ઉક્ત્વા સ પિતરં શ્લક્ષ્ણ યવક્રીરકુતોભયઃ। વિપ્રકુર્વન્નૃષીનન્યાનતુષ્યત્પરયા મુદા
યવક્રીએ પોતાના પિતાને નમ્રતાથી વાત કરી, પણ પછી તે બેફિકર બનીને બીજા ઋષિઓને તકલીફ આપવા લાગ્યો અને પોતાનાં આનંદમાં ખૂબ ખુશ થયો.
ચઙ્ક્રમ્યમાણઃ સ તદા યવક્રીરકુતોભયઃ। જગામ માધવે માસિ રૈભ્યાશ્રમપદં પ્રતિ
પછી યવક્રી વસંત મહિનામાં ફરતો ફરતો રૈભ્યના આશ્રમ તરફ روانો થયો.
સ દદર્શાશ્રમે રમ્યે પુષ્પતદ્રુમભૂષિતે। વિચરન્તીં સ્નુષાં તસ્ય કિન્નરીમિવ ભારત
તે ત્યાં સુંદર ફૂલોવાળા વૃક્ષોથી શોભાયમાન એવા આશ્રમમાં રૈભ્યની વહુને, જે દેવકન્યાની જેમ તેજસ્વી હતી, ફરતી જોઈ.
યવક્રીસ્તામુવાચેદમુપતિષ્ઠસ્વ મામિનિ। નિર્લજ્જો લજ્જયા યુક્તાં કામેન હૃતચેતનઃ
યવક્રી, જે શરમભર્યો નહોતો અને કામવાસનાથી અંધ થયો હતો, તેણે તેને કહ્યું: 'મારી પાસે આવો, સુન્દરી.'
સા તસ્ય શીલમાજ્ઞાય તસ્માચ્છાપાચ્ચ બિભ્યતી। તેજસ્વિતાં ચ રૈભ્યસ્ તથેત્યુક્ત્વા જગામ હ
તેણે યવક્રીનું સ્વભાવ જાણીને અને તેના શાપથી ડરીને, તેમજ રૈભ્યના તેજને યાદ રાખીને, 'જેમ કહો તેમ' એમ કહીને ત્યાંથી ચાલતી થઈ.
તત એકાન્તમાનીય લજ્જયામાસ ભારત। આજગામ તદા રૈભ્યઃ સ્વમાશ્રમમરિંદમ
પછી તેને એકાંતમાં લઈ જઈ, તે ખૂબ શરમાઈ ગઈ. એ સમયે, રૈભ્ય પોતાનાં આશ્રમમાં પાછા ફર્યા.
રુદતીં ચ સ્નુષાં દૃષ્ટ્વા ભાર્યામાર્તા પરાવસોઃ। સાન્ત્વયઞ્શ્લક્ષ્ણયા વાચા પર્યપૃચ્છદ્યુધિષ્ઠિર
રૈભ્યે પોતાના પુત્રવધૂ, પરાવસુની પત્નીને, દુઃખથી રડતી જોઈ અને તેને નમ્ર શબ્દોમાં સાંત્વના આપી, પછી પૂછપરછ કરી.
સા તસ્મૈ સર્વમાચષ્ટ યવક્રીભાષિતં શુભા। પ્રત્યુક્તં ચ યવક્રીતં પ્રેક્ષાપૂર્વં તથાઽઽત્મના
તે શુભા સ્ત્રીએ રૈભ્યને બધું કહી દીધું—યવક્રીએ શું કહ્યું અને પોતે શું જવાબ આપ્યો, તે પણ જેમ બન્યું તેમ બધું સમજાવ્યું.
શૃણ્વાનસ્યૈવ રૈભ્યસ્ય યવક્રેસ્તદ્વિચેષ્ટનમ્। દહન્નિવ તદા ચેતઃ ક્રોધઃ સમભવન્મહાન્
તેના મોઢેથી યવક્રીની કરતૂત સાંભળીને, રૈભ્યનું મન જાણે અગ્નિથી દહાઈ ગયું અને તેમાં ભારે ક્રોધ ઉઠ્યો.
સ તદા મન્યુનાઽઽવિષ્ટસ્તપસ્વી કોપનો ભૃશમ્। અવલુપ્ય જટામેકાં જુહાવાગ્નૌ સુસંસ્કૃતે
પછી તે તપસ્વી ઋષિ ભારે ગુસ્સાથી ભરાઈને, પોતાની એક જટા ઉપાડી અને સારી રીતે તૈયાર કરેલી અગ્નિમાં આહુતિ આપી.
તતઃ સમભવન્નારી તસ્યા રૂપેણ સંમિતા। અવલુપ્યાપરાં ચાપિ જુહાવાગ્નૌ જટાં પુનઃ
તેમાંથી, તેની જેવી જ રૂપાળી એક સ્ત્રી પ્રગટ થઈ; પછી તેણે બીજી જટા ઉપાડી અને ફરીથી અગ્નિમાં નાખી.
તતઃ સમભવદ્રક્ષો દીપ્તાસ્યં ઘોરદર્શનમ્। અબ્રૂતાં તૌ તદા રૈભ્યં કિં કાર્યં કરવામહે
તેમાંથી ભયાનક અને અગ્નિ જેવા મોઢાવાળો રાક્ષસ પ્રગટ થયો; બંનેએ રૈભ્યને પૂછ્યું: 'હવે શું કરવું?'
તાવબ્રવીદૃષિઃ ક્રુદ્ધો યવક્રીર્વધ્યતામિતિ। જગ્મતૃસ્તૌ તથેત્યુક્ત્વા યવક્રીતજિઘાંસયા
ઋષિએ ગુસ્સામાં કહ્યું: 'યવક્રીને મારી નાખો.' બંનેએ 'જેમ કહો તેમ' કહી યવક્રીને મારવા નીકળી પડ્યા.
તતસ્તં સમુપાસ્થાય કૃત્યા સૃષ્ટા મહાત્મના। કમણ્ડલું જહારાસ્ય મોહયિત્વા તુ ભારત
પછી મહાન ઋષિએ ઉત્પન્ન કરેલી કૃત્યાએ યવક્રી પાસે જઈ, તેને ભ્રમિત કરીને તેનો કમંડલુ લઈ લીધો.
ઉચ્છિષ્ટં તુ યવક્રીતમપકૃષ્ટકમણ્ડલુમ્। તત ઉદ્યતશૂલઃ સ રાક્ષસઃ સમુપાદ્રવત્
યવક્રી હવે અશુદ્ધ અને કમંડલુ વિના રહ્યો; ત્યારે રાક્ષસ ઉંચું શૂળ લઈને તેની તરફ દોડી આવ્યો.
તમાદ્રવન્તં સંપ્રેક્ષ્ય શૂલહસ્તં જિઘાંસયા। યવક્રીઃ સહસોત્થાય પ્રાદ્રવદ્યત્રવૈ સરઃ
શૂળધારી રાક્ષસને પોતાને મારવા દોડતો જોઈ, યવક્રી તુરંત ઊભો થઈ અને સરોવર તરફ ભાગ્યો.
જલહીનં સરો દૃષ્ટ્વા યવક્રીસ્ત્વરિતઃ પુનઃ। જગામ સરિતઃ સર્વાસ્તાશ્ચાપ્યાસન્વિશોષિતાઃ
યવક્રીએ સરોવર સુકાઈ ગયેલું જોયું, તો ઝડપથી બધી નદીઓ તરફ દોડ્યો, પણ એ પણ સુકાઈ ગઈ હતી.
સ કાલ્યમાનો ઘોરેણ શૂલહસ્તેન રક્ષસા। અગ્નિહોત્રે પિતુર્ભીતઃ સહસા પ્રવિવેશ હ
ભયાનક શૂળધારી રાક્ષસ તેની પાછળ હતો, અને ડરીને યવક્રી અચાનક પોતાના પિતાના યજ્ઞકુંડમાં ઘૂસી ગયો.
સ વૈ પ્રવિશમાનસ્તુ શુદ્રેણાન્ધેન રક્ષિણા। નિગૃહીતો બલાદ્દ્વારિ સોઽવાતિષ્ઠત પાર્થિવ
જ્યારે તે અંદર જતો હતો ત્યારે એક અંધ શૂદ્ર રક્ષકે તેને બળજબરીથી બારણે અટકાવી લીધો, રાજા.
નિગૃહીતં તુ શૂદ્રેણ યવક્રીતં સ રાક્ષસઃ। તાડયામાસ શૂલેન સ ભિન્નહૃદયોઽપતત્
શૂદ્રે યવકૃતને પકડી રાખ્યો હતો ત્યારે રાક્ષસે શૂળથી તેને ઘાયલ કર્યો; તેનું હૃદય ભેદાઈ ગયું અને તે જમીન પર પડી મરી ગયો.
યવક્રીતં સ હત્વા તુ રાક્ષસો રૈભ્યમાગમત્। અનુજ્ઞાતસ્તુ રૈભ્યેણ તયા નાર્યા સહાવસત્
યવકૃતને મારીને રાક્ષસ રૈભ્ય પાસે ગયો; રૈભ્યની પરવાનગીથી તે સ્ત્રી સાથે ત્યાં રહેવા લાગ્યો.
ભરદ્વાજસ્તુ કૌન્તેય કૃત્વા સ્વાધ્યાયમાહ્નિકમ્। સમિત્કલાપમાદાય પ્રવિવેશ સ્વમાશ્રમમ્
કૌંતેય, ભરદ્વાજે રોજની સંધ્યા અને પાઠ કરી, સમિદ્ધીઓનો ગોઠો લઈને પોતાના આશ્રમમાં પ્રવેશ કર્યો.
તં સ્મ દૃષ્ટ્વા પુરા સર્વે પ્રત્યુત્તિષ્ઠિન્તિ પાવકાઃ। ન ત્વેનમુપતિષ્ઠન્તિ હતપુત્રં તદાઽગ્નયઃ
પહેલાં તો બધા અગ્નિઓ તેને જોઈને ઊભા રહી અભિવાદન કરતા; પણ હવે, પુત્રના મૃત્યુ પછી, અગ્નિઓએ તેની ઉપસ્થિતિનું સ્વાગત કર્યું નહીં.
વૈકૃતંત્વગ્નિહોત્રે સ લક્ષયિત્વા મહાતપાઃ। તમન્ધં શૂદ્રમાસીનં ગૃહપાલમથાબ્રવીત્
મહાન તપસ્વીએ અગ્નિહોત્રમાં વિઘ્ન જોયું અને ઘરનું રક્ષણ કરતા અંધ શૂદ્રને બેઠેલો જોઈને તેને પૂછ્યું.
કિંનુ મે નાગ્નયઃ શૂદ્ર પ્રતિનન્દન્તિ દર્શનમ્। ત્વં ચાપિ ન યથાપૂર્વં કચ્ચિત્ક્ષેમમિહાશ્રમે
શૂદ્ર, આજે અગ્નિઓ કેમ મારી હાજરીથી પ્રસન્ન નથી થતી? અને તું પણ પહેલાં જેવો નથી લાગતો— આશ્રમમાં બધું ઠીક છે ને?
કચ્ચિન્ન રૈભ્યં પુત્રો મે ગતવાનલ્પચેતનઃ। એતદાચક્ષ્વ મે શીઘ્રં ન હિ શુદ્ધ્યતિ મે મનઃ
શું મારો બુદ્ધિહીન પુત્ર રૈભ્ય પાસે ગયો છે? જલદી મને સાચું કહેજે, કેમ કે મારું મન શાંત થતું નથી.
રૈભ્યં યાતો નૂનમયં પુત્રસ્તે મન્દચેતનઃ। તથાહિ નિહતઃ શેતે રાક્ષસેન મહાત્મના
નિશ્ચયે તારો પુત્ર, જેને સમજ નહોતી, રૈભ્ય પાસે ગયો હતો; હવે તે મહાન રાક્ષસના હાથો માર્યો ગયો છે.
પ્રકાલ્યમાનસ્તેનાયં શૂલહસ્તેન રક્ષસા। અગ્ન્યગારં પ્રતિદ્વારિ મયા દોર્ભ્યાં નિવારિતઃ
જ્યારે રાક્ષસ શૂળ લઈને તેને ખેંચી રહ્યો હતો, ત્યારે હું અગ્નિગૃહના બારણે તેને હાથથી રોકતો હતો.
તતઃ સ વિહતાશોઽત્રજલકામોશુચિર્ધ્રુવમ્। નિહતઃ સોઽતિવેગેન શૂલહસ્તેન રક્ષસા
પછી તો આશા છૂટી ગઈ, પાણીની તરસમાં અને અશુદ્ધ અવસ્થામાં, તે શૂળધારી રાક્ષસે જોરથી મારી નાખ્યો.
ભરદ્વાજસ્તુ તચ્છ્રુત્વા શૂદ્રસ્ય વિપ્રિયં મહત્। ગતાસું પુત્રમાદાય વિલલાપ સુદુઃખિતઃ
શૂદ્રના દુઃખદ સમાચાર સાંભળી ભરદ્વાજે ખૂબ દુઃખી થઈ, પોતાના નિઃપ્રાણ પુત્રને ઉઠાવ્યો અને વિલાપ કરવા લાગ્યા.