ન ચાપશ્યંસ્તતોઽન્યોન્યં તમસાઽઽવૃતચક્ષુષઃ। આકૃષ્યમાણા વાતેન સાશ્મચૂર્ણેન ભારત
અંધકારથી આંખો છવાઈ જતાં, તેઓ એકબીજાને જોઈ શકતા નહોતા, હે ભારત, અને પવન સાથે પથ્થરનો ચૂર્ણ પણ ઉડી રહ્યો હતો.
દ્રુમાણાં વાતરુગ્ણઆનાં પતતાં ભૂતલેઽનિશમ્। અન્યેષાં ચ મહીજાનાં શબ્દઃ સમભવન્મહાન્
પવનથી તૂટી પડતા વૃક્ષો અને ધરતી પરના મોટા મોટા વસ્તુઓ સતત જમીન પર પડતાં, એનો મોટો અવાજ થતો હતો.
દ્યૌઃ સ્વિત્પતતિ કિં ભૂમિર્દીર્યતે પર્વતોનુ કિમ્। ઇતિ તે મેનિરે સર્વેપવનેન વિમોહિતાઃ
પવનના પ્રભાવથી બધા ચકિત થઈ વિચારે છે, 'આકાશ તૂટીને પડી રહ્યું છે કે શું? ધરતી ફાટી રહી છે કે શું? કે પછી પર્વત જ તૂટી રહ્યો છે?'
તે પથાઽનન્તરાંન્વૃક્ષાન્વલ્મીકાન્વિષમાણિ ચ। પાણિભિઃ પરિમાર્ગન્તો ભીતા વાયોર્નિલિલ્યિરે
પવનના ડરથી તેઓ રસ્તા પર વૃક્ષો, વાંદળાં અને ઊંચા-નીચા સ્થળોને હાથથી ટટોળી રહ્યા, અને છુપાઈ ગયા.
તતઃ કાર્મુકમાદાય ભીમસેનો મહાબલઃ। કૃષ્ણામાદાય સંગમ્ય તસ્થાવાશ્રિત્ય પાદપમ્
પછી ભીમસેનએ પોતાનું ધનુષ્ય લઈ, કૃષ્ણાને સાથે રાખી, એક વૃક્ષની આડમાં ઊભો રહ્યો.
ધર્મરાજશ્ચ ધૌમ્યશ્ નિલિલ્યાતે મહાવને। અગ્નિહોત્રાણ્યુપાદાય સહદેવસ્તુ પર્વતે
ધર્મરાજ અને ધૌમ્ય મહાવનમાં યજ્ઞની અગ્નિ લઈને છુપાઈ ગયા, અને સહદેવ પર્વત પર આશ્રય લઈ ગયો.
નકુલો બ્રાહ્મણાશ્ચાન્યે લોમશશ્ચ મહાતપાઃ। વૃક્ષાનાસાદ્ય સંત્રસ્તાસ્તત્રતત્ર નિલિલ્યિરે
નકુલ, બીજા બ્રાહ્મણો અને મહાન તપસ્વી લોમશ—all ડરાઈને—અહીં-ત્યાં વૃક્ષો પાસે જઈ છુપાઈ ગયા.
મન્દીભૂતે તુ પવને તસ્મિન્રજસિ શામ્યતિ। મહદ્ભિર્જલધારૌર્ઘર્વર્ષમભ્યાજગામ હ
પવન ધીમો પડ્યો અને ધૂળ શમાઈ, ત્યારે મોટાં મેઘગર્જન સાથે ભારે વરસાદ શરૂ થયો.
ભૃશં ચટચટાશબ્દો વજ્રાણાં ક્ષિપ્યતામિવ। તતસ્તાશ્ચઞ્ચલાભાસશ્ચેરુરભ્રેષુ વિદ્યુતઃ
પછી વીજળી પડતી હોય એવાં જોરદાર તડાકા-ધડાકાના અવાજો આવ્યા અને વાદળોમાં વીજલીઓ ચમકી-ચમકી ફરવા લાગી.
તતોઽશ્મસહિતા ધારાઃ સંવૃણ્વન્ત્યઃ સમન્તતઃ। પ્રપેતુરનિશં તત્ર શીઘ્રવાતસમીરિતાઃ
પછી પથ્થરો સાથે મળેલી વરસાદની ધારો, ઝડપી પવનથી ઉડાડાઈ, સતત વરસી રહી અને ચારેકોર બધું ઢાંકી દીધું.
તત્ર સાગરગા હ્યાપઃ કીર્યમાણાઃ સમન્તતઃ। પ્રાદુરાસન્સકલુષાઃ ફેનવત્યો વિશાંપતે
ત્યાં ચારેય બાજુ દરિયાની જેમ ફૂલોવાળી અને અશુદ્ધ પાણી વહેતી હતી, હે રાજા.
વહન્ત્યો વારિ બહુલં ફેનોડુપપરિપ્લુતમ્। પરિસમસ્રુર્મહાશબ્દાઃ પ્રકર્ષન્ત્યો મહીરુહાન્
ઘણા પાણી સાથે, ફેન અને કચરાથી ભરેલી એ નદીઓ મોટો અવાજ કરતાં, રસ્તામાં ઝાડ ઉખાડી નાખતી વહેતી રહી.
તસ્મિન્નુપરતે શબ્દેબાતે ચ સમતાં ગતે। ગતે હ્યમ્ભસિ નિમ્નાનિ પ્રાદુર્ભૂતે દિવાકરે
પછી જ્યારે એ અવાજ બંધ થયો, પવન શાંત થયો અને પાણી ઓસરી ગયું, ત્યારે સૂર્ય દેખાયો અને નીચાણવાળા ભાગો દેખાવા લાગ્યા.
નિર્જગ્મુસ્તે શનૈઃ સર્વે સમાજગ્મુશ્ચ ભારત। પ્રતસ્થિરે પુનર્વીરાઃ પર્વતં ગન્ધમાદનમ્
પછી બધા ધીમે ધીમે બહાર આવ્યા, એકઠા થયા અને વીરોએ ફરીથી ગંધમાદન પર્વત તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.
તતઃ પ્રયાતમાત્રેષુ પાણ્ડવેષુ મહાત્મસુ। પદ્ભ્યામનુચિતા ગન્તું દ્રૌપદી સમુપાવિશત્
પછી જ્યારે મહાન આત્માવાળા પાંડવો આગળ વધ્યા, ત્યારે દ્રૌપદી પગે ચાલવામાં અસમર્થ થઈને ત્યાં જ બેસી ગઈ.
શ્રાન્તા દુઃખપરીતા ચ વાતવર્ષેણ તેન ચ। સૌકુમાર્યાચ્ચ પાઞ્ચાલી સંમુમોહ તપસ્વિની
થાકેલી, દુઃખથી પીડાયેલી અને પવન-વરસાદથી ત્રાસી ગયેલી પાંછાલી, પોતાની નાજુકતા કારણે બેહોશ થઈ ગઈ.
સા કમ્પમાના મોહેન બાહુભ્યામસિતેક્ષણા। રવૃત્તાભ્યામનુરૂપાભ્યામૂરૂ સમવલમ્બત
મૂર્છામાં કંપતી, કાળી આંખો ડોલતી, એણે બંને હાથથી પોતાનાં ધનુષાકાર જાંઘો પર આધાર લીધો.
આલમ્બમાના સહિતાવૂરૂ ગજકરોપમૌ। રપપાત સહસા ભૂમૌ વેપન્તી કદલી યથા
એ બંને જાંઘોને, જે હાથીની સુંડ જેવી લાગતી, પકડીને દ્રૌપદી અચાનક જમીન પર પડી ગઈ, કદળીના છોડ જેવી કંપતી.
તાં પતન્તીં વરારોહાં ભજ્યમાનાં લતામિવ। નકુલઃ સમભિદ્રુત્ય પરિજગ્રાહ વીર્યવાન્
પડતી વખતે, એ સુંદર દ્રૌપદી લતાની જેમ તૂટી રહી હતી, ત્યારે પરાક્રમી નકુલ ઝડપથી દોડી આવીને એને પકડી લીધી.
રાજન્પાઞ્ચાલરાજસ્ય સુતેયમસિતક્ષણા। શ્રાન્તા નિપતિતા ભૂમૌ તામવેક્ષસ્વ ભારત
રાજા, આ પાંછાલરાજાની કાળી આંખોવાળી દીકરી થાકી ને જમીન પર પડી ગઈ છે; હે ભારત, એને જુઓ.
અદુઃખાર્હા પરં દુઃખં પ્રાપ્તેયં મૃદુગામિની। આશ્વાસય મહારાજ તામિમાં શ્રમકર્શિતામ્
જેને કદી દુઃખ સહન કરવું ન પડે એવું હતું, એ મૃદુ ચાલવાળી દ્રૌપદી આજે ભારે દુઃખમાં છે; હે મહારાજ, થાકથી કંટાળેલી એને શાંત કરો.
રાજા તુ વચનાત્તસ્ય ભૃશં દુઃખસમન્વિતઃ। ભીમશ્ચ સહદેવશ્ચ સહસા સમુપાદ્રવન્
એના શબ્દો સાંભળીને રાજા ખૂબ જ દુઃખી થયા, અને ભીમ તથા સહદેવ પણ તરત દોડી આવ્યા.
તામવેક્ષ્યતુ કૌન્તેયો વિવર્ણવદનાં કૃશામ્। અઙ્કમાનીય ધર્માત્મા પર્યદેવયદાતુરઃ
કુંતીપુત્રે જ્યારે એને પીળા ચહેરા અને સુકાઈ ગયેલી હાલતમાં જોઈ, ત્યારે તેને ગોદમાં લઈ ધર્મપ્રિય યુધિષ્ઠિરે દુઃખથી વિલાપ કર્યો.
કથં વેશ્મસુ ગુપ્તેષુ સ્વાસ્તીર્ણશયનોચિતા। ભૂમૌ નિષતિતા શેતે સુખાર્હા વરવર્ણિની
જે હંમેશા સુરક્ષિત મહેલો અને નરમ પથારીમાં રહેવાની આદતવાળી હતી, એ સુંદર દ્રૌપદી આજે જમીન પર શા માટે પડી છે?
સુકુમારૌ કથં પાદૌ મુખં ચ કમલપ્રભમ્। મત્કૃતેઽદ્ય વરાર્હાયાઃ શ્યામતાં સમુપાગતમ્
એના નાજુક પગ અને કમળ જેવી ચમકદાર મુખ, જે શ્રેષ્ઠ સુખને લાયક છે, આજે મારી કારણે કેમ કાળા પડી ગયા?
કિમિદં દ્યૂતકામેન મયા કૃતમબુદ્ધિના। આદાય કૃષ્ણાં ચરતા વને મૃગગણાકુલે
આ શું છે, જે મેં જુગારની લાલચ અને મૂર્ખાઈથી કર્યું? કૃષ્ણાને જંગલમાં, જંગલી પ્રાણીઓથી ભરેલા વનમાં લઈ આવ્યો.
સુખં પ્રાપ્સ્યસિ કલ્યાણિ પાણ્ડવાન્પ્રાપ્ય વૈ પતીન્। ઇતિદ્રુવદરાજેન પિત્રા દત્તાઽયતેક્ષણા
પાંડવો જેવા પતિઓ મળતાં તને સુખ મળશે — એમ તારા પિતા, ધીરજવાળા રાજાએ તને વિદાય આપતી વખતે કહ્યું હતું.
તત્સર્વમાનવાપ્યેયં શ્રમશોકાદ્વિકર્શિતા। શેતે નિપતિતા ભૂમૌ પાપસ્ય મમ કર્મભિઃ
છતાં પણ, મારા પાપી કર્મોથી એ કામથી અને દુઃખથી પીડાઈને આજે જમીન પર પડી છે.
તથા લાલપ્યમાને તુ ધર્મરાજે યુધિષ્ઠિરે। ધૌમ્યપ્રભૃતયઃ સર્વે તત્રાજગ્મુર્દ્વિજોત્તમાઃ
જ્યારે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર这样 વિલાપ કરતા હતા, ત્યારે ધૌમ્ય અને બધા મહાન બ્રાહ્મણો ત્યાં આવી પહોંચ્યા.
તે સમાશ્વાસયામાસુરાશીર્ભિશ્ચાપ્યપૂજયન્। રાક્ષોઘ્નાંશ્ચ તથા મન્ત્રાઞ્જેપુશ્ચક્રુશ્ચ તે ક્રિયાઃ
તેઓએ આશીર્વાદ આપી એને ધીરજ આપી, દુષ્ટ આત્માઓને દૂર કરવા માટે મંત્રો બોલ્યા અને વિધિઓ કરી.