મયાઽટન્ત્યેહ વલ્મીકે દૃષ્ટં સત્વમભિજ્વલત્। ખદ્યોતવદભિજ્ઞાતં તન્મયા વિદ્ધમન્તિકાત્
હું અહીં વાળમીક પાસે ફરતો હતો ત્યારે મને એક તેજસ્વી જીવ દેખાયો, જે જ્યોતની જેમ ઝગમગતો હતો. મેં તેને ઓળખી અને નજીક જઈને તેને ઘાયલ કર્યો.
એતચ્છ્રુત્વા તુ વલ્મીકં શર્યાતિસ્તૂર્ણમભ્યયાત્। તત્રાપશય્ત્તપોવૃદ્ધં ચન્દ્રાદિત્યસમપ્રભમ્
આ સાંભળીને શર્યાતિ તરત વાળમીક પાસે ગયો અને ત્યાં તેણે ચંદ્ર અને સૂર્ય જેવી કાંતિ ધરાવતો, તપથી પરિપૂર્ણ ઋષિ જોયો.
અયાચદથ સૈન્યાર્થં પ્રાઞ્જલિઃ પૃથિવીપતિઃ। અજ્ઞાનાદ્બાલયા યત્તે કૃતં તત્ક્ષન્તુમર્હસિ
પૃથ્વીપતિએ હાથ જોડીને ઋષિ પાસે ક્ષમા અને યુદ્ધમાં સહાય માગી અને કહ્યું: 'મારી પુત્રીએ અજ્ઞાન અને બાળપણમાં જે કર્યું, તેને માફ કરો.'
તતોઽબ્રવીન્મહીપાલં ચ્યવનો ભાર્ગવસ્તદા। અપમાનાદહં વિદ્ધો હ્યનયા દર્પપૂર્ણયા
ત્યારે ભૃગુવંશી ચ્યવન ઋષિએ રાજાને કહ્યું: 'આ ગર્વભરી યુવતીએ મને અપમાનિત કર્યો છે.'
રૂપૌદાર્યસમાયુક્તાં લોભમોહબલાત્કૃતામ્। તામેવ પ્રતિગૃહ્યાહં રાજન્દુહિતરં તવ। ક્ષંસ્યામીતિ મહીપાલ સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે
'તારી પુત્રી સુંદરતા અને ઉદારતાથી યુક્ત છે, પણ લોભ અને મોહથી એણે આવું કર્યું. રાજા, હું તારી પુત્રીને સ્વીકારું છું અને એ રીતે તેને ક્ષમા કરીશ – આ હું તને સાચું કહું છું.'
ઋષેર્વચનમાજ્ઞાય શર્યાતિરવિચારયન્। દદૌ દુહિતરં તસ્મૈ ચ્યવનાય મહાત્મને
ઋષિના વચન સાંભળીને શર્યાતિએ વિચાર કર્યા વિના પોતાની પુત્રી મહાત્મા ચ્યવનને આપી દીધી.
પ્રતિગૃહ્ય ચ તાં કન્યાં ભગવાન્પ્રસસાદ હ। પ્રાપ્તપ્રસાદૌ રાજા વૈ સસૈન્યઃ પુરમાવ્રજત્
પવિત્ર ઋષિએ એ કન્યાને સ્વીકારી અને પ્રસન્ન થયા; રાજા પણ શાંત મનથી પોતાની સેના સાથે શહેર તરફ પરત ફર્યો.
સુકન્યાઽપિ પતિં લબ્ધ્વા તપસ્વિનમનિન્દિતા। નિત્યં પર્યચરત્પ્રીત્યા તપસા નિયમેન ચ
સુકન્યાએ નિર્દોષ બની તપસ્વી પતિ મેળવ્યા પછી હંમેશા પ્રેમથી, તપ અને નિયમથી તેમની સેવા કરી.
અગ્નીનામતીથીનાં ચ શુશ્રૂષુનસૂયિકા। સમારાધયત ક્ષિપ્રં ચ્યવનં સા શુભાનના
અગ્નિ અને અતિથિની સેવા કરવા આતુર, ઈર્ષ્યા રહિત અને સુંદર મુખવાળી સુકન્યાએ ઝડપથી ચ્યવનને પ્રસન્ન કર્યા.
કસ્ય ચિત્ત્વથ કાલસ્ય ત્રિદશાવશ્વિનૌ નૃપ। કૃતાભિષેકાં વિવૃતાં સુકન્યાં તામપશ્યતામ્
કેટલાક સમય પછી, રાજા, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા બંને અશ્વિનીકુમારોને સુશોભિત અને તેજસ્વી સુકન્યા દેખાઈ.
તાં દૃષ્ટ્વા દર્શનીયાઙ્ગીં દેવરાજસુતામિવ। ઊચતુઃ સમભિદ્રુત્ય નાસત્યાવશ્વિનાવિદમ્
સુંદર અંગવાળી અને દેવરાજની પુત્રી જેવી લાગતી સુકન્યાને જોઈ, અશ્વિનીકુમારો તેના પાસે જઈને બોલ્યા:
કસ્ય ત્વમસિ વામોરુ વનેઽસ્મિન્કિં કરોષિ ચ। ઇચ્છાવ ભદ્રે જ્ઞાતું ત્વાં તત્વમાખ્યાહિ શોભને
'તું કોણ છે, સુકુમારી, અને આ જંગલમાં શું કરે છે? સુંદર સ્ત્રી, અમને તારી સાચી ઓળખ જાણવા છે – કૃપા કરીને કહો.'
તતઃ સુકન્યા સંવીતા તાવુવાચ સુરોત્તમૌ। શર્યાતિતનયાં વિત્તં ભાર્યાં માં ચ્યવનસ્ય ચ
પછી સુકન્યાએ લજ્જાવશે પોતાને ઢાંકી ને તે બે દેવતાઓને કહ્યું: 'મારે શર્યાતિની પુત્રી અને ચ્યવનની પત્ની જાણો.'
નામ્ના ચાહં સુકન્યેતિ નૃલોકેઽસ્મિન્પ્રતિષ્ઠિતા। સાઽહંસર્વાત્મના નિત્યં ભર્તારમનુવર્તિની
'મારું નામ સુકન્યા છે અને માનવલોકમાં હું પ્રસિદ્ધ છું; હું હંમેશા પૂરેપૂરી ભક્તિથી મારા પતિની સેવા કરું છું.'
અથાશ્વિનૌ પ્રહસ્યૈતામબ્રૂતાં પુનરેવ તુ। કથં ત્વમસિ કલ્યાણિ પિત્રા દત્તાઽઽગતા વને
પછી અશ્વિનીકુમારો હસીને ફરી પૂછ્યું: 'સુખી સ્ત્રી, તને તારા પિતાએ આપ્યા પછી તું જંગલમાં કેમ આવી રહી?'
ભ્રાજસેઽસ્મિન્વને ભીરુ વિદ્યુત્સૌદામની યથા। ન દેવેષ્વપિ તુલ્યાં હિ ત્વયા પશ્યાવ ભામિનિ
'ભયભીત સુંદરી, તું આ જંગલમાં વીજળી જેવી ઝગમગે છે; દેવીઓમાં પણ તારી સમાન કોઈ નથી, એવું અમને લાગે છે.'
અનાભરણસંપન્ના પરમામ્બરવર્જિતા। શોભયસ્યધિકં ભદ્રે વનમપ્યનલંકૃતા
'તારે કોઈ આભૂષણ નથી અને તું સાદા વસ્ત્રોમાં છે, છતાં, હે સૌમ્ય સ્ત્રી, તું આ જંગલને વધુ સુંદર બનાવે છે, ભલે સજાવટ વગર હોય.'
સર્વાભરણસંપનના પરમામ્વરધારિણી। શોભેથાસ્ત્વનવદ્યાઙ્ગિ ન ત્વેવં મલપઙ્કિની
'જ્યારે તું સર્વ આભૂષણોથી સજ્જ અને શ્રેષ્ઠ વસ્ત્રો પહેરે, ત્યારે તું નિર્દોષ અંગવાળી, ખૂબ તેજસ્વી દેખાય; પણ આવી ધૂળથી મલિન થઈને નહીં.'
કસ્માદેવંવિધા ભૂત્વા જરાજર્જરિતં પતિમ્। ત્વમુપાસ્સે હ કલ્યાણિ કામભોગબહિષ્કૃતમ્
હે શુભલક્ષણી, તું એવાં વૃદ્ધ, વૃદ્ધાવસ્થાથી થાકી ગયેલા પતિની સેવા કેમ કરે છે, જે હવે કોઈ કામભોગથી વંચિત છે?
અસમર્થં પરિત્રાણે પોષણે તુ શુચિસ્મિતે। સા ત્વં ચ્યવનમુત્સૃજ્યવરયસ્વૈકમાવયોઃ
હે શુચિસ્મિતે, તારો પતિ તને રક્ષવા કે પોષવા અસમર્થ છે; એટલે તું ચ્યવનને છોડીને અમામાંથી કોઈ એકને પતિ રૂપે પસંદ કર.
પત્યર્થં દેવગર્ભાભે મા વૃથા યૌવનં કૃથાઃ। એવમુક્તા સુકન્યાઽપિ સુરૌ તાવિદમબ્રવીત્
દેવતાજીવી જેવી તારી યુવાની પતિ માટે વ્યર્થ ન કર; એમ કહેતાં સુકન્યાએ એ બંને દેવતાઓને જવાબ આપ્યો.
રતાઽહં ચ્યવને પત્યૌ મૈવં માં પર્યશઙ્કતમ્। તાવબ્રૂતાં પુનસ્ત્વેનામાવાં દેવભિષગ્વરૌ
હું મારા પતિ ચ્યવનમાં સંપૂર્ણ રીતે તૃપ્ત છું, એમ માનશો નહીં; ત્યારે એ બંનેએ ફરી કહ્યું, 'અમે દેવતાઓના વૈદ્ય છીએ.'
યુવાનં રૂપસંપન્નં કરિષ્યાવઃ પતિં તવ। તતસ્તસ્યાવયોશ્ચૈવ વૃણીષ્વાન્યતમં પતિમ્। એતેન સમયેનૈનમામન્ત્રય પતિં શુભે
અમે તારા પતિને યુવાન અને સુંદર બનાવી દઈશું; પછી તું અમામાંથી જેમ તને ગમતો હોય એ પતિ પસંદ કર; આ શરતે તું તારા પતિને કહેજે, હે શુભે.
સા તયોર્વચનાદ્રાજન્નુપસંગમ્ય ભાર્ગવમ્। ઉવાચ વાક્યં યત્તાભ્યામુક્તં ભૃગુસુતં પ્રતિ
પછી એ બંનેના વચન સાંભળી, હે રાજા, સુકન્યા ભાર્ગવ પાસે ગઈ અને જે વાત એમણે કહી હતી તે ભૃગુપુત્રને કહી.
તચ્છ્રુત્વા ચ્યવનો ભાર્યામુવાચ ક્રિયતામિતિ। `સા ભર્ત્રા સમનુજ્ઞાતા ક્રિયતામિત્યથાબ્રવીત્
આ સાંભળીને ચ્યવને પત્નીને કહ્યું, 'હા, આવું જ થવું જોઈએ'; પતિની મંજૂરીથી સુકન્યાએ પણ કહ્યું, 'હા, આવું જ થવું જોઈએ.'
શ્રુત્વા તદશ્વિનૌ વાક્યં તસ્યાસ્તત્ક્રિયતામિતિ'। ઊચતૂ રાજપુત્રીં તાં પતિસ્તવ વિશત્વપઃ
પછી એનું વચન સાંભળી, બંને અશ્વિનીકુમારો બોલ્યા, 'હા, આવું જ થવું જોઈએ'; અને રાજકન્યાને કહ્યું, 'તારો પતિ પાણીમાં પ્રવેશ કરે.'
તતોઽમ્ભશ્ચ્યવનઃ શીઘ્રં રૂપાર્થી પ્રવિવેશ હ। અશ્વિનાવપિ તદ્રાજન્સરઃ પ્રાવિશતાં તદા
પછી ચ્યવન તુરંત જ સુંદરતા મેળવવા માટે પાણીમાં પ્રવેશી ગયો; અને એ સમયે, હે રાજા, બંને અશ્વિનીકુમારો પણ એ સરોવરમાં ગયા.
તતો મુહૂર્તાદુત્તીર્ણાઃ સર્વે તે સરસસ્ત્રયઃ। દિવ્યરૂપધરાઃ સર્વે યુવાનો મૃષ્ટકુણ્ડલાઃ। તુલ્યવેષધરાશ્ચૈવ મનસઃ પ્રીતિવર્ધનાઃ
થોડા જ સમયમાં એ ત્રણેય સરોવરમાંથી બહાર આવ્યા; બધાના દેહ દિવ્યરૂપવાળા, યુવાન, તેજસ્વી કુંડળોથી શોભતા, એકસરખા વસ્ત્રોમાં અને સૌના હૃદયને આનંદ આપતા હતા.
તેઽબ્રુવન્સહિતાઃ સર્વે વૃણીષ્વાન્યતમં શુભે। અસ્માકમીપ્સિતં ભદ્રે પતિત્વે વરવર્ણિનિ
બધાએ સાથે મળીને કહ્યું, 'હે શુભે, તું અમામાંથી જેમ તને ગમતો હોય એ પસંદ કર; અમારું પણ એ જ ઇચ્છિત છે, હે સુંદરવર્ણે, કે તું અમામાંથી કોઈને પતિ રૂપે પસંદ કર.'
ત્વમશ્વિનોરન્યતરં ચ્યવનં વા યશસ્વિનિ'। યત્ર વાઽપ્યભિકામાઽસિ તં વૃણીષ્વ સુશોભને
હે યશસ્વિની, તું અશ્વિનીકુમારોમાંથી કોઈ એકને કે ચ્યવનને, અથવા જે તને મનગમતો હોય એને પસંદ કરી શકે છે, હે સુશોભને.