સદસ્યશ્ચાભવદ્વ્યાસઃ પુત્રશિષ્યસહાયવાન્। ઉદ્દાલકઃ પ્રમતકઃ શ્વેતકેતુશ્ચ પિઙ્ગલઃ
સભ્ય તરીકે વ્યાસ, તેમના પુત્રો અને શિષ્યો સાથે, ઉદ્દાલક, પ્રમતક, શ્વેતકેતુ અને પિંગલ હતા.
અસિતો દેવલશ્ચૈવ નારદઃ પર્વતસ્તથા। આત્રેયઃ કુમ્ડજઠરૌ દ્વિજઃ કાલઘટસ્તથા
અસિત, દેવલ, નારદ, પર્વત, આત્રેય, કુંડજઠર અને બ્રાહ્મણ કાળઘટ પણ હાજર હતા.
વાત્સ્યઃ શ્રુતશ્રવા વૃદ્ધો જપસ્વાધ્યાયશીલવાન્। કોહલો દેવશર્મા ચ મૌદ્ગલ્યઃ સમસૌરભઃ
વાત્સ્ય, વૃદ્ધ શ્રુતશ્રવણ, જપ અને અધ્યયનપ્રિય, કોહલ, દેવશર્મા, મૌદગલ્ય અને સમસૌરભ પણ હતા.
એતે ચાન્યે ચ બહવો બ્રાહ્મણા વેદપારગાઃ। સદસ્યાશ્ચાભવંસ્તત્ર સત્રે પારિક્ષિતસ્ય હ
આ ઉપરાંત અનેક બ્રાહ્મણો, વેદમાં પારંગત, પરિક્ષિતના પુત્રના યજ્ઞમાં સભ્ય હતા.
જુહ્વત્સ્વૃત્વિક્ષ્વથ તદા સર્પસત્રે મહાક્રતૌ। અહયઃ પ્રાપતંસ્તત્ર ઘોરાઃ પ્રાણિભયાવહાઃ
જ્યારે ઋત્વિજો મહાન સાપયજ્ઞમાં હવન કરતા હતા, ત્યારે ભયાનક અને જીવજંતુઓમાં ભય ફેલાવતા સાપો ત્યાં પડતા હતા.
વસામેદોવહાઃ કુલ્યા નાગાનાં સંપ્રવર્તિતાઃ। વવૌ ગન્ધશ્ચ તુમુલો દહ્યતામનિશં તદા
સાંપોના ચરબી અને મજ્જા વહન કરતી નદીઓ વહેવા લાગી; દિવસ-રાત બળતા એ સમયે ભયાનક સુગંધ ફેલાઈ.
પતતાં ચૈવ નાગાનાં ધિષ્ઠિતાનાં તથામ્બરે। અશ્રૂયતાનિશં શબ્દઃ પચ્યતાં ચાગ્નિના ભૃશમ્
આકાશમાં ઊભેલા અને પડી રહેલા સાપોના સતત પડતાં અવાજો સાંભળાતા હતા, અને તેઓ જોરદાર અગ્નિમાં બળી રહ્યા હતા.
તક્ષકસ્તુ સ નાગેન્દ્રઃ પુરંદરનિવેશનમ્। ગતઃ શ્રુત્વૈવ રાજાનં દીક્ષિતં જનમેજયમ્
પણ તક્ષક નામનો સાપોના રાજા, જ્યારે જાણ્યું કે જનમેજય રાજાએ યજ્ઞ શરૂ કર્યો છે, ત્યારે તે ઇન્દ્રના નિવાસસ્થાને ગયો.
તતઃ સર્વં યથાવૃત્તમાખ્યાય ભુજગોત્તમઃ। અગચ્છચ્છરણં ભીત આગસ્કૃત્વા પુરંદરમ્
પછી, જે રીતે બધું બન્યું હતું તે બધું કહીને, શ્રેષ્ઠ સાપ ભયથી અને પોતે ભૂલ કરી હોય એમ લાગીને ઇન્દ્રના આશ્રયે ગયો.
તમિન્દ્રઃ પ્રાહ સુપ્રીતો ન તવાસ્તીહ તક્ષક। ભયં નાગેન્દ્ર તસ્માદ્વૈ સર્પસત્રાત્કદાચન
ઇન્દ્ર ખૂબ પ્રસન્ન થઈને કહ્યું: 'અહીં તક્ષક, તને ક્યારેય આ સાપયજ્ઞથી કોઈ ભય નથી, હે સાપોના રાજા.'
પ્રસાદિતો મયા પૂર્વં તવાર્થાય પિતામહઃ। તસ્માત્તવ ભયં નાસ્તિ વ્યેતુ તેનસો જ્વરઃ
'હું પહેલા જ તારા માટે પિતામહને પ્રસન્ન કર્યો છે; એટલે તને કોઈ ભય નથી. હવે તારો ચિંતાનો બોજ ઉતારી દે.'
એવમાશ્વાસિતસ્તેન તતઃ સ ભુજગોત્તમઃ। ઉવાસ ભવને તસ્મિઞ્શક્રસ્ય મુદિતઃ સુખી
આ રીતે તેની આશ્વાસન મળતાં, એ શ્રેષ્ઠ સાપ ઇન્દ્રના મહેલમાં આનંદથી અને સુખથી રહેવા લાગ્યો.
અજસ્રં નિપતત્સ્વગ્નૌ નાગેષુ ભૃશદુઃખિતઃ। અલ્પશેષપરીવારો વાસુકિઃ પર્યતપ્યત
પણ વસુકિ, થોડા જ બચેલા સગાં સાથે, સતત અગ્નિમાં પડતાં સાપોને જોઈને ખૂબ દુઃખી અને પીડાયમાન થયો.
કશ્મલં ચાવિશદ્ધોરં વાસુકિં પન્નગોત્તમમ્। સ ઘૂર્ણમાનહૃદયો ભગિનીમિદમબ્રવીત્
ભયાનક ઉદાસીનતાએ સાપોના રાજા વસુકિને ઘેરી લીધો; તેનું હૃદય ધ્રુજતું હતું અને તેણે પોતાની બહેનને કહ્યું.
દહ્યન્તેઽઙ્ગાનિ મે ભદ્રે ન દિશઃ પ્રતિભાન્તિ મામ્। સીદામીવ ચ સંમોહાદ્ધૂર્ણતીવ ચ મે મનઃ
'મારા અંગો બળી રહ્યા છે, બહેન, અને મને દિશાઓ દેખાતી નથી; હું ગૂંચવણમાં ડૂબી જાઉં છું અને મારું મન પણ ફરતું રહે છે.'
દૃષ્ટિર્ભ્રામ્યતિ મેઽતીવ હૃદયં દીર્યતીવ ચ। પતિષ્યામ્યવશોઽદ્યાહં તસ્મિન્દીપ્તે વિભાવસૌ
'મારી નજર ખૂબ જ ભમતી જાય છે, મારું હૃદય будто ફાટતું હોય એવું લાગે છે; આજે હું લાચાર બનીને એ પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં પડી જઇશ.'
પારિક્ષિતસ્ય યજ્ઞોઽસૌ વર્તતેઽસ્મજ્જિઘાંસયા। વ્યક્તં મયાઽભિગન્તવ્યં પ્રેતરાજનિવેશનમ્
'પારિક્ષિતના પુત્રનો એ યજ્ઞ અમારી વિનાશ માટે ચાલી રહ્યો છે; હવે મને ચોક્કસ યમરાજના લોકમાં જવું પડશે.'
અયં સ કાલઃ સંપ્રાપ્તો યદર્થમસિ મે સ્વસઃ। જરત્કરૌ(પુરા)મયાદત્તાત્રાયસ્વાસ્માન્સબાન્ધવાન્
'હવે એ સમય આવી ગયો છે, બહેન, જેના માટે મેં તને પહેલા જરત્કારુને આપી હતી; હવે તું અમને અને અમારા સગાંને બચા.'
આસ્તીકઃ કિલ યજ્ઞં તં વર્તન્તં ભુજગોત્તમે। પ્રતિષેત્સ્યતિ માં પૂર્વં સ્વયમાહ પિતામહઃ
'આસ્તિક એ ongoing યજ્ઞને સાપોના હિત માટે અટકાવશે એવું કહેવાય છે; પિતામહે પણ મને એ વાત પહેલા કહી હતી.'
તદ્વત્સે બ્રૂહિ વત્સં સ્વં કુમારં વૃદ્ધસંમતમ્। મમાદ્ય ત્વં સભૃત્યસ્ય મોક્ષાર્થં વેદવિત્તમમ્
'એટલે, વહાલી, તારા પુત્ર આસ્તિકને, જે વડીલોમાં માન્ય છે અને વેદ જાણે છે, આજે મારા અને મારા પરિવારના મુક્તિ માટે કહે.'
તત આહૂય પુત્રં સ્વં જરત્કારુર્ભુજંગમા। વાસુકેર્નાગરાજસ્ય વચનાદિદમબ્રવીત્
પછી, વસુકિ રાજાના કહેવા પર, સાપ સ્ત્રીએ પોતાના પુત્ર જરત્કારુને બોલાવીને આ શબ્દો કહ્યા.
અહં તવ પિતુઃ પુત્ર ભ્રાત્રા દત્તા નિમિત્તતઃ। કાલઃ સ ચાયં સંપ્રાપ્તસ્તત્કુરુષ્વ યથાતથમ્
'પુત્ર, હું તારા પિતાને મારા ભાઈ દ્વારા ખાસ કારણસર અપાઈ હતી; હવે એ સમય આવી ગયો છે—તારે જે કરવું હોય તે કર.'
કિંનિમિત્તં મમ પિતુર્દત્તા ત્વં માતુલેન મે। તન્મમાચક્ષ્વ તત્ત્વેન શ્રુત્વા કર્તાઽસ્મિ તત્તથા
'મારા મામાએ તને મારા પિતાને કયા કારણસર આપ્યો હતો? એ સાચું મને કહેજે; સાંભળીને હું એ પ્રમાણે જ કરીશ.'
તત આચષ્ટ સા તસ્મૈ બાન્ધવાનાં હિતૈષિણી। ભગિની નાગરાજસ્ય જરત્કારુરવિક્લબા
પછી, પોતાના સગાંનું ભલું ઇચ્છતી અને સાપ રાજાની બહેન, જરત્કારુ, નિર્ભય બનીને બધું સાચું-સાચું તેના પુત્રને સમજાવ્યું.
પન્નગાનામશેષાણાં માતા કદ્રૂરિતિ શ્રુતા। તયા શપ્તા રુષિતયા સુતા યસ્માન્નિબોધ તત્
પન્નગોનું માતૃત્વ કદ્રૂને મળ્યું છે એમ જાણીતા છે. હવે સાંભળો, કેમ તેના ગુસ્સામાંથી તેના પુત્રોને શાપ મળ્યો હતો.
ઉચ્ચૈઃ શ્રવાઃ સોઽશ્વરાજો યન્મિથ્યા ન કૃતો મમ। વિનતાર્થાય પણિતે દાસભાવાય પુત્રકાઃ
ઉચ્ચૈ:શ્રવાસ નામના ઘોડાઓના રાજાને મેં ખોટું નથી બનાવ્યો; વિનતાના હિત માટે મેં મારા પુત્રોને દાવ પર મૂક્યા, જેથી તેઓ દાસ બનશે.
જનમેજયસ્ય વો યજ્ઞે ધક્ષ્યત્યનિલસારથિઃ। તત્ર પઞ્ચત્વમાપન્નાઃ પ્રેતલોકં ગમિષ્યથ
જનમેજયના યજ્ઞમાં પવનના રથવાળા તમને ભસ્મ કરશે; ત્યાં તમે મૃત્યુ પામશો અને પિતૃલોકમાં જશો.
તાં ચ શપ્તવતીં દેવઃ સાક્ષાલ્લોકપિતામહઃ। એવમસ્ત્વિતિ તદ્વાક્યં પ્રોવાચાનુ મુમોદ ચ
જગતના પિતામહ દેવતાએ, જે શાપ આપ્યો હતો, તેને સાંભળી, 'એવું જ થાવું' એમ કહ્યું અને તેના વચનથી પ્રસન્ન થયા.
વાસુકિશ્ચાપિ તચ્છ્રુત્વા પિતામહવચસ્તદા। અમૃતે મથિતે તાત દેવાઞ્છરણમીયિવાન્
પિતામહના એ વચન સાંભળી, અમૃત મથાયું ત્યારે, વાસુકીએ દેવતાઓની શરણમાં જઈને આશ્રય લીધો.
સિદ્ધાર્થાશ્ચ સુરાઃ સર્વે પ્રાપ્યામૃતમનુત્તમમ્। ભ્રાતરં મે પુરસ્કૃત્ય પિતામહમુપાગમન્
બધા દેવતાઓએ શ્રેષ્ઠ અમૃત પ્રાપ્ત કરીને પોતાનું કામ સિદ્ધ કર્યું; મારા ભાઈને આગળ રાખીને તેઓ પિતામહ પાસે ગયા.