સા સમીક્ષ્ય તુ તાન્સર્વાંસ્તુલ્યરૂપધરાન્સ્થિતાન્। નિશ્ચિત્ય મનસા બુદ્ધ્યા દેવી વવ્રે સ્વકં પતિમ્
પછી એ સ્ત્રીએ બધાને એકસરખા રૂપમાં ઉભેલા જોયા અને મનથી તથા બુદ્ધિથી વિચાર કરીને પોતાનો પતિ પસંદ કર્યો.
લબ્ધ્વા તુ ચ્યવનો ભાર્યાંવયોરૂપં ચ વાઞ્છિતમ્। હૃષ્ટોઽબ્રવીન્મહાતેજાસ્તૌ નાસત્યાવિદં વચઃ
પછી ચ્યવનને પોતાની પત્ની અને ઇચ્છિત રૂપ મળતાં, મહાતેજસ્વી ચ્યવન આનંદથી બંને નાસત્યને કહ્યું.
યથાઽહં રૂપસંપન્નો વયસા ચ સમન્વિતઃ। કૃતો ભવદ્ભ્યાં વૃદ્ધઃ સન્ભાર્યાં ચ પ્રાપ્તવાનિમામ્
જેમ તમે મને વૃદ્ધ હોવા છતાં યુવાન અને સુંદર બનાવી દીધો અને મારી પત્ની પણ પાછી આપી, તેમ...
તસ્માદ્યુવાં કરિષ્યામિ પ્રીત્યાઽહં સોમપીથિનૌ। મિષતો દેવરાજસ્ય સત્યમેતદ્બ્રવીમિ વામ્
એથી હું આનંદથી તમને બંનેને દેવરાજની હાજરીમાં પણ સોમપાન કરાવીશ; હું સાચું કહું છું.
તચ્છ્રુત્વા હૃષ્ટમનસૌ દિવં તૌ પ્રતિજગ્મતુઃ। ચ્યવનશ્ચ સુકન્યા ચ સુરાવિવ વિજહ્રતુઃ
આ સાંભળીને બંનેના મન આનંદથી ભરાઈ ગયા અને તેઓ સ્વર્ગે ગયા; ચ્યવન અને સુકન્યા પણ દેવતાઓની જેમ આનંદથી રહેવા લાગ્યા.
તતઃ શ્રુત્વા તુ શર્યાતિર્વયસ્થં ચ્યવનં કૃતમ્। સુહૃષ્ટઃ સેનયા સાર્ધમુપાયાદ્ભાર્ગવાશ્રમમ્
પછી, ચ્યવન ફરી યુવાન થયો એ સાંભળીને, શર્યાતિ રાજા ખૂબ ખુશ થઈને પોતાની સેનાસહીત ભાર્ગવના આશ્રમમાં ગયો.
ચ્યવનં ચ સુકન્યાં ચ દૃષ્ટ્વા દેવસુતાવિવ। રેમે સભાર્યઃ શર્યાતિઃ કૃત્સ્નાં પ્રાપ્ય મહીમિવ
ચ્યવન અને સુકન્યાને દેવોના સંતાન જેવા જોઈને, શર્યાતિ રાજા પોતાની પત્ની સાથે એટલો ખુશ થયો કે જાણે આખી ધરતી મેળવી લીધી હોય.
ઋષિણા સત્કૃતસ્તેન સભાર્યઃ પૃથિવીપતિઃ। ઉપોપવિષ્ટઃ કલ્યાણીઃ કથાશ્ચક્રે મનોરમાઃ
તે ઋષિએ રાજાને અને તેની રાણીને બહુ આદર આપ્યો. પછી તેઓ બન્ને બેઠા અને આનંદદાયક, શુભ વાતો કરવા લાગ્યા.
અથૈનં ભાર્ગવો રાજન્નુવાચ પરિસાન્ત્વયન્। યાજયિષ્યામિ રાજંસ્ત્વાં સંભારાનુપકલ્પય
પછી ભૃગુ વંશજ ચ્યવન ઋષિએ રાજાને ધીરજથી કહ્યું: 'હું તારો યજ્ઞ કરાવું છું, રાજા, તું બધું જરૂરી સામાન તૈયાર કરી લે.'
તતઃ પરમસંહૃષ્ટઃ શર્યાતિરવનીપતિઃ। ચ્યવનસ્ય મહારાજ તદ્વાક્યં પ્રત્યપૂજયત્
પછી શર્યાતિ રાજા ખૂબ આનંદિત થયો અને મહારાજ ચ્યવનના વચનને માન આપ્યો.
પ્રશસ્તેઽહનિ યજ્ઞીયે સર્વકામસમૃદ્ધિમત્। કારયામાસ શર્યાતિર્યજ્ઞાયતનમુત્તમમ્
શુભ અને યજ્ઞ માટે યોગ્ય દિવસે, શર્યાતિએ સર્વ ઇચ્છિત વસ્તુઓથી ભરપૂર ઉત્તમ યજ્ઞમંડપ તૈયાર કરાવ્યો.
તત્રૈનં ચ્યવનો રાજન્યાજયામાસ ભાર્ગવઃ। અદ્ભુતાનિ ચ તત્રાસન્યાનિ તાનિ નિબોધ મે
ત્યાં ચ્યવન ઋષિએ રાજાનો યજ્ઞ કરાવ્યો. એ સમયે અદ્ભુત ઘટનાઓ ઘટી — એ બધું હવે મારી પાસેથી સાંભળ.
અગૃહ્ણાચ્ચ્યવનઃ સોમમશ્વિનોર્દેવયોસ્તદા। તમિન્દ્રો વારયામાસ ગૃહ્ણાનં સ તયોર્ગ્રહમ્
એ સમયે ચ્યવન ઋષિએ અશ્વિનીકુમારો માટે સોમરસ લીધું, પણ ઇન્દ્રે તેમને સોમનો ભાગ આપતા અટકાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
ઉભાવેતૌ ન સોમાર્હૌ નાસત્યાવિતિ મે મતિઃ। ભિષજૌ દિવિ દેવાનાં કર્મણા તેન નાર્હતઃ
આ બન્ને અશ્વિનીકુમારો સોમ પીવા યોગ્ય નથી — એમ મારું માનવું છે. તેઓ દેવતાઓના વૈદ્ય છે, એટલે પોતાના કર્મથી એ હકદાર નથી.
માવમંસ્થા મહાત્માનૌ રૂપદ્રવિણવત્તરૌ। યૌ ચક્રતુર્માં મધવન્વૃન્દારકમિવાજરમ્
તમે આ મહાન આત્માઓને નાનો ન માનશો. એ બન્ને રૂપ અને ધનથી સમૃદ્ધ છે, અને એમણે મને મધુ સાથે વયમાં નાનકડા બાળક જેવો અજર બનાવી દીધો છે.
ઋતે ત્વાં વિબુધાંશ્ચાન્યાન્કથં વૈ નાર્હતઃ સવમ્। અશ્વિનાવપિ દેવેન્દ્ર દેવૌ વિદ્ધિ પુરંદર
તમારા સિવાય બીજાં દેવતાઓ સોમના ભાગ લાયક કેમ બની શકે? અશ્વિનીકુમારો પણ દેવતાઓ છે, હે પુરંદર, એ જાણ.
ચિકિત્સકૌ કર્મકરૌ કામરૂપસમન્વિતૌ। લોકે ચરન્તૌ મર્ત્યાનાં કથં સોમમિહાર્હતઃ
એ બન્ને વૈદ્ય છે, કામકાજ કરે છે, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરે છે અને જગતમાં મનુષ્યોમાં ફરતા રહે છે — તો એ અહીં સોમ પીવા કેવી રીતે લાયક બની શકે?
એતદેવ તદા વાક્યમામ્રેડયતિ વાસવે। અનાદૃત્યતતઃ શક્રં ગ્રહં જગ્રાહ ભાર્ગવઃ
એ જ વાત વાસવએ ફરી કહી. પણ ભૃગુ વંશજ ચ્યવને ઇન્દ્રની અવગણના કરી અને અશ્વિનીકુમારોને સોમનો ભાગ આપી દીધો.
ગ્રહીષ્યન્તં તુ તં સોમમશ્વિનોરુત્તમં તદા। સમીક્ષ્ય બલભિદ્દેવ ઇદં વચનમબ્રવીત્
જ્યારે ચ્યવન ઋષિ અશ્વિનીકુમારોને શ્રેષ્ઠ સોમ આપવાનો હતો, ત્યારે એ જોઈને બલવાન ઇન્દ્રે આ રીતે કહ્યું:
આભ્યામર્તાય સોમં ત્વં ગ્રહીષ્યસિ યદિ સ્વયમ્। વજ્રં તે પ્રહરિષ્યામિ ઘોરરૂપમનુત્તમમ્
જો તું આ બન્નેને, જે મરણીય છે, પોતે જ સોમ આપશે તો હું તને ભયાનક અને અપ્રતિમ વજ્રથી ઘા મારીશ.
એવમુક્તઃ સ્મયન્નિન્દ્રમભિવીક્ષ્યસ ભાર્ગવઃ। જગ્રાહ વિધિવત્સોમમશ્વિભ્યામુત્તમં ગ્રહમ્
આવું સાંભળીને ભૃગુ વંશજ ચ્યવન ઋષિ હસતાં હસતાં ઇન્દ્ર તરફ જોઈને યોગ્ય રીતે અશ્વિનીકુમારોને શ્રેષ્ઠ સોમનો ભાગ આપી દીધો.
તતોઽસ્મૈ પ્રાહરદ્વજ્રં ઘોરરૂપં શચીપતિઃ। તસ્ય પ્રહરતો બાહું સ્તમ્ભયામાસ ભાર્ગવઃ
પછી શચીપતિ ઇન્દ્રે ભયાનક વજ્ર ફેંક્યો, પણ ચ્યવન ઋષિએ તેની બાજુ એકદમ અચળ કરી નાખી.
તં સ્તમ્ભયિત્વા ચ્યવનો જુહુવે મન્ત્રતોઽનલમ્। કૃત્યાર્થી સુમહાતેજા દેવં હિંસિતુમુદ્યતઃ
એમ કરીને ચ્યવન ઋષિએ ઇન્દ્રને અચળ બનાવી દીધા પછી, પોતાના કાર્ય માટે, મંત્રપાઠથી અગ્નિનું આહ્વાન કર્યું અને દેવને દંડ આપવા તત્પર થયો.
તતઃ કૃત્યાઽથ સંજજ્ઞે મુનેસ્તસ્ય તપોબલાત્। મદો નામ મહાવીર્યો બૃહત્કાયો મહાસુરઃ
પછી એ મુનિની તપશ્ચર્યાની શક્તિથી એક વિશાળ, શક્તિશાળી અસુર જન્મ્યો, જેનું નામ 'મદ' હતું.
શરીરં યસ્ નિર્દેષ્ટુમશક્યં તુ સુરાસુરૈઃ। તસ્યાસ્યમભવદ્ધોરં તીક્ષ્ણાગ્રદશનં મહત્
એનું શરીર એવું હતું કે દેવો અને દૈત્યો પણ તેનું વર્ણન કરી શકે નહીં. એના મોઢામાં ભયાનક અને મોટાં, તીક્ષ્ણ દાંત હતાં.
હનુરેકા સ્થિતા ત્વસ્ય ભૂમાવેકા દિવં ગતા। ચતસ્રશ્ચાયતા દંષ્ટ્રા યોજનાનાં શતંશતમ્
એની એક જડબીએ ધરતી પર આરામ કર્યો હતો અને બીજી જડબી આકાશ સુધી પહોંચી હતી. એની ચાર લાંબી દાઢો દરેક શતયોજન જેટલી લાંબી હતી.
ઇતરે તસ્ય દશના બભૂવુર્દશયોજનાઃ। પ્રાસાદશિખરાકારાઃ શૂલાગ્રસમદર્શનાઃ
એના બીજા દાંત દસ-દસ યોજન લાંબા હતાં, મહેલના શિખરો જેવા દેખાતા અને ભાલાની ટોચ જેવી તીક્ષ્ણતા ધરાવતા હતાં.
બાહૂ પરિઘસંકાશાવાયતાવયુતં સમૌ। નેત્રે રવિશશિપ્રખ્યે વક્રં કાલાગ્નિસંનિભમ્
એના બે હાથ ભારે અને લાંબા, લોખંડના ગદાની જેમ મજબૂત હતાં. એની આંખો સૂર્ય-ચંદ્ર જેવી તેજસ્વી, વક્ર અને પ્રલયાગ્નિ જેવી જ્વલંત હતી.
લેલિહઞ્જિહ્વયા વક્રં વિદ્યુચ્ચપલલોલયા। વ્યાત્તાનનો ઘોરદૃષ્ટિર્ગ્રસન્નિવ જગદ્બલાત્
એની જીભ વીજળી જેવી વક્ર અને સતત લપલપતી હતી. મોઢું પૂરેપૂરું ખુલ્લું, નજર ભયાનક અને એવું લાગતું કે એ જોરથી આખા જગતને ગળી જાય છે.
સ ભક્ષયિષ્યન્સંક્રુદ્ધઃ શતક્રતુમુપાદ્રવત્। મહતા ઘોરરૂપેણ લોકાઞ્શબ્દેન નાદયત્
એ ક્રોધથી ભરાઈને શતક્રતુ તરફ દોડી આવ્યો, જાણે બધું ભક્ષી જશે, અને એના ભયાનક રૂપ અને ગર્જનાથી બધા લોક કંપી ઉઠ્યા.