તતઃ કૃષ્ણાઽબ્રવીદ્વાક્યં પ્રહસન્તી મનોરમા। ગમિષ્યામિ ન સંતાપ કાર્યો માં પ્રતિ ભારત
પછી કૃષ્ણાએ હસતાં અને મોહક વાણીમાં કહ્યું: 'હું જઇશ, મારા વિષે તું ચિંતિત ન થા, હે ભારતકુળના વંશજ.'
તપસા શક્યતે ગન્તું પર્વતો ગન્ધમાદનઃ। તપસા ચૈવ કૌન્તેય સર્વે યોક્ષ્યામહે વયમ્
તપથી તો ગંધમાદન પર્વત પણ પહોંચી શકાય છે; અને તપથી, હે કુંતીપુત્ર, આપણે સૌ પણ જરૂરથી મનગમતું પ્રાપ્ત કરીશું.
નકુલઃ સહદેવશ્ચ ભીમસેનશ્ પાર્થિવ। અહં ચ ત્વં ચ કૌન્તેય દ્રક્ષ્યામઃ શ્વેતવાહનમ્
નકુલ, સહદેવ, ભીમસેન, હું અને તું, હે કુંતીપુત્ર, આપણે સૌ શ્વેતવાહનને જોઈશું.
એવં સંભાષમાણાસ્તે સુબાહુવિષયં મહત્। દદૃશુર્મુદિતા રાજન્પ્રભૂતગજવાજિમત્
આ રીતે વાત કરતાં તેઓ આનંદભેર સુબાહુના વિશાળ પ્રદેશમાં પહોંચ્યા, જ્યાં અનેક હાથીઓ અને ઘોડાઓ હતા, હે રાજા.
કિરાતતઙ્ગણાકીર્ણં પુલિન્દશતસંકુલમ્। હિમવત્યમરૈર્જુષ્ટં બહ્વાશ્ચર્યસમાકુલમ્। સુબાહુશ્ચાપિ તાન્દૃષ્ટ્વા પૂજયાપ્રત્યગૃહ્ણત
કિરાત અને તંગણાઓથી ભરેલો, પુલિન્દોનો સમૂહ, હિમાલય પર દેવતાઓથી શોભિત અને અનેક અજાયબીઓથી ભરેલો તે પ્રદેશ હતો. સુબાહુએ તેમને જોઈને સન્માનપૂર્વક આવકાર્યો.
વિષયાન્તે કુલિન્દાનામીશ્વરઃ પ્રીતિપૂર્વકમ્। તત્ર તે પૂજિતાસ્તેન સર્વ એવ સુખોપિતાઃ
કુલિંદોના પ્રદેશના અંતે તેમનાં રાજાએ પ્રેમથી તેમને મળ્યા; ત્યાં તેણે સૌને સન્માન આપ્યો અને સુખ આપ્યું.
પ્રતસ્થુર્વિમલે સૂર્યે હિમવન્તં ગિરિં પ્રતિ। ઇન્દ્રસેનમુખાંશ્ચાપિ ભૃત્યાન્પૌરોગવાંસ્તથા
સૂર્ય નિખાલસ ઉગ્યો ત્યારે તેઓ હિમાલય તરફ નીકળ્યા, ઇન્દ્રસેન અને અન્ય સેવકો તથા પુરોહિતો સાથે.
સૂદાંશ્ચ પારિબર્હાંશ્ચ દ્રૌપદ્યાઃ સર્વશો નૃપ। રાજ્ઞઃ કુલિન્દાધિપતેઃ પરિદાય મહારથાઃ
તેઓએ દ્રૌપદીના બધા રસોઈયાઓ અને સામાન કુલિંદોના રાજાને સોંપી દીધા, હે રાજા, અને પછી એ મહાવીરોએ આગળ કૂચ કરી.
પદ્ભિરેવ મહાવીર્યા યયુઃ કૌરવનન્દનાઃ। તે શનૈઃ પ્રાદ્રવન્સર્વે કૃષ્ણયા સહ પાણ્ડવાઃ। તસ્માદ્દેશાત્સુસંહૃષ્ટા દ્રષ્ટુકામા ધનંજયમ્
કૌરવકુળના વીરોએ પગપાળા યાત્રા કરી; કૃષ્ણા સાથે પાંડવો ધીમે ધીમે એ પ્રદેશમાંથી ખુશીથી ધનંજયને જોવા આતુર થઈ આગળ વધ્યા.
ભીમસેનયમૌ ચોભૌ પાઞ્ચાલિ ચ નિબોધત। નાસ્તિ ભૂતસ્ય નાશો વૈ પશ્યતાસ્માન્વનેચરાન્
ભીમસેન, બંને યુધિષ્ઠિર અને દ્રૌપદી, સાંભળો: જેનું અસ્તિત્વ છે તેનું ક્યારેય નાશ થતો નથી—જેમ અમે આ જંગલમાં રહીએ છીએ, તેમ જુઓ.
દુર્બલાઃ ક્લેશિતાઃ સ્મેતિ યદ્બ્રુવામેતરેતરમ્। અશક્યેઽપિ વ્રજામો યદ્નંજયદિદૃક્ષયા
જ્યારે આપણે એકબીજાને કહીએ છીએ કે આપણે દુર્બળ અને પીડિત છીએ, છતાં અશક્ય લાગતું હોય ત્યારે પણ આપણે ધનંજયને જોવા માટે આગળ વધીએ છીએ.
તન્મે દહતિ ગાત્રાણિ તૂલરાશિમિવાનલઃ। યચ્ચ વીરં ન પશ્યામિ ધનંજયમુપાન્તિકે
આ તરસ મારા અંગોને એવી રીતે સળગાવે છે જેમ અગ્નિ રૂઈના ઢગલાને ભસ્મ કરે—કારણ કે હું વીર ધનંજયને નજીક નથી જોઈ શકતો.
તસ્યાદર્શનતપ્તં માં સાનુજં વનમાસ્થિતમ્। યાજ્ઞસેન્યાઃ પરામર્શઃ સ ચ વીર દહત્યુત
તેના વિયોગથી દુઃખી થઈને હું ભાઈઓ સાથે જંગલમાં રહું છું; યાજ્ઞસેનીના દુઃખની કલ્પના પણ મને, હે વીર, સળગાવે છે.
નકુલાત્પૂર્વજં પાર્થં ન પશ્યામ્યમિતૌજસમ્। અજેયમુગ્રધન્વાનં તેન તપ્યે વૃકોદર
નકુલથી મોટાં, અમિત તેજવાળા, અજય અને પ્રખર ધનુષધારી પાર્થને હું જોઈ શકતો નથી; એ કારણે, હે વૃકોદર, મને દુઃખ થાય છે.
તીર્થાનિ ચૈવ રમ્યાણિ વનાનિ ચ સરાંસિ ચ। ચરામિ સહ યુષ્માભિસ્તસ્ય દર્શનકાઙ્ક્ષયા
પવિત્ર તીર્થો, સુંદર જંગલો અને સરોવર—આ બધામાં હું તમારો સાથ લઈને ફરું છું, એને જોવા માટે આતુર છું.
પઞ્ચવર્ષાણ્યહં વીરં સત્યસન્ધં ધનંજયમ્। યન્ન પશ્યામિ બીભત્સું તેન તપ્યે વૃકોદર
પાંચ વર્ષથી હું સત્યનિષ્ઠ ધનંજય, ભયંકર બીભત્સુને જોઈ શક્યો નથી; એ કારણે, હે વૃકોદર, મને દુઃખ થાય છે.
તં વૈ શ્યામં ગુડાકેશં સિંહવિક્રાન્તગામિનમ્। ન પશ્યામિ મહાબાહું તેન તપ્યે વૃકોદર
હું એ શ્યામવર્ણ, કમળ જેવી આંખો ધરાવનાર, સિંહ જેવી દટક સાથે ચાલનાર અને મહાબાહુ યુધિષ્ઠિરને જોઈ શકતો નથી; એ કારણે, ભીમ, મને બહુ દુઃખ થાય છે.
કૃતાસ્ત્રં નિપુણં યુદ્દેઽવ્રતિમાનં ધનુષ્મતામ્। ન પશ્યામિ કુરુશ્રેષ્ઠ તેન તપ્યે વૃકોદર
હું એ કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, શસ્ત્રકલા માં પારંગત, યુદ્ધમાં નિપુણ અને ધનુર્ધારીઓમાં અપ્રતિમ એવા યુધિષ્ઠિરને જોઈ શકતો નથી; એથી, ભીમ, મને દુઃખ થાય છે.
ચરન્તમરિસઙ્ઘેષુ ક્રુદ્ધં કાલમિવાનઘ। પ્રભિન્નમિવ માતઙ્ગં સિંહસ્કન્ધં ધનંજયમ્
હું એ ધનંજયને જોઈ શકતો નથી, જે દુશ્મનોની વચ્ચે વિહરે છે, ક્રોધિત થાય ત્યારે કાળ સમાન બને છે, સિંહ જેવી છાતી ધરાવે છે અને ઉગ્ર હાથીની જેમ ધસી પડે છે.
યઃ સ શક્રાદનવરો વીર્યેણ ચ બલેન ચ। યમયોઃ પૂર્વજઃ પાર્થઃ શ્વેતાશ્વોઽમિતવિક્રમઃ
એ પાંડુપુત્રોમાં મોટો, બળ અને શૌર્યમાં ઇન્દ્રથી ઓછો નથી, સફેદ ઘોડા ધરાવતો અને અમાપ પરાક્રમ ધરાવતો પાર્થે—
નારાયણસમો યુદ્ધે સત્યસન્ધો દૃઢવ્રતઃ। તં મમાપશ્યતો ભીમ ન શાન્તિર્હૃદયસ્ય વૈ
યુદ્ધમાં નારાયણ સમાન, સત્યનિષ્ઠ અને દૃઢ પ્રતિજ્ઞાવાળો—એને જોતા ન હોઉં ત્યારે, ભીમ, મારું હૃદય શાંત રહેતું નથી.
દુઃખેન મહતાઽઽવિષ્ટશ્ચિન્તયામિ દિવાનિશમ્। અજેયમુગ્રધન્વાનં તેન તપ્યે વૃકોદર
મહાન દુઃખથી ઘેરાઈને, હું દિવસે-રાતે એ અજય, ભયાનક ધનુષ્યવાળા ધનંજયને યાદ કરું છું; એથી, ભીમ, મને દુઃખ થાય છે.
સતતં યઃ ક્ષમાશીલઃ ક્ષિપ્યમાણોઽપ્યણીયસા। ઋજુમાર્ગપ્રપન્નસ્ય શર્મદાતા ભયસ્ય ચ
જે હંમેશાં ક્ષમાશીલ છે, નાનકડી વાતે પણ ઉશ્કેરાય તો પણ શાંત રહે છે, સીધી માર્ગે ચાલે છે અને આશ્રય આપીને સુખ અને સુરક્ષા આપે છે—
સ તુ જિહ્મપ્રવૃત્તસ્ય માયયાઽભિજિઘાંસતઃ। અપિ વજ્રધરસ્યાપિ ભવેત્કાલવિષોપમઃ
પણ જે વાંકાચાળા અને કપટથી હાનિ કરવાનું ઈચ્છે છે, એ સામે તો એ કાળના ઝેર જેવો ભયાનક બની જાય છે—even ઇન્દ્ર સામે પણ.
શત્રોરપિ પ્રપન્નસ્ય સોઽનૃશંસઃ પ્રતાપવાન્। દાતાઽભયસ્ બીભત્સુરમિતાત્મા મહાહલઃ
દુશ્મન પણ આશ્રય માગે તો એ દયાળુ અને તેજસ્વી બને છે; બિભત્સુ, અનંત આત્માવાળો અને મહાબાહુ, બધાને સુરક્ષા આપે છે.
સર્વેષામાશ્રયોઽસ્માકં રણેઽરીણાં પ્રમર્દિતા। આહર્તા સર્વરત્નાનાં સર્વેષાં નઃ સુખાવહઃ
એ આપણાં સૌના આશ્રય છે, યુદ્ધમાં દુશ્મનોનો નાશક છે, સર્વ રત્નો એકઠા કરનાર છે અને આપણાં સૌને સુખ આપનાર છે.
રત્નાનિ યસ્ય વીર્યેણ દિવ્યાન્યાસત્પુરા મમ। બહૂનિ બહુજાતીનિ યાનિ પ્રાપ્તઃ સુયોધનઃ
જેના શૌર્યથી સુયોધને ક્યારેક મારા અનેક દિવ્ય અને વિવિધ જાતિના રત્નો કબજે કર્યા હતા.
યસ્ય બાહુબલાદ્વીર સભા ચાસીત્પુરા મમ। સર્વરત્નમયી ખ્યાતા ત્રિષુ લોકેષુ પાણ્ડવ
પાંડવ, એના બાહુબળથી મારી સભા ક્યારેક ત્રણેય લોકમાં સર્વ રત્નોથી શોભાયમાન અને પ્રસિદ્ધ હતી.
વાસુદેવસમં વીર્યે કાર્તવીર્યસમં યુધિ। અજેયમમિતં યુદ્ધે તં ન પશ્યામિ ફલ્ગુનમ્
વીર્યમાં વાસુદેવ સમાન, યુદ્ધમાં કાર્તવીર્ય જેવો, યુદ્ધમાં અજય અને અમાપ—એ ફલ્ગુનને હું જોઈ શકતો નથી.
સંકર્ષણં મહાવીર્યં ત્વાં ચ ભીમાપરાજિતમ્। અનુયાતઃ સ્વવીર્યેણ વાસુદેવં ચ શત્રુહા
મહાવીર સંકર્ષણ, તું અપરાજિત ભીમ અને શત્રુહંત વાસુદેવ—તમામ પોતપોતાના બળે સાથે હતા—