તાભ્યસ્ત્વમાત્મના પુત્રમીદૃશં જનયિષ્યસિ। વિધાસ્યામો વયં તત્ર તવેષ્ટિં પરમાદ્ભુતામ્
આ જ પાણીથી, તમે પોતાના દ્વારા એવો પુત્ર પેદા કરશો; એ માટે અમે તમારી માટે અદ્દભુત યજ્ઞ કરીશું.
યથા શક્રસમં પુત્રં જનયિષ્યસિ વીર્યવાન્। `ન ચ પ્રાણૈર્મહારાજ વિયોગસ્તે ભવિષ્યતિ
એ રીતે, તમે ઇન્દ્ર જેવો બલવાન પુત્ર પેદા કરો, અને મહારાજા, તમારો પ્રાણથી કદી વિયોગ નહીં થાય.
મા ખિદસ્ત્વં હિ રાજેનદ્ર દૈવં હિ બલવત્તરમ્'। ગર્ભધારણજં વાઽપિ ન ખેદં સમવાપ્સ્યસિ
મહારાજા, તમે ચિંતિત ન થાઓ, કારણ કે ભાગ્યની શક્તિ સૌથી મોટી છે; અને બાળક ધારણ કરવાથી પણ તમને કોઈ દુઃખ નહીં થાય.
તતો વર્ષશતે પૂર્ણે તસ્ય રાજ્ઞો મહાત્મનઃ। વામં પાર્શ્વં વિનિર્ભિદ્ય સુતઃ સૂર્ય ઇવ સ્થિતઃ
પછી, સો વર્ષ પૂરાં થયા પછી, એ મહાન આત્માવાળા રાજાના ડાબા પાંજરેથી, સૂર્ય જેવો તેજસ્વી પુત્ર જન્મ્યો.
નિશ્ચક્રામ મહાતેજા ન ચ તં મૃત્યુરાવિશત્। યુવનાશ્વં નરપતિં તદદ્ભુતમિવાભવત્
એ મહાતેજસ્વી બાળક બહાર આવ્યો, અને મૃત્યુએ તેને સ્પર્શ્યો નહીં; યુવનાશ્વ રાજા માટે એ એક અદ્ભુત ઘટના બની.
તતઃ શક્રો મહાતેજાસ્તં દિદૃક્ષુરુપાગમત્। તતો દેવા મહેન્દ્રં તમપૃચ્છન્ધાસ્યતીતિ કિમ્
પછી મહાતેજસ્વી ઇન્દ્ર તેને જોવા માટે આવ્યા; અને દેવોએ ઇન્દ્રને પૂછ્યું: 'એને કેવી રીતે પોષણ મળશે?'
પ્રદેશિનીં તતોઽસ્યાસ્યે શક્રઃ સમભિસંદધે। મામયં ધાસ્યતીત્યેવં ભાષિતે ચૈવ વજ્રિણા। માંધાતેતિ ચ નામાસ્ય ચક્રુઃ સેન્દ્રા દિવૌકસઃ
પછી ઇન્દ્રે પોતાની તर्जની બાળકના મોઢામાં મૂકી, કહ્યું: 'હું જ એને પોષીશ'; અને ઇન્દ્રના આ શબ્દો પછી, દેવોએ મળીને તેનું નામ માંધાતૃ રાખ્યું.
પ્રદેશિનીં શક્રદત્તામાખાદ્ય સ શિશુસ્તદા। અવર્ધત મહાતેજાઃ કિષ્કૂન્રાજંસ્ત્ર્યોદશ
પછી એ બાળકએ ઇન્દ્રે આપેલી તર્જની ચૂસીને, મહાતેજસ્વી બનીને ત્રણ કિષ્કિંધા પ્રદેશો પર રાજ કર્યું.
વેદાસ્તં સધનુર્વેદા દિવ્યાન્સ્ત્રાણિ ચેશ્વરમ્। ઉપતસ્થુર્મહારાજં ધ્યાતમાત્રાણિ સર્વશઃ
વેદો, ધનુર્વેદ અને દિવ્ય શસ્ત્રવિદ્યા એ રાજર્ષિ પાસે માત્ર ધ્યાન કરતાં જ પ્રગટ થઈ જતી હતી.
ધનુરાજગવં નામ શરાઃ શૃઙ્ગોદ્ભવાશ્ચ યે। અભેદ્યં કવચં ચૈવ સદ્યસ્તમુપશિશ્રિયુઃ
આજગવ નામનું ધનુષ્ય, શૃંગમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા બાણો અને અભેદ્ય કવચ તરત જ તેની પાસે આવી ગયા.
સોઽભિષિક્તો ભગવતા સ્વયં શક્રેણ ભારત। ધર્મેણ વ્યજયલ્લોકાંસ્ત્રીન્વિષ્ણુરિવ વિક્રમૈઃ
તેને ભગવાન ઇન્દ્રે પોતે અભિષેક કર્યો; અને ધર્મના બળે, તેણે વિષ્ણુ જેવી વિક્રમથી ત્રણેય લોક જીત્યા.
તસ્યાપ્રતિહતં ચક્રં પ્રાવર્તત મહાત્મનઃ। રત્નાનિ ચૈવ રાજર્ષિં સ્વયમેવોપતસ્થિરે
એ મહાત્માના માટે અપરાજેય ચક્ર ફરવા લાગ્યું, અને રત્નો તો પોતે જ એ રાજર્ષિ પાસે આવી પહોંચ્યા.
તસ્યેયં વસુસંપૂર્ણા વસુધા વસુધાધિપ। તેનેષ્ટં વિવિધૈર્યજ્ઞૈર્બહુભિઃ સ્વાપ્તદક્ષિણૈઃ
આ ધરતી, જે સર્વ સંપત્તિથી ભરપૂર હતી, એ ધરતીના સ્વામીની હતી; તેણે અનેક યજ્ઞો વિવિધ દાનથી કર્યા.
ચિતચૈત્યો મહાતેજા ધર્માન્પ્રાપ્ય ચ પુષ્કલાન્। શક્રસ્યાર્ધાસનં રાજઁલ્લબ્ધવાનમિતદ્યુતિઃ
એ મહાતેજસ્વીએ ચિત અને ચૈત્યો બનાવી, અનેક પુણ્ય પ્રાપ્ત કર્યા, અને રાજા, અમિત તેજથી ઇન્દ્રના બાજુમાં સ્થાન મેળવ્યું.
એકાહ્ના પૃથિવી તેન ધર્મનિત્યેન ધીમતા। વિજિતા શાસનાદેવ સરત્નાકરપત્તના
એ ધર્મનિષ્ઠ અને બુદ્ધિશાળી રાજાએ એક જ દિવસે, પોતાના આદેશથી, રત્નોથી ભરેલી બધી નગરોવાળી ધરતી જીત લીધી.
તસ્ય ચૈત્યૈર્મહારાજ ક્રતૂનાં દક્ષિણાવતામ્। ચતુરન્તા મહી વ્યાપ્તા નાસીત્કિંચિદનાવૃતમ્
મહારાજા, તેના ચૈત્યો અને યજ્ઞોના દાનથી, ચારેય દિશામાં આખી ધરતી વ્યાપી ગઈ હતી; કંઈ પણ અછાદિત રહ્યું નહોતું.
તેન પદ્મસહસ્રાણિ ગવાં દશ મહાત્મના। બ્રાહ્મણેભ્યો મહારાજ દત્તાનીતિ પ્રચક્ષતે
એ મહાત્માએ હજારો કમળ અને દસ ગાયો બ્રાહ્મણોને દાનમાં આપી હતી, એવું કહેવાય છે, રાજન.
તેન દ્વાદશવાર્ષિક્યામનાવૃષ્ટ્યાં મહાત્મના। વૃષ્ટં સસ્યવિવૃદ્ધ્યર્થં મિષતો વજ્રપાણિનઃ
બાર વર્ષની દુષ્કાળમાં, એ મહાન આત્માએ પાકોની વૃદ્ધિ માટે વરસાદ વરસાવ્યો હતો, જ્યારે વજ્રધારી જોઈ રહ્યો હતો.
તેન સોમકુલોત્પન્નો ગાન્ધારાધિપતિર્મહાન્। શર્જન્નિવ મહામેઘઃ પ્રમથ્ય નિહતઃ શરૈઃ
એના વંશમાંથી સોમક કુળના ગાંધાર દેશના મહાન રાજા જન્મ્યા, જે ગર્જનારા મેઘ જેવાં હતા, પણ અંતે તીક્ષ્ણ બાણોથી વિધ્વંસ થયા.
પ્રજાશ્ચતુર્વિધાસ્તેન ત્રાતા રાજન્કૃતાત્મના। તેનાત્મતપસા લોકાસ્તાપિતાશ્ચાતિતેજસા
એ મહાન આત્માએ ચાર પ્રકારની પ્રજાનું રક્ષણ કર્યું, રાજન. પોતાના તપ અને તેજથી લોકોએ આશ્રય મેળવ્યો.
તસ્યૈતદ્દેવયજનં સ્થાનમાદિત્યવર્ચસઃ। યસ્ય પુણ્યતમે દેશે કુરુક્ષેત્રેસ્ય મધ્યતઃ
આ એ દેવયજ્ઞનું સ્થાન છે, જે સૂર્ય સમાન તેજ ધરાવે છે અને કુરુક્ષેત્રના મધ્યમાં સૌથી પવિત્ર ભૂમિ પર આવેલું છે.
તથા ત્વમપિ રાજેન્દ્ર માન્ધાતેવ મહીપતિઃ। ધર્મં કૃત્વા મહીં રક્ષ સ્વર્ગલોકં ગમિષ્યસિ
એ રીતે, રાજાધિરાજ, તું પણ માંધાતાની જેમ ધર્મ પાળ અને ધરતીનું રક્ષણ કર; એ રીતે તું સ્વર્ગલોક પ્રાપ્ત કરેશે.
એતત્તે સર્વમાખ્યાતં માન્ધાતુશ્ચરિતં મહત્। જન્મ ચાગ્ર્યં મહીપાલ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ
રાજા, તું જે પૂછ્યું એ પ્રમાણે માંધાતાના બધા મહાન કાર્યો અને ઉત્તમ જન્મની વાત તને કહી આપી.
એવમુક્તઃ સ કૌન્તેયો લોમશેન મહર્ષિણા। પપ્રચ્છાનન્તરં ભૂયઃ સોમકં પ્રતિ ભારત
કુંતીપુત્રને જ્યારે મહર્ષિ લોમશાએ આવું કહ્યું, ત્યારે તેણે ફરી સોમક વિશે વધુ પૂછ્યું, હે ભારત.
કથંવીર્યઃ સ રાજાઽભૂત્સોમકો દદતાંવરઃ। કર્માણ્યસ્ય પ્રભાવં ચ શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ
એ રાજા સોમક, દાનમાં સર્વશ્રેષ્ઠ, કઈ રીતે પરાક્રમી હતા? તેમના કાર્યો અને શક્તિ વિશે હું સાચી રીતે સાંભળવા ઈચ્છું છું.
યુધિષ્ઠિરાસીન્નૃપતિઃ સોમકો નામ ધાર્મિકઃ। તસ્ય ભાર્યાશતં રાજન્સદૃશીનામભૂત્તદા
કોઈ સમયે સોમક નામના ધર્મનિષ્ઠ રાજા હતા, રાજન. એ સમયે તેમની સો પત્નીઓ હતી, બધી સમાન સ્તરે.
સ વૈ યત્નેન મહતા તાસુ પુત્રં મહીપતિઃ। કંચિન્નાસાદયામાસ કાલેન મહતા હ્યપિ
એ મહારાજાએ ઘણી મહેનત કરી છતાં લાંબા સમય સુધી કોઈ પત્નીમાંથી પુત્ર પ્રાપ્ત ન થયો.
કદાચિત્તસ્ વૃદ્ધસ્ય યતમાનસ્ય ધીમતઃ। જન્તુર્નામ સુતસ્તસ્ય જ્યેષ્ઠાયાં સમજાયત
અંતે, વૃદ્ધાવસ્થામાં અને ઘણી કોશિશ પછી, તેમની મોટી રાણીમાંથી જંતુ નામનો પુત્ર જન્મ્યો.
તં જાતં માતરઃ સર્વાઃ પરિવાર્ય સમાસતે। સતતં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા કામભોગાન્વિશાંપતે
જ્યારે એ પુત્ર જન્મ્યો, ત્યારે બધી માતાઓ તેને ઘેરીને બેઠી રહેતી, હંમેશા તેને પોતાના નજીક રાખતી અને તેને દરેક ઈચ્છા પૂરી પાડતી.
તતઃ પિપીલિકા જન્તું કદાચિદદશત્સ્ફિચિ। સ દષ્ટો હ્યરુદદ્રાજંસ્તેન દુઃખેન બાલકઃ
પછી ક્યારેક એક ચાંટીએ જંતુને પાછળના ભાગે કટકી લીધો, તો એ બાળક દુઃખથી રડવા લાગ્યો.