પત્યર્થં દેવગર્ભાભે મા વૃથા યૌવનં કૃથાઃ। એવમુક્તા સુકન્યાઽપિ સુરૌ તાવિદમબ્રવીત્
દેવતાજીવી જેવી તારી યુવાની પતિ માટે વ્યર્થ ન કર; એમ કહેતાં સુકન્યાએ એ બંને દેવતાઓને જવાબ આપ્યો.
રતાઽહં ચ્યવને પત્યૌ મૈવં માં પર્યશઙ્કતમ્। તાવબ્રૂતાં પુનસ્ત્વેનામાવાં દેવભિષગ્વરૌ
હું મારા પતિ ચ્યવનમાં સંપૂર્ણ રીતે તૃપ્ત છું, એમ માનશો નહીં; ત્યારે એ બંનેએ ફરી કહ્યું, 'અમે દેવતાઓના વૈદ્ય છીએ.'
યુવાનં રૂપસંપન્નં કરિષ્યાવઃ પતિં તવ। તતસ્તસ્યાવયોશ્ચૈવ વૃણીષ્વાન્યતમં પતિમ્। એતેન સમયેનૈનમામન્ત્રય પતિં શુભે
અમે તારા પતિને યુવાન અને સુંદર બનાવી દઈશું; પછી તું અમામાંથી જેમ તને ગમતો હોય એ પતિ પસંદ કર; આ શરતે તું તારા પતિને કહેજે, હે શુભે.
સા તયોર્વચનાદ્રાજન્નુપસંગમ્ય ભાર્ગવમ્। ઉવાચ વાક્યં યત્તાભ્યામુક્તં ભૃગુસુતં પ્રતિ
પછી એ બંનેના વચન સાંભળી, હે રાજા, સુકન્યા ભાર્ગવ પાસે ગઈ અને જે વાત એમણે કહી હતી તે ભૃગુપુત્રને કહી.
તચ્છ્રુત્વા ચ્યવનો ભાર્યામુવાચ ક્રિયતામિતિ। `સા ભર્ત્રા સમનુજ્ઞાતા ક્રિયતામિત્યથાબ્રવીત્
આ સાંભળીને ચ્યવને પત્નીને કહ્યું, 'હા, આવું જ થવું જોઈએ'; પતિની મંજૂરીથી સુકન્યાએ પણ કહ્યું, 'હા, આવું જ થવું જોઈએ.'
શ્રુત્વા તદશ્વિનૌ વાક્યં તસ્યાસ્તત્ક્રિયતામિતિ'। ઊચતૂ રાજપુત્રીં તાં પતિસ્તવ વિશત્વપઃ
પછી એનું વચન સાંભળી, બંને અશ્વિનીકુમારો બોલ્યા, 'હા, આવું જ થવું જોઈએ'; અને રાજકન્યાને કહ્યું, 'તારો પતિ પાણીમાં પ્રવેશ કરે.'
તતોઽમ્ભશ્ચ્યવનઃ શીઘ્રં રૂપાર્થી પ્રવિવેશ હ। અશ્વિનાવપિ તદ્રાજન્સરઃ પ્રાવિશતાં તદા
પછી ચ્યવન તુરંત જ સુંદરતા મેળવવા માટે પાણીમાં પ્રવેશી ગયો; અને એ સમયે, હે રાજા, બંને અશ્વિનીકુમારો પણ એ સરોવરમાં ગયા.
તતો મુહૂર્તાદુત્તીર્ણાઃ સર્વે તે સરસસ્ત્રયઃ। દિવ્યરૂપધરાઃ સર્વે યુવાનો મૃષ્ટકુણ્ડલાઃ। તુલ્યવેષધરાશ્ચૈવ મનસઃ પ્રીતિવર્ધનાઃ
થોડા જ સમયમાં એ ત્રણેય સરોવરમાંથી બહાર આવ્યા; બધાના દેહ દિવ્યરૂપવાળા, યુવાન, તેજસ્વી કુંડળોથી શોભતા, એકસરખા વસ્ત્રોમાં અને સૌના હૃદયને આનંદ આપતા હતા.
તેઽબ્રુવન્સહિતાઃ સર્વે વૃણીષ્વાન્યતમં શુભે। અસ્માકમીપ્સિતં ભદ્રે પતિત્વે વરવર્ણિનિ
બધાએ સાથે મળીને કહ્યું, 'હે શુભે, તું અમામાંથી જેમ તને ગમતો હોય એ પસંદ કર; અમારું પણ એ જ ઇચ્છિત છે, હે સુંદરવર્ણે, કે તું અમામાંથી કોઈને પતિ રૂપે પસંદ કર.'
ત્વમશ્વિનોરન્યતરં ચ્યવનં વા યશસ્વિનિ'। યત્ર વાઽપ્યભિકામાઽસિ તં વૃણીષ્વ સુશોભને
હે યશસ્વિની, તું અશ્વિનીકુમારોમાંથી કોઈ એકને કે ચ્યવનને, અથવા જે તને મનગમતો હોય એને પસંદ કરી શકે છે, હે સુશોભને.
સા સમીક્ષ્ય તુ તાન્સર્વાંસ્તુલ્યરૂપધરાન્સ્થિતાન્। નિશ્ચિત્ય મનસા બુદ્ધ્યા દેવી વવ્રે સ્વકં પતિમ્
પછી એ સ્ત્રીએ બધાને એકસરખા રૂપમાં ઉભેલા જોયા અને મનથી તથા બુદ્ધિથી વિચાર કરીને પોતાનો પતિ પસંદ કર્યો.
લબ્ધ્વા તુ ચ્યવનો ભાર્યાંવયોરૂપં ચ વાઞ્છિતમ્। હૃષ્ટોઽબ્રવીન્મહાતેજાસ્તૌ નાસત્યાવિદં વચઃ
પછી ચ્યવનને પોતાની પત્ની અને ઇચ્છિત રૂપ મળતાં, મહાતેજસ્વી ચ્યવન આનંદથી બંને નાસત્યને કહ્યું.
યથાઽહં રૂપસંપન્નો વયસા ચ સમન્વિતઃ। કૃતો ભવદ્ભ્યાં વૃદ્ધઃ સન્ભાર્યાં ચ પ્રાપ્તવાનિમામ્
જેમ તમે મને વૃદ્ધ હોવા છતાં યુવાન અને સુંદર બનાવી દીધો અને મારી પત્ની પણ પાછી આપી, તેમ...
તસ્માદ્યુવાં કરિષ્યામિ પ્રીત્યાઽહં સોમપીથિનૌ। મિષતો દેવરાજસ્ય સત્યમેતદ્બ્રવીમિ વામ્
એથી હું આનંદથી તમને બંનેને દેવરાજની હાજરીમાં પણ સોમપાન કરાવીશ; હું સાચું કહું છું.
તચ્છ્રુત્વા હૃષ્ટમનસૌ દિવં તૌ પ્રતિજગ્મતુઃ। ચ્યવનશ્ચ સુકન્યા ચ સુરાવિવ વિજહ્રતુઃ
આ સાંભળીને બંનેના મન આનંદથી ભરાઈ ગયા અને તેઓ સ્વર્ગે ગયા; ચ્યવન અને સુકન્યા પણ દેવતાઓની જેમ આનંદથી રહેવા લાગ્યા.
તતઃ શ્રુત્વા તુ શર્યાતિર્વયસ્થં ચ્યવનં કૃતમ્। સુહૃષ્ટઃ સેનયા સાર્ધમુપાયાદ્ભાર્ગવાશ્રમમ્
પછી, ચ્યવન ફરી યુવાન થયો એ સાંભળીને, શર્યાતિ રાજા ખૂબ ખુશ થઈને પોતાની સેનાસહીત ભાર્ગવના આશ્રમમાં ગયો.
ચ્યવનં ચ સુકન્યાં ચ દૃષ્ટ્વા દેવસુતાવિવ। રેમે સભાર્યઃ શર્યાતિઃ કૃત્સ્નાં પ્રાપ્ય મહીમિવ
ચ્યવન અને સુકન્યાને દેવોના સંતાન જેવા જોઈને, શર્યાતિ રાજા પોતાની પત્ની સાથે એટલો ખુશ થયો કે જાણે આખી ધરતી મેળવી લીધી હોય.
ઋષિણા સત્કૃતસ્તેન સભાર્યઃ પૃથિવીપતિઃ। ઉપોપવિષ્ટઃ કલ્યાણીઃ કથાશ્ચક્રે મનોરમાઃ
તે ઋષિએ રાજાને અને તેની રાણીને બહુ આદર આપ્યો. પછી તેઓ બન્ને બેઠા અને આનંદદાયક, શુભ વાતો કરવા લાગ્યા.
અથૈનં ભાર્ગવો રાજન્નુવાચ પરિસાન્ત્વયન્। યાજયિષ્યામિ રાજંસ્ત્વાં સંભારાનુપકલ્પય
પછી ભૃગુ વંશજ ચ્યવન ઋષિએ રાજાને ધીરજથી કહ્યું: 'હું તારો યજ્ઞ કરાવું છું, રાજા, તું બધું જરૂરી સામાન તૈયાર કરી લે.'
તતઃ પરમસંહૃષ્ટઃ શર્યાતિરવનીપતિઃ। ચ્યવનસ્ય મહારાજ તદ્વાક્યં પ્રત્યપૂજયત્
પછી શર્યાતિ રાજા ખૂબ આનંદિત થયો અને મહારાજ ચ્યવનના વચનને માન આપ્યો.
પ્રશસ્તેઽહનિ યજ્ઞીયે સર્વકામસમૃદ્ધિમત્। કારયામાસ શર્યાતિર્યજ્ઞાયતનમુત્તમમ્
શુભ અને યજ્ઞ માટે યોગ્ય દિવસે, શર્યાતિએ સર્વ ઇચ્છિત વસ્તુઓથી ભરપૂર ઉત્તમ યજ્ઞમંડપ તૈયાર કરાવ્યો.
તત્રૈનં ચ્યવનો રાજન્યાજયામાસ ભાર્ગવઃ। અદ્ભુતાનિ ચ તત્રાસન્યાનિ તાનિ નિબોધ મે
ત્યાં ચ્યવન ઋષિએ રાજાનો યજ્ઞ કરાવ્યો. એ સમયે અદ્ભુત ઘટનાઓ ઘટી — એ બધું હવે મારી પાસેથી સાંભળ.
અગૃહ્ણાચ્ચ્યવનઃ સોમમશ્વિનોર્દેવયોસ્તદા। તમિન્દ્રો વારયામાસ ગૃહ્ણાનં સ તયોર્ગ્રહમ્
એ સમયે ચ્યવન ઋષિએ અશ્વિનીકુમારો માટે સોમરસ લીધું, પણ ઇન્દ્રે તેમને સોમનો ભાગ આપતા અટકાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
ઉભાવેતૌ ન સોમાર્હૌ નાસત્યાવિતિ મે મતિઃ। ભિષજૌ દિવિ દેવાનાં કર્મણા તેન નાર્હતઃ
આ બન્ને અશ્વિનીકુમારો સોમ પીવા યોગ્ય નથી — એમ મારું માનવું છે. તેઓ દેવતાઓના વૈદ્ય છે, એટલે પોતાના કર્મથી એ હકદાર નથી.
માવમંસ્થા મહાત્માનૌ રૂપદ્રવિણવત્તરૌ। યૌ ચક્રતુર્માં મધવન્વૃન્દારકમિવાજરમ્
તમે આ મહાન આત્માઓને નાનો ન માનશો. એ બન્ને રૂપ અને ધનથી સમૃદ્ધ છે, અને એમણે મને મધુ સાથે વયમાં નાનકડા બાળક જેવો અજર બનાવી દીધો છે.
ઋતે ત્વાં વિબુધાંશ્ચાન્યાન્કથં વૈ નાર્હતઃ સવમ્। અશ્વિનાવપિ દેવેન્દ્ર દેવૌ વિદ્ધિ પુરંદર
તમારા સિવાય બીજાં દેવતાઓ સોમના ભાગ લાયક કેમ બની શકે? અશ્વિનીકુમારો પણ દેવતાઓ છે, હે પુરંદર, એ જાણ.
ચિકિત્સકૌ કર્મકરૌ કામરૂપસમન્વિતૌ। લોકે ચરન્તૌ મર્ત્યાનાં કથં સોમમિહાર્હતઃ
એ બન્ને વૈદ્ય છે, કામકાજ કરે છે, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરે છે અને જગતમાં મનુષ્યોમાં ફરતા રહે છે — તો એ અહીં સોમ પીવા કેવી રીતે લાયક બની શકે?
એતદેવ તદા વાક્યમામ્રેડયતિ વાસવે। અનાદૃત્યતતઃ શક્રં ગ્રહં જગ્રાહ ભાર્ગવઃ
એ જ વાત વાસવએ ફરી કહી. પણ ભૃગુ વંશજ ચ્યવને ઇન્દ્રની અવગણના કરી અને અશ્વિનીકુમારોને સોમનો ભાગ આપી દીધો.
ગ્રહીષ્યન્તં તુ તં સોમમશ્વિનોરુત્તમં તદા। સમીક્ષ્ય બલભિદ્દેવ ઇદં વચનમબ્રવીત્
જ્યારે ચ્યવન ઋષિ અશ્વિનીકુમારોને શ્રેષ્ઠ સોમ આપવાનો હતો, ત્યારે એ જોઈને બલવાન ઇન્દ્રે આ રીતે કહ્યું:
આભ્યામર્તાય સોમં ત્વં ગ્રહીષ્યસિ યદિ સ્વયમ્। વજ્રં તે પ્રહરિષ્યામિ ઘોરરૂપમનુત્તમમ્
જો તું આ બન્નેને, જે મરણીય છે, પોતે જ સોમ આપશે તો હું તને ભયાનક અને અપ્રતિમ વજ્રથી ઘા મારીશ.