થાકી ગઈ છે; તું ઇચ્છા મુજબ જઇ શકે છે અને બળવાન છે, તું તેને ઉડાવી લઈ જા, હે પંખી સમાન.
સ્કન્ધમારોપ્ય ભદ્રં તે મધ્યેઽસ્માકં વિહાયસા। ગચ્છ નીચિકયા ગત્યા યથા ચૈનાં ન પીડયેઃ
તેને કાંધ પર બેસાડીને, સાવધાનીથી, આપણાં વચ્ચે ધીમે અને નીચી ઉડાનથી જા, જેથી તેને કોઈ તકલીફ ન થાય.
ધર્મરાજં ચ ધૌમ્યં ચ કૃષ્ણાં ચ યમજૌ તથા। એકોપ્યહમલં વોઢું કિમુતાદ્ય સહાયવાન્
હું એકલો જ ધર્મરાજ, ધૌમ્ય, કૃષ્ણા અને યમલાઓને લઈ જઈ શકું છું; તો આજે જ્યારે મને સહાયકો છે, ત્યારે તો એ વધુ સરળ છે.
[અન્યે ચ શતશઃ શૂરા વિહઙ્ગાઃ કામરૂપિણઃ। સર્વાન્વો બ્રાહ્મણૈઃ સાર્ધં વક્ષ્યન્તિ સહિતાઽનઘ। `મન્દંમન્દં ગમિષ્યામિ વહન્દ્રુપદનન્દિનીમ્
અન્ય અનેક શૂરવીર, પંખીરૂપ ધારણ કરી શકનારા પણ, બ્રાહ્મણો સાથે, આપ સૌને લઈ જશે; હું દ્રુપદનંદિનીને લઈ ધીમે ધીમે જઈશ.
એવમુક્ત્વા તતઃ કૃષ્ણામુવાહ સ ઘટોત્કચઃ। પાણ્ડૂનાં મધ્યગો વીરઃ પાણ્ડવાનપિ ચાપરે
આ રીતે કહીને, ઘટોત્કચે કૃષ્ણાને પોતાના સાથે લઈ પાંડવોની વચ્ચે ચાલ્યો અને બીજાઓએ પણ બાકીના પાંડવોને ઉઠાવ્યા.
લોમશઃ સિદ્ધમાર્ગેણ જગામાનુપમદ્યુતિઃ। સ્વેનૈવ સ પ્રભાવેણ દ્વીતીય ઇવ ભાસ્કરઃ
લોમશ પોતાની અજોડ તેજસ્વિતાથી સિદ્ધ માર્ગે આગળ વધ્યા, પોતાનાં જ પ્રકાશથી બીજાં સૂર્ય જેવાં ઝગમગતા.
બ્રાહ્મણાંશ્ચાપિ તાન્સર્વાન્સમુપાદાય રાક્ષસાઃ। નિયોગાદ્રાક્ષસેનદ્રસ્ય જગ્મુર્ભીમપરાક્રમાઃ
રાક્ષસોએ, ભીમ જેવી શક્તિ ધરાવતા, રાક્ષસ સેનાપતિના આદેશથી બધા બ્રાહ્મણોને ઉઠાવી લઈ ગયા.
એવં સુરમણીયાનિ વનાન્યુપવનાનિ ચ। આલોકયન્તસ્તે જગ્મુર્વિશાલાં બદરીમનુ
આ રીતે, દેવોને પણ આનંદ આપતા વનો અને ઉપવનોને નિહાળી, તેઓ વિશાળ બદરી તરફ આગળ વધ્યા.
તે ત્વાશુગતિભિર્વીરા રાક્ષસૈસ્તૈર્મહાજવૈઃ। ઉહ્યમાના યયુઃ શીઘ્રં મહદધ્વાનમલ્પવત્
તે વીરોએ, ઝડપી દોડતા રાક્ષસો દ્વારા વહેંચાતા, લાંબો રસ્તો પણ ખૂબ જ ટૂંકો લાગ્યો.
દેશાન્મ્લેચ્છજનાકીર્ણાન્નાનારત્નાકરાયુતાન્। દદૃશુર્ગિરિપાદાંશ્ચ નાનાધાતુસમાચિતાન્
તેઓએ એવા પ્રદેશો જોયા, જ્યાં મ્લેચ્છો ભરેલા હતા, અનેક પ્રકારના ખજાનાંથી સમૃદ્ધ, અને પર્વતોના પાદરાં વિવિધ ધાતુઓથી ભરપૂર હતા.
વિદ્યાઘરમાકીર્ણઆન્યુતાન્વાનરકિન્નરૈઃ। તથા કિંપુરુષૈશ્ચૈવ ગન્ધર્વૈશ્ચસમન્તતઃ
તેઓએ શાળાઓ જોયી, જ્યાં વાનર, કિન્નર, કિમ્પુરુષ અને ચારે બાજુ ગંધર્વો ભેગા થયા હતા.
મયૂરૈશ્ચભરૈશ્ચૈવ હરિણૈ રુરુભિસ્તથા। વરાહૈર્ગવયૈશ્ચૈવ મહિષૈશ્ચ સમાવૃતાન્
તેઓએ મોર, તિતર, હરણ, કષ્ટરી, જંગલી ડુક્કર, જંગલી ગાય અને મહિષોથી ભરેલા પ્રદેશો જોયા.
નદીજાલસમાકીર્ણાન્નાનાપક્ષિયુતાન્બહૂન્। નાનાવિધમૃગૈર્જુષ્ટાંશ્ચારણૈશ્ચોપશોભિતાન્। સમદૈશ્ચ્યશિ વિહગૈઃ ઉપૈરન્વિતાંસ્તથા
તેઓએ અનેક પ્રદેશો જોયા, જ્યાં નદીઓની જાળીઓ હતી, અનેક પ્રકારનાં પક્ષીઓ અને પ્રાણીઓ હતા, ચરણો દ્વારા શોભિત અને મદમાં ખુશખુશાલ પક્ષીઓથી ભરપૂર હતા.
તેઽવતીર્ય બહૂન્દેશાનુત્તરાંશ્ચ કુરૂનપિ। દદૃશુર્વિવિધાશ્ચર્યં કૈલાસં પર્વતોત્તમમ્
તેઓએ અનેક પ્રદેશો અને ઉત્તર કુરુઓને પાર કરી, અદ્ભુત અને શ્રેષ્ઠ એવા કૈલાસ પર્વતને જોયો.
તસ્યાભ્યાશે તુ દદૃશુર્નરનારાયણાશ્રમમ્। ઉપેતં પાદપૈર્દિવ્યૈઃ સદાપુષ્પફલોપગૈઃ
તે પર્વતની નજીક, તેમણે નર અને નારાયણના આશ્રમને જોયો, જે દૈવી વૃક્ષોથી ઘેરાયેલો હતો અને હંમેશાં ફૂલ અને ફળોથી ભરેલો હતો.