ઉશીરબીજં મૈનાકં ગિરિં શ્વેતં ચ ભારત। સમતીતોઽસિ કૌન્તેય કાલશૈલં ચ પાર્થિવ
હે ભારત, તું ઉશીર પર્વત, મૈનાક, સફેદ પર્વત અને કાળશૈલ પણ પાર કરી લીધાં છે, હે પૃથ્વીપતિ.
એષા ગઙ્ગા સપ્તવિધા રાજતે ભરતર્ષભ। સ્થાનં વિરજસં પુણ્યં યત્રાગ્નિર્નિત્યમિધ્યતે
અહીં સાત ભાગે વહેતી ગંગા તેજથી ઝળહળી રહી છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ; આ એ પવિત્ર અને શુદ્ધ સ્થાન છે જ્યાં સદા અગ્નિ પ્રજ્વલિત રહે છે.
એતદ્વૈ માનુષેણાદ્ય ન શક્યં દ્રષ્ટુમદ્ભુતમ્। સમાધિં કુરુતાવ્યગ્રાસ્તીર્થાન્યેતાનિ દ્રક્ષ્યથ
આ અજોડ દૃશ્ય આજના માનવને જોઈ શકાતું નથી; તમે મન એકાગ્ર રાખો, ધ્યાનમાં રહો, તો આ પવિત્ર સ્થળો તમારી નજરે પડશે.
એતદ્દ્રક્ષ્યસિ દેવાનામાક્રીડં ચ રણાઙ્કિતમ્। અતિક્રાન્તોસિ કૌન્તેય કાલશૈલં ચ પર્વતમ્
તમે દેવતાઓનું રમણસ્થળ અને યુદ્ધના નિશાનવાળા સ્થળો જોશો; કુંતીપુત્ર, તમે કાળશૈલ નામના પર્વતને પાર કરી લીધો છે.
શ્વેતં ગિરિં પ્રવેક્ષ્યામો મન્દરં ચૈવ પર્વતમ્। યત્ર માણિવરો યક્ષઃ કુબેરશ્ચૈવ યક્ષરાટ્
અમે હવે શ્વેત પર્વત અને મંદર પર્વતમાં પ્રવેશીશું, જ્યાં પ્રસિદ્ધ યક્ષ મણિભદ્ર અને યક્ષરાજ કુબેર વસે છે.
અષ્ટાશીતિસહસ્રાણિ ગન્ધર્વાઃ શીઘ્રગામિનઃ। તથા કિંપુરુષા રાજન્યક્ષાશ્ચૈવ ચતુર્ગુણાઃ
અહીં અઠ્ઠાવન હજાર ઝડપી ગંધર્વો છે, તેમજ રાજકીય કિમ્પુરુષો અને યક્ષો પણ છે, જે સંખ્યામાં ચારગણી વધારે છે.
અનેકરૂપસંસ્થાના નાનાપ્રહરણાશ્ચ તે। યક્ષેન્દ્રં મનુજશ્રેષ્ઠ માણિભદ્રમુપાસતે
વિવિધ સ્વરૂપ અને શસ્ત્રો ધરાવનારા એ બધા યક્ષો, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, યક્ષોના રાજા મણિભદ્રની પૂજા કરે છે.
તેષામૃદ્ધિરતીવાત્ર ગતૌ વાયુસમાશ્ચ તે। યક્ષેન્દ્રં મનુજશ્રેષ્ઠ માણિભદ્રમુપાસતે
અહીં એમની સમૃદ્ધિ ખૂબ મોટી છે અને તેઓ પવન જેટલી ઝડપથી ચાલે છે; મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, એ બધા યક્ષો યક્ષરાજ મણિભદ્રની આરાધના કરે છે.
તૈસ્તાત બલિભિર્ગુપ્તા યાતુધાનૈશ્ચ રક્ષિતાઃ। દુર્ગમાઃ પર્વતાઃ પાર્થ સમાધિં પરમં કુરુ
પાર્થ, એ પર્વતો શક્તિશાળી યક્ષો અને યાતુધાનો દ્વારા રક્ષાતા હોવાથી પાર કરવાં અતિ કઠિન છે; તું ઊંચી એકાગ્રતા પ્રાપ્ત કર.
કુબેરસચિવાશ્ચાન્યે રૌદ્રા મૈત્રાશ્ચ રાક્ષસાઃ। તૈઃ સમેષ્યામ કૌન્તેય યત્તો વિક્રમણે ભવ
કુબેરના બીજા મંત્રીઓ, ભયાનક અને મિત્ર સ્વરૂપ રાક્ષસો પણ ત્યાં છે; કુંતીપુત્ર, આપણે એમને મળશે, તું સાવચેત રહીને આગળ વધ.
કૈલાસઃ પર્વતો રાજન્પડ્યોજનશતોચ્છ્રિતઃ। યત્રદેવાઃ સમાયાન્તિ વિશાલા યત્ર ભારત
રાજા, કૈલાસ પર્વત સો યોજન ઊંચો છે; ત્યાં દેવતાઓ ભેગા થાય છે અને એ વિસ્તાર ખૂબ વિશાળ છે, હે ભારત.
અસઙ્ખ્યેયાસ્તુ કૌન્તેય યક્ષરાક્ષસકિન્નરાઃ। નાગાઃ સુપર્ણા ગન્ધર્વાઃ કુબેરસદનં પ્રતિ
કુંતીપુત્ર, અનગણિત યક્ષો, રાક્ષસો, કિન્નરો, નાગો, સુપર્ણો અને ગંધર્વો કુબેરના નિવાસસ્થાન તરફ જાય છે.
તાન્વિગાહસ્વ પાર્થાદ્ય તપસા ચ દમેન ચ। રક્ષ્યમાણો મયા રાજન્ભીમસેનબલેન ચ
પાર્થ, આજે તું તપ અને આત્મસંયમથી એ બધામાં પ્રવેશ કર; રાજા, હું અને ભીમસેનની શક્તિથી તને રક્ષણ મળશે.
સ્વસ્તિ તે વરુણો રાજા યમશ્ચ સમિતિંજયઃ। ગઙ્ગા ચ યમુના ચૈવ પર્વતાશ્ચ દિશન્તુ તે
રાજા, વરુણ, વિજયી યમ, ગંગા, યમુના અને પર્વતો તને કલ્યાણ આપે.
મરુતશ્ચ સહાશ્વિભ્યાં સરિતશ્ચ સરાંસિ ચ। સ્વસ્તિ દેવાસુરેભ્યશ્ચ વસુભ્યશ્ મહાદ્યુતે
મરુતગણો, અશ્વિનીકુમારો, નદીઓ, સરોવર અને દેવતાઓ, અસુરો તથા વસુઓ, હે તેજસ્વી, તને કલ્યાણ આપે.
ઇન્દ્રસ્ય જામ્બૂનદપર્વતાદ્વૈ શૃણોમિ ઘોષં તવ દેવિ ગઙ્ગે। ગોપાયયેમં સુભગે ગિરિભ્યઃ સર્વાજમીઢાપચિતં નરેન્દ્રમ્
હે દેવી ગંગા, હું ઇન્દ્રના સુવર્ણ પર્વત પરથી તારો ધ્વનિ સાંભળું છું; હે સુભાગ્યશાળી, સર્વેના માનિત રાજાને પર્વતોમાંથી રક્ષણ આપ.
દદસ્વ શર્મ પ્રવિવિક્ષતોઽસ્ય શૈલાનિમાઞ્છૈલસુતે નૃપસ્ય। `શિવપ્રદા સર્વસરિત્પ્રધાને સ ભ્રાતૃકસ્યેહ યુધિષ્ઠિરસ્ય
પર્વતપુત્રી, જ્યારે આ રાજા આ પર્વતો પાર કરવા ઇચ્છે છે ત્યારે તું તેને સુરક્ષા આપ; સર્વ નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તું અહીં યુધિષ્ઠિર અને તેના ભાઈઓને શુભતા આપ.
અપૂર્વોઽયં સંભ્રમો લોમશસ્ય કૃષ્ણાં ચ સર્વે રક્ષત મા પ્રમાદઃ। દેશો હ્યયં દુર્ગતમો મતોઽસ્ય તસ્માત્પરં શૌચમિહાચરધ્વમ્
લોમશ માટે આવી ચિંતાનો અનુભવ પહેલો જ છે; તમે બધા કૃષ્ણાની રક્ષા કરો, ક્યારેય બેદરકાર ન રહેજો. આ સ્થળ અત્યંત જોખમી માનવામાં આવે છે, તેથી અહીં શુદ્ધતા જાળવો.
તતોઽબ્રવીદ્ભીમમુદારવીર્યં કૃષ્ણાં યત્તઃ પાલય ભીમસેન। શૂન્યેઽર્જુનેઽસન્નિહિતે ચ તાત ત્વામેવ કૃષ્ણા ભજતે ભયેષુ
પછી મહાવીર ભીમે કહ્યું: 'ભીમસેન, તું સાવચેત રહીને કૃષ્ણાની રક્ષા કર. જયારે અર્જુન હાજર નથી, ત્યારે કૃષ્ણા ભયના સમયે તારી પાસે આવે છે.'
તતો મહાત્માં સ યમૌ સમેત્ય મૂર્ધન્યુપાઘ્રાય વિમૃજ્યગાત્રે। ઉવાચ તૌ બાષ્પકલં સ રાજા મા બૈષ્ટમાગચ્છતમપ્રમત્તૌ
પછી મહાન આત્માવાળા રાજાએ યમના બંને પુત્રો પાસે જઈ, એમના માથા પર હાથ ફેરવ્યા અને શરીર પુંછ્યા, અને આંખોમાં આંસુ સાથે કહ્યું: 'ડરશો નહીં, આગળ આવો અને સાવધ રહો.'
અન્તર્હિતાનિ ભૂતાનિ રક્ષાંસિ બલવન્તિ ચ। અગ્નિના તપસા ચૈવ શક્યં ગન્તું વૃકોદર
અદૃશ્ય રહેલા પ્રાણી અને શક્તિશાળી રાક્ષસોને અગ્નિ અને તપસ્યાથી જીતવામાં આવી શકે છે, હે વૃકોદર.
સન્નિવર્તય કૌન્તેય ક્ષુત્પિપાસે બલાશ્રયાત્। તતો બલં ચ દાક્ષ્યં ચ સંશ્રયસ્વ વૃકોદર
હે કુંતીપુત્ર, શરીરની તાકાતથી ઊભી થતી ભૂખ અને તરસને કાબૂમાં રાખ; પછી તું તારી શક્તિ અને કુશળતામાં આશરો લે, હે વૃકોદર.
ઋષેસ્ત્વયા શ્રુતં વાક્યં કૈલાસં પર્વતં પ્રતિ। બુદ્ધ્યા પ્રપશ્ય કૌન્તેય કથં કૃષ્ણા ગમિષ્યતિ
કૈલાસ પર્વત વિશે તું ઋષિનું વચન સાંભળ્યું છે; હવે, હે કુંતીપુત્ર, બુદ્ધિથી વિચાર કે કૃષ્ણા કેવી રીતે ત્યાં પહોંચી શકશે.
અથવા સહદેવેન ધૌમ્યેન ચ સમં વિભો। સૂતૈઃ પૌરોગવૈશ્ચૈવ સર્વૈશ્ચ પરિચારકૈઃ
અથવા, હે મહાન, સહદેવ અને ધૌમ્ય સાથે, રથચાલકો, પૂજારીઓ અને બધા સેવકો સાથે પણ—
રથૈરશ્વૈશ્ચ યે ચાન્યે વિપ્રાઃ ક્લેશાસહાઃ પથિ। સર્વૈસ્ત્વં સહિતો ભીમ નિવર્તસ્વાયતેક્ષણ
રથો, ઘોડા અને રસ્તાની તકલીફ સહન કરી શકે એવા અન્ય બ્રાહ્મણો સાથે, હે વિશાળ દૃષ્ટિવાળા ભીમ, તું બધાને લઈને પાછો વળ.
ત્રયો વયં ગમિષ્યામો લધ્વાહારા યતવ્રતાઃ। અહં ચ નકુલશ્ચૈવ લોમશશ્ચ મહાતપાઃ
અમે ત્રણ જણ ખોરાક મળ્યા પ્રમાણે લઈ અને વ્રત પાળતાં આગળ જઈશું: હું, નકુલ અને મહાતપસ્વી લોમશ.
મમાગમનમાકાઙ્ક્ષન્ગ્ગાદ્વારે સમાહિતઃ। વસેહ દ્રૌપદીં રક્ષન્યાવદાગમનં મમ
મારા પાછા ફરવાની રાહ જોઈને, મન શાંત રાખીને, તું અહીં રહે અને દ્રૌપદીની રક્ષા કર, જ્યાં સુધી હું પાછો ન આવું.
રાજપુત્રી શ્રમેણાર્તા દુઃખાર્તા ચૈવ ભારત। વ્રજત્યેવ હિ કલ્યાણી શ્વેતવાહદિદૃક્ષયા
હે ભારત, રાજકુમારી થાક અને દુઃખથી પીડાય છે, છતાં પણ સફેદ ઘોડાને જોવા માટે આતુર થઈ આગળ વધી રહી છે.
તવચાપ્યરતિસ્તીવ્રા વર્તતે તમપશ્યતઃ। ગુડાકેશં મહાત્માનં સંગ્રામેષ્વપલાયિનમ્। કિં પુનઃ સહદેવં ચ માં ચ કૃષ્ણાં ચ ભારત
તને ગુડાકેશ, મહાન આત્માવાળા અને યુદ્ધમાં ક્યારેય ન ભાગતા, એના દર્શન ન મળતાં તારી તીવ્ર આતુરતા રહે છે; તો પછી સહદેવ, મને અને કૃષ્ણાને લઈને તું કેટલું વધુ વ્યાકુળ થતો હશે, હે ભારત?
દ્વિજાઃ કામં નિવર્તન્તાં સર્વે ચ પરિચારકાઃ। સૂતાઃ પૌરોગવાશ્ચૈવ યં ચ મન્યેત નો ભવાન્
બ્રાહ્મણો અને બધા સેવકો, રથચાલકો અને પૂજારીઓ, અને જેમને તું યોગ્ય સમજતો હોય, તેઓ ઈચ્છે તો પાછા વળી શકે છે, હે સ્વામી.