ભવાનનુગતો રામં જામદગ્ન્યં મહાબલમ્। પ્રત્યક્ષદર્શી સર્વસ્ય પૂર્વવૃત્તસ્ય કર્મણઃ
"તમે મહાબલી જામદગ્ન્ય રામના અનુસરણમાં રહેશો, જે સર્વના ભૂતકાળના કર્મોને સ્પષ્ટ રીતે જાણે છે."
સ ભવાન્કથયત્વદ્ય યથા રામેણ નિર્જિતાઃ। આહવે ક્ષત્રિયાઃ સર્વે કથં કેન ચ હેતુના
"હવે તમે અમને કહો કે રામે બધા ક્ષત્રિયોને યુદ્ધમાં કેવી રીતે, કયા કારણથી અને કયા ઉપાયથી જીત્યા હતા."
[હન્ત તે કથયિષ્યામિ મહદાખ્યાનમુત્તમમ્। ભૃગૂણાં રાજશાર્દૂલ વંશે જાતસ્ય ભારત
"હા, હવે હું તમને ભૃગુ વંશમાં જન્મેલા મહાન પુરુષની ઉત્તમ કથા કહું છું, હે રાજાશારદૂલ, હે ભારત."
રામસ્ય જામદગ્ન્યસ્ય ચરિતં દેવસંમિતમ્। હૈહયાધિપતેશ્ચૈવ કાર્તવીર્યસ્ ભારત
"જામદગ્ન્ય રામની દિવ્ય કથા અને હૈહયોના રાજા કાર્તવીર્યની પણ કથા, હે ભારત."
રામેણ ચાર્જુનો નામ હૈહયાધિપતિર્હતિઃ। તસ્ય બાહુશતાન્યાસંસ્ત્રીણિ સપ્ત ચ પાણ્ડવ
"રામે હૈહયોના રાજા અર્જુનને મારો, જેને ત્રણ વખત સાત, એટલે હજાર હાથ હતા, હે પાંડવ."
દત્તાત્રેયપ્રસાદેન વિમાનં કાઞ્ચનં તથા। ઐશ્વર્યં સર્વભૂતેષુ પૃથિવ્યાં પૃથિવીપતે
"દત્તાત્રેયની કૃપાથી તેને સોનાનું વિમાન અને પૃથ્વી પર બધાં જીવજંતુઓ પર રાજ મળ્યું, હે પૃથ્વીના રાજા."
અવ્ઘાહતગતિશ્ચૈવ રથસ્તસ્ય મહાત્મનઃ। રથેન તેન તુ સદાવરદાનેન વીર્યવાન્
"તે મહાત્માના રથને જ્યાં ઈચ્છે ત્યાં લઈ જઈ શકતો અને વરદાનથી સદા શક્તિશાળી રહ્યો; એ રથના બળે તે મહાન બન્યો."
મમર્દ દેવાન્યક્ષાંશ્ચ ઋષીંશ્ચૈવ સમન્તતઃ। ભૂતાંશ્ચૈવ સ સર્વાંસ્તુ પીડયામાસ સર્વતઃ
"તે દેવો, યક્ષો અને ઋષિઓને ચારે બાજુ દબાવતો અને બધાં જીવજંતુઓને સર્વત્ર પીડા આપતો હતો."
તતો દેવાઃ સમેત્યાહુર્ઋષયશ્ચ મહાવ્રતાઃ। દેવદેવં સુરારિઘ્નં વિષ્ણું સત્યપરાક્રમમ્। ભગવન્ભૂતરાર્થમર્જુનં જહિ વૈ પ્રભો
"પછી દેવો અને મહાન વ્રતી ઋષિઓ ભેગા થઈને દેવદેવ, દેવશત્રુઓના વિનાશક, સત્યવીર વિષ્ણુને કહ્યું: 'હે ભગવાન, સર્વ જીવજંતુઓના હિત માટે અર્જુનને મારો.'"
વિમાનેન ચ દિવ્યેન હૈહયાધિપતિઃ પ્રભુઃ। શચીસહાયં ક્રીડન્તં ધર્ષયામાસ વાસવમ્
"હૈહયોના રાજાએ પોતાના દિવ્ય વિમાનથી શચી સાથે રમતા ઈન્દ્ર પર હુમલો કર્યો."
તતસ્તુ ભગવાન્દેવઃ શક્રેણ સહિતસ્તદા। કાર્તવીર્યવિનાશાર્થં મન્ત્રયામાસ ભારત
"પછી ભગવાને ઈન્દ્ર સાથે મળીને કાર્તવીર્યના વિનાશ માટે યુક્તિ વિચારવી, હે ભારત."
યત્તદ્ભૂતહિતં કાર્યં સુરેન્દ્રેણ નિવેદિતમ્। સંપ્રતિશ્રુત્ય તત્સર્વં ભગવાઁલ્લોકપૂજિતઃ। જગામ બદરીં રમ્યાં સ્વમેવાશ્રમમણ્ડલમ્
"દેવરાજે જે સર્વ ભલાઈ માટે કહ્યું તે બધું પૂર્ણ કરવાનો વચન આપીને, સર્વે જગતપૂજ્ય ભગવાન પોતાની સુંદર બદરિકાશ્રમમાં ગયા."
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ પૃથિવ્યાં પૃથિવીપતિઃ।] કાન્યકુબ્જે મહાનાસીત્પાર્થિવઃ સુમહાબલઃ। ગાધીતિ વિશ્રુતો લોકે વનવાસં જગામ હ
એ જ સમયે પૃથ્વી પર કાન્યકુબ્જમાં એક મહાન અને શક્તિશાળી રાજા હતા, જેમનું નામ ગાધિ હતું અને જેમની ખ્યાતિ આખી દુનિયામાં હતી. એ રાજા પછી વનમાં રહેવા ગયા.
વને તુ તસ્ય વસતઃ કન્યા જજ્ઞેઽપ્સરઃસમા। ઋચીકો ભાર્ગવસ્તાં ચ વરયામાસ ભારત
જ્યારે એ વનમાં રહેતા હતા ત્યારે એમને એક દીકરી જન્મી, જે સુંદરતામાં અપ્સરા જેવી હતી. ભૃગુ વંશના ઋચીક ઋષિએ એ દીકરીને પત્ની તરીકે માંગ્યા.
તમુવાચ તતો ગાધિર્બ્રાહ્મણં સંશિતવ્રતમ્। ઉચિતં નઃ કુલે કિંચિત્પૂર્વૈર્યત્સંપ્રવર્તિતમ્
પછી ગાધિએ એ દૃઢ વ્રત ધરાવનારા બ્રાહ્મણને કહ્યું: 'અમારા કુટુંબમાં પૂર્વજો દ્વારા ચાલતી એક પરંપરા છે, જેમાં યોગ્ય વસ્તુ માંગવામાં આવે છે.'
એકતઃ શ્યામકર્ણાનાં પાણ્ડુરાણાં તરસ્વિનામ્। સહસ્રં વાજિનાં શુક્લમિતિ વિદ્ધિ દ્વિજોત્તમ
'હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, જાણ કે કાળાં કાનવાળા અને સફેદ, ઝડપી એવા ઘોડાઓના હજાર કે એના બરાબર કંઈક આપવું પડે છે.'
ન ચાપિ ભગવાન્વાચ્યોદીયતામિતિ ભાર્ગવ। દેયા મે દુહિતા ચૈવ ત્વદ્વિધાય મહાત્મને
'અને, હે ભૃગુપુત્ર, આને મૂલ્ય કહેવાય એવું ન કહેજો. મારી દીકરી જેવી મહાન આત્મા માટે આપું છું.'
એકતઃ શ્યામકર્ણાનાં પાણ્ડુરાણાં તરસ્વિનામ્। દાસ્યામ્યશ્વસહસ્રં તે મમ ભાર્યા સુતાઽસ્તુ તે
'હું તને કાળાં કાનવાળા સફેદ, ઝડપી એવા હજાર ઘોડા આપીશ અને મારી દીકરી તારી પત્ની બનશે.'
દદાસ્યશ્વસહસ્રં મે તવ ભાર્યા સુતાઽસ્તુ મે
'મને હજાર ઘોડા આપ, અને મારી દીકરી તારી પત્ની બનશે.'
સ તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય રાજન્વરુણમબ્રવીત્। એકતઃ શ્યામકર્ણાનાં પાણ્ડુરાણાં તરસ્વિનામ્। સહસ્રં વાજિનામેકં શુલ્કાર્થં પ્રતિદીયતામ્
ઋષિએ 'જેમ કહ્યું તેમ થશે' એમ વચન આપીને વરુણદેવને કહ્યું: 'મને કાળાં કાનવાળા, સફેદ, ઝડપી એવા હજાર ઘોડા વરમાળ માટે આપો.'
તસ્મૈ પ્રાદાત્સહસ્રં વૈ વાજિનાં વરુણસ્તદા। તદશ્વતીર્થં વિખ્યાતમુત્થિતા યત્ર તે હયાઃ
પછી વરુણે એમને એવા હજાર ઘોડા આપ્યા. જ્યાં એ ઘોડાઓ પ્રગટ થયા, એ સ્થળ 'અશ્વતીર્થ' તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું.
ગઙ્ગાયાં કાન્યકુબ્જે વૈ દદૌ સત્યવતીં તદા। તતો ગાધિઃ સુતાં ચાસ્મૈ જન્યાશ્ચાસન્સુરાસ્તદા
કાન્યકુબ્જમાં ગંગા કાંઠે એ સમયે ઋષિએ સત્યવતીને પાણિગ્રહણ કર્યું. પછી ગાધિએ પોતાની દીકરી તેમને આપી અને એમાંથી દેવતાઓ જન્મ્યા.
લબ્ધં હયસહસ્રં તુ તાં ચ દૃષ્ટ્વા દિવૌકસઃ। `વિસ્મયં પરમં જગ્મુસ્તમેવ દિવિ સંસ્તુવન્
જ્યારે હજાર ઘોડા મળ્યા અને એ દીકરીને જોયા, ત્યારે સ્વર્ગના દેવતાઓએ અતિ આશ્ચર્ય અનુભવ્યું અને સ્વર્ગમાં તેમની પ્રશંસા કરી.
ધર્મેણ લબ્ધ્વા તાં ભાર્યામૃચીકો દ્વિજસત્તમઃ। યથાકામં યથાજોષં તયા રેમે સુમધ્યયા
ધર્મપૂર્વક એવી પત્ની પ્રાપ્ત કરીને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ ઋચીકએ પાતળી કમરવાળી પત્ની સાથે મનભાવે અને આનંદથી સમય વિતાવ્યો.
તં વિવાહે કૃતેરાજન્સભાર્યમવલોકકઃ। આજગામ ભૃગુશ્રેષ્ઠઃ પુત્રં દૃષ્ટ્વા નનન્દ ચ
હે રાજા, લગ્ન સમયે ભૃગુ વંશના શ્રેષ્ઠ ઋષિ પોતાના પુત્ર અને પુત્રવધૂને જોવા આવ્યા અને આનંદિત થયા.
ભાર્યાપતી તમાસીનં ભૃગું સુરગણાર્ચિતમ્। અર્ચિત્વા પર્યુપાસીનૌ પ્રાઞ્જલી તસ્થતુસ્તદા
પતિ-પત્નીએ, દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત એવા ભૃગુને જોઈને, તેમની પૂજા કરી અને બંને હાથ જોડીને તેમની સામે ઊભા રહ્યા.
તતઃ સ્નુષાં સ ભગવાન્પ્રહૃષ્ટો ભૃગુરબ્રવીત્। વરં વૃણીષ્વ સુભગે દાતા હ્યસ્મિ તવેપ્સિતમ્
પછી આનંદિત થયેલા ભગવંત ભૃગુએ પોતાની પુત્રવધૂને કહ્યું: 'હે સુભાગ્યવતી, તું જે ઇચ્છે એ વર માંગ, હું તને આપવા તૈયાર છું.'
સા વૈ પ્રસાદયાભાસ તં ગુરું પુત્રકારણાત્। આત્મનશ્ચૈવ માતુશ્ચ પ્રસાદં ચ ચકાર સઃ
એ સ્ત્રીએ વિનંતીથી ગુરુને પુત્ર માટે પ્રસન્ન કરવા વિનંતી કરી, અને તેમણે એના તથા એની માતા બંને પર કૃપા કરી.
ઋતૌ ત્વં ચૈવ માતા ચ સ્નાતે પુંસવનાય વૈ। આલિઙ્ગેતાં પૃથગ્વૃક્ષૌ સાઽસ્વત્થં ત્વમુદુમ્બરમ્
'ઋતુકાળે, તું અને તારી માતા પુત્રપ્રાપ્તિ માટે સ્નાન કર્યા પછી, જુદા જુદા વૃક્ષને વળગી જજો: તું પિપળાને અને તારી માતા ઉદુંબરને.'
ચરુદ્વયમિદં ભદ્રે જનન્યાશ્ચ તવૈવ ચ। વિશ્વમાવર્તયિત્વા તુ મયા યત્નેન સાધિતમ્
'હે ભદ્રે, તારી માતા અને તારા માટે આ બે ચડાવટો મેં સમગ્ર જગતનો પરિભ્રમણ કરીને, ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક તૈયાર કરી છે.'