એકરાત્રમુવિત્વેહ દ્વિતીયં યદિ વત્સ્યસિ। એતદ્વૈ તે ગદેવાવૃત્તં રાત્રૌ વૃત્તમિતોઽન્યથા
જો તું અહીં એક રાત રોકાશે અને બીજી રાત પણ રોકાશે, તો આ તારો દિવ્ય પ્રસંગ બનશે; નહિ તો આજે રાત્રે કંઈક જુદું બનશે.
અદ્ય ચાત્ર નિવત્સ્યામઃ ક્ષપાં ભરતસત્તમ। દ્વારમેતત્તુ કૌન્તેય કુરુક્ષેત્રસ્ય ભારત
આજે આપણે અહીં રાત રોકીશું, ભરતકુળના શ્રેષ્ઠ. કૌંતેય, આ કુરુક્ષેત્રનું દ્વાર છે, હે ભારત.
અત્રૈવ નાહુષો રાજા રાજન્ક્રતુભિરિષ્ટવાન્। યયાતિર્બહુરત્નૌર્ઘર્યત્રેન્દ્રો મુદમભ્યગાત્
અહીં રાજા નાહુષે યજ્ઞો કર્યા હતા, રાજન. અનેક રત્નો ધરાવનારા યયાતિએ ઇન્દ્રને આનંદ આપ્યો હતો.
એતત્પ્લક્ષાવતરણં યમુનાતીર્થમુત્તમમ્। એતદ્વૈ નાકપૃષ્ઠસ્ય દ્વારમાહુર્મનીષિણઃ
આ છે પ્લક્ષ વૃક્ષનું તટ અને યમુનાનું ઉત્તમ તીર્થ. વિદ્વાનો કહે છે કે આ સ્વર્ગના શિખરનું દ્વાર છે.
અત્રસારસ્વતૈર્યજ્ઞૈરીજાનાઃ પરમર્ષયઃ। યૂપોલૂખલિકાસ્તાત ગચ્છન્ત્યવભૃથપ્લવમ્
અહીં મહર્ષિઓએ સરસ્વતી સાથે યજ્ઞો કર્યા હતા. યૂપ અને ઉલુખળ, પ્રિય, અવભૃથસ્નાન માટે જાય છે.
અત્રવૈ ભરતો રાજા રાજન્ક્રતુભિરિષ્ટવાન્। હયમેધેન યજ્ઞેન મેધ્યમશ્વમવાસૃજત્
અહીં રાજા ભરતે યજ્ઞો કર્યા હતા, રાજન. અશ્વમેઘ યજ્ઞથી તેણે યજ્ઞપાત્ર ઘોડો છોડ્યો હતો.
અસકૃત્કૃષ્ણસારઙ્ગં ધર્મેણાપ્ય ચ મેદિનીમ્। અત્રૈવ પુરુષવ્યાઘ્ર મરુત્તઃ સત્રમુત્તમમ્। પ્રાપ ચૈવર્ષિમુખ્યેન સંવર્તેનાભિપાલિતઃ
અહીં પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ મારુત્તે અનેક વખત કૃષ્ણમૃગ સાથે અને ધર્મથી ધરતી પર રાજ કર્યું હતું. અહીં તેણે શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ પ્રાપ્ત કર્યો હતો અને મહર્ષિ સંવર્તે તેની રક્ષા કરી હતી.
અત્રોપસ્પૃશ્ય રાજેન્દ્ર સર્વાલ્લોઁકાન્પ્રપશ્યતિ। પૂયતે દુષ્કૃતાચ્ચૈવ અત્રાપિ સમુપસ્પૃશ
અહીં પાણી સ્પર્શ કર્યા પછી, રાજેન્દ્ર, બધા લોકોથી દર્શન થાય છે. અહીં પાપથી શુદ્ધિ મળે છે; તું પણ અહીં પાણી સ્પર્શ કર.
તત્ર સભ્રાતૃકઃ સ્નાત્વા સ્તૂયમાનો મહર્ષિભિઃ। લોમશં પાણ્ડવશ્રેષ્ઠ ઇદં વચનમબ્રવીત્
ત્યાં ભાઈઓ સાથે સ્નાન કરીને અને મહર્ષિઓ દ્વારા પ્રશંસા પામી, પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠે લોમશને આ શબ્દો કહ્યા.
સર્વાઁલ્લોકાન્પ્રપશ્યામિ તપસા સત્યવિક્રમ। ઇહસ્તઃ પાણ્ડવશ્રેષ્ઠં પશ્યામિ શ્વેતવાહનમ્
હું તપ અને સાચા પરાક્રમથી બધા લોકોથી દર્શન કરું છું. અહીં, પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ, હું શ્વેતવાહનને પણ જોઈ રહ્યો છું.
એવમેતન્મહાબાહો પશ્યન્તિ પરમર્ષયઃ। ઇહ સ્નાત્વા તપોયુક્તાંસ્ત્રીલ્લોઁકાન્સચરાચરાન્
હા, મહાબાહુ, મહર્ષિઓ પણ એ જ રીતે દર્શન કરે છે. અહીં સ્નાન કરીને અને તપસ્યાથી યુક્ત થઈ, તેઓ સર્વ લોક, ચર અને અચર, જોઈ શકે છે.
સરસ્વતીમિમાં પુણ્યાં પુણ્યૈકશરણાવૃતામ્। યત્ર સ્નાત્વા નરશ્રેષ્ઠ ધૂતપાપ્મા ભવિષ્યસિ
આ પવિત્ર સરસ્વતી છે, જે પવિત્ર આશ્રમોથી ઘેરાયેલી છે. અહીં, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, સ્નાન કર્યા પછી તું પાપમુક્ત થાશે.
ઇહ સારસ્વતૈર્યજ્ઞૈરિષ્ટવન્તઃ સુરર્ષયઃ। ઋષયશ્ચૈવ કૌન્તેય તથા રાજર્ષયોપિ ચ
અહીં દેવર્ષિઓએ સરસ્વતી સાથે યજ્ઞો કર્યા હતા, કૌંતેય, અને ઋષિઓ તથા રાજર્ષિઓએ પણ.
વેદી પ્રજાપતેરેષા સમન્તાત્પઞ્ચયોજના। કુરોર્વૈ યજ્ઞશીલસ્ય ક્ષેત્રમેતન્મહાત્મનઃ
આ પ્રજાપતિની વેદી છે, ચારેય બાજુ પાંચ યોજન જેટલી છે. આ મહાત્મા કુરુના યજ્ઞપ્રિય ક્ષેત્ર છે.
ઇહ મર્ત્યાસ્તનૂસ્ત્યક્ત્વા સ્વર્ગં ગચ્છન્તિ ભારત। મર્તુકામા નરા રાજન્નિહાયાન્તિ સહસ્રશઃ
અહીં, હે ભારત, મનુષ્યો પોતાનું શરીર છોડીને સ્વર્ગમાં જાય છે; અને મૃત્યુ ઇચ્છતા હજારો પુરુષો અહીં આવે છે, હે રાજા.
એવમાશીઃ પ્રયુક્તા હિ દક્ષેણ યજતા પુરા। ઇહ યે વૈ મરિષ્યન્તિ તે વૈ સ્વર્ગજિતો નરાઃ
પહેલાં એક કુશળ યજમાન દ્વારા આવી આશીર્વાદ આપવામાં આવી હતી; અહીં જે મરે છે, એ પુરુષો ખરેખર સ્વર્ગ મેળવે છે.
એષા સરસ્વતી રમ્યા દિવ્યા ચૌઘવતી નદી। એતદ્વિનશનં નામ સરસ્વત્યા વિશાંપતે
આ સુંદર અને દિવ્ય સરસ્વતી નદી છે, જે પુષ્કળ પાણી ધરાવે છે; અને સરસ્વતી પર આ સ્થળ વિનાશન તરીકે ઓળખાય છે, હે રાજાઓના રાજા.
દ્વારં નિષાદરાષ્ટ્રસ્ય યેષાં દોષાત્સરસ્વતી। પ્રવિષ્ટા પૃથિવીં વીર મા નિષાદા હિ માં વિદુઃ
આ નિષાદ દેશનું દ્વાર છે, જેમના દોષથી સરસ્વતી પૃથ્વી નીચે પ્રવેશી ગઈ; હે વીરસૂર, નિષાદો મને ઓળખી ન શકે એવી પ્રાર્થના છે.
એષ વૈ ચમસોદ્ભેદો યત્ર દૃશ્યા સરસ્વતી। યત્રૈનામભ્યવર્તન્ત દિવ્યાઃ પુણ્યાઃ સમુદ્રગાઃ
આ અહીં કમસોદભેદ નામનું સ્થાન છે, જ્યાં સરસ્વતી દેખાય છે; અહીં દિવ્ય અને પુણ્યવંતી નદીઓ, જે સમુદ્ર તરફ વહે છે, આવીને એકઠી થાય છે.
એતત્સિન્ધોર્મહત્તીર્થં યત્રાગસ્ત્યમરિંદમ। લોપામુદ્રા સમાગમ્ય ભર્તારમવૃણીત વૈ
આ સિંધુ નદીનું મહાન તીર્થ છે, જ્યાં મહર્ષિ અગસ્ત્ય અને લોપામુદ્રા મળ્યા હતા અને લોપામુદ્રાએ અગસ્ત્યને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો હતો.
એતત્પ્રકાશતે તીર્થં પ્રભાસં ભાસ્કરદ્યુતે। ઇન્દ્રસ્ય દયિતં પુણ્યં પવિત્રં પાપનાશનમ્
આ પ્રભાસ નામનું પવિત્ર તીર્થ છે, જે સૂર્યની જેમ તેજસ્વી છે; એ ઇન્દ્રને પ્રિય છે, પવિત્ર છે અને પાપનો નાશ કરે છે.
એતદ્વિષ્ણુપદં નામ દૃશ્યતે તીર્થમુત્તમમ્। એષાં રમ્યા વિપાશા ચ નદી પરમપાવની
આ વિષ્ણુપદ નામનું ઉત્તમ તીર્થ છે, જે અહીં દેખાય છે; અને આ સુંદર વિપાશા નદી છે, જે સર્વોપરી પવિત્ર છે.
અત્ર વૈ પુત્રશોકેન વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ। બદ્ધ્વાઽત્માનં નિપતિતો વિપાશઃ પુનરુત્થિતઃ
અહીં ભગવાન વશિષ્ઠે પુત્રશોકથી પીડાઈ પોતાને બાંધી વિપાશા નદીમાં પડ્યા હતા, પણ પછી ફરી ઊભા થયા.
કાશ્મીરમણ્ડલં ચૈતત્સર્વપુણ્યમરિંદમ। મહર્ષિભિશ્ચાધ્યુષિતં પશ્યેદં ભ્રાતૃભિઃ સહ
આ કાશ્મીર પ્રદેશ છે, હે શત્રુવિજયી, જે સંપૂર્ણ પવિત્ર છે અને મહર્ષિઓએ વસેલું છે; તું અને તારા ભાઈઓ આ પ્રદેશને જુઓ.
યત્રૌત્તરાણાં સર્વેષામૃષીણાં નાહુષસ્ય ચ। અગ્નેશ્ચૈવાત્ર સંવાદઃ કાશ્યપશ્ય ચ ભારત
અહીં ઉત્તર દિશાના સર્વે ઋષિઓ, નાહુષ, અગ્નિ અને કાશ્યપનો સંવાદ થયો હતો, હે ભારત.
એતદ્દ્વારં મહારાજ માનસસ્ય પ્રકાશતે। વર્ષમસ્ય ગિરેર્મધ્યે રામેણ શ્રીમતા કૃતમ્
આ, હે મહારાજા, માનસ સરોવરનું દ્વાર છે, જે તેજથી ઝગમગે છે; અહીં પર્વતોની વચ્ચે શ્રીરામે વરસાદી ઋતુ સ્થાપી હતી.
એષ વાતિકષણ્ડો વૈ પ્રખ્યાતઃ સત્યવિક્રમઃ। નાત્યવર્તત યદ્દ્વારં વિદેહાદુત્તરં ચ યઃ
આ પ્રસિદ્ધ વાટિકા વન છે, જે સાચા પરાક્રમ માટે જાણીતું છે; જે વ્યક્તિએ આ દ્વાર પાર કર્યું નથી, તે વિદેહ અને તેના પરનો હતો.
ઇદમાશ્ચર્યમપરં દેશેઽસ્મિન્પુરુષર્ષભ। ક્ષીણે યુગે તુ કૌન્તેય શર્વસ્ય સહ પાર્ષદૈઃ। સહોમયા ચ ભવતિ દર્શનં કામરૂપિણઃ
આ પ્રદેશમાં એક બીજું આશ્ચર્ય છે, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ: કલિયુગના અંતે, હે કુંતીપુત્ર, શરવ અને ઉમા પોતાનાGAN સાથે ઇચ્છિત રૂપે દર્શન આપે છે.
અસ્મિન્સરસિ સત્રૈર્વૈ ચૈત્રે માસિ પિનાકિનમ્। યજન્તે યાજકાઃ સમ્યક્ પરિવારં શુભાર્થિનઃ
આ સરોવરમાં ચૈત્ર માસે યજમાનો પોતાના પરિવાર સાથે શુભતાની ઇચ્છાથી યોગ્ય રીતે પિનાકધારીની પૂજા કરે છે.
અત્રોપસ્પૃશ્ય સરસિ શ્રદ્દધાનો જિતેન્દ્રિયઃ। ક્ષીણપાપઃ શુભાઁલ્લોકાન્પ્રાપ્નુતે નાત્ર સંશયઃ
અહીં, જે શ્રદ્ધાળુ અને ઇન્દ્રિયજિત પુરુષ સરોવરમાં સ્નાન કરે છે, તેના પાપ ઓછા થાય છે અને તે શુભ લોકોએ પહોંચે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.