સ મે સમાશ્લિષ્ય પુનઃ શરીરં જટાસુ ગૃહ્યાભ્યવનામ્ય વક્રમ્। વક્રેણ વક્રં પ્રણિધાય શબ્દં ચકાર તન્મેઽજનયત્પ્રહર્ષમ્
એ ફરીથી મને વળગી ગયો, મારી જટા પકડી અને પોતાનું વાંકું શરીર નમાવ્યું. પોતાનું વાંકું શરીર મારા પર રાખીને એણે એક અવાજ કર્યો, જેનાથી મને ખૂબ આનંદ થયો.
ન ચાપિ પાદ્યં બહુમન્યતેઽસૌ ફલાનિ ચેમાનિ મયા હૃતાનિ। એવંવ્રતોસ્મીતિ ચ મામવોચ- ત્ફલાનિ ચાન્યાનિ નવાન્યદાન્મે
એ પાદ્યનું પાણી કે મેં લાવેલા ફળોનું મૂલ્ય નથી માનતો. એણે કહ્યું, 'આ મારું વ્રત છે,' અને મને બીજા તાજા ફળ આપ્યા.
મયોપયુક્તાનિ ફલાનિ યાનિ નેમાનિ તુલ્યાનિ રસેન તેષામ્। ન ચાપિ તેષાં ત્વગિયં યથૈષાં સારાણિ નૈષામિવ સન્તિ તેષામ્
મારે ખાધેલા ફળોનો સ્વાદ આ ફળો જેટલો નથી. એના છાલ પણ આવી નથી અને એમાં જે સાર છે, એ પણ એમાં નથી.
તોયાનિ ચૈવાતિરસાનિ મહ્યં પ્રાદાત્મ વૈ પાતુમુદારરૂપઃ। પીત્વૈવ યાન્યભ્યધિકઃ પ્રહર્ષો મમાભવદ્ભૂશ્ચલિતેવ ચાસીત્
એણે મને પીવા માટે ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ પાણી આપ્યું, ઢગલાબંધ. એ પાણી પીધા પછી મને વધુ આનંદ થયો અને મારું શરીર હલતું લાગ્યું.
ઇમાનિ ચિત્રાણિ ચ ગન્ધવન્તિ માલ્યાનિ તસ્યોદ્ગ્રથિતાનિ પટ્ટૈઃ। યાનિ પ્રકીર્યેહ ગતઃ સ્વમેવ સ આશ્રમં તપસા દ્યોતમાનઃ
આ સુગંધવાળી અને અદ્ભુત માળાઓ, જે કપડાંથી ગૂંથેલી છે, એ અહીં ફેલાવીને એ પોતાનું તપથી તેજસ્વી આશ્રમ તરફ ગયો.
ગતેન તેનાસ્મિકૃતો વિચેતા ગાત્રં ચ મે સંપરિદહ્યતીવ। ઇચ્છામિ તસ્યાન્તિકમાશુ ગન્તું તં ચેહ નિત્યં પરિવર્તમાનમ્
એના જતાં હું ગૂંચવાઈ ગઈ અને મારું શરીર જાણે સળગતું હોય એમ લાગ્યું. હું તરત જ એની પાસે જવા માંગું છું, જે અહીં હંમેશાં ફરતો રહે છે.
ગચ્છામિ તસ્યાન્તિકમેવ તાત કા નામ સા બ્રહ્મચર્યા ચ તસ્ય। ઇચ્છામ્યહં ચરિતું તેન સાર્ધં યથા તપઃ સ ચરત્યાર્યધર્મા
હું એની પાસે જશ, પ્રિય. એનું બ્રહ્મચર્ય વ્રત શું છે? હું પણ એના સાથે એ વ્રતનું પાલન કરવું છું, જેમ એ આર્ય ધર્મથી તપ કરે છે.
ચર્તું તથેચ્છા હૃદયે મમાસ્તિ દુનોતિ ચિત્તં યદિ તં ન પશ્યે
મારા હૃદયમાં પણ એ જ રીતે વર્તવાનો ઇચ્છા છે, અને જો હું એને ના જોઈ શકું તો મન વ્યાકુળ થાય છે.
રક્ષાંસિ ચૈતાનિ ચરન્તિ પુત્ર રૂપેણ તેનાદ્ભુતદર્શનેન। અતુલ્યવીર્યાણ્યભિરૂપવન્તિ વિઘ્રં સદા તપસશ્ચિન્તયન્તિ
પુત્ર, આ રાક્ષસો અહિં ફરતા રહે છે, અદ્ભુત રૂપ ધરાવે છે. એમાં અપ્રતિમ બળ અને સુંદરતા છે, અને એ હંમેશાં તપસ્યાનો વિચાર કરે છે.
સુરૂપરૂપાણિ ચ તાનિ તાત પ્રલોભયન્તે વિવિધૈરુપાયૈઃ। સુખાચ્ચ લોકાચ્ચ નિપાતયન્તિ તાન્યુગ્રરૂપાણિ મુનીન્વનેષુ
પ્રિય, એ સુંદર રૂપાવતી જતો અનેક રીતે લલચાવે છે. એ જંગલમાં રહેલા ઋષિઓને સુખ અને લોકમાંથી નીચે પાડી દે છે, કારણ કે એ ભયાનક રૂપ ધરાવે છે.
ન તાનિ સેવેત મુનિર્યતાત્મા સતાં લોકાન્પ્રાર્થયાનઃ કથંચિત્। કૃત્વા વિઘ્રનં તાપસાનાં રમન્તે પાપાચારાસ્તાપસસ્તાન્ન પશ્યેત્
જેણે પોતાને સંયમમાં રાખ્યો છે એવો મુનિ કદી પણ એવા લોકોની સંગત ન કરે, જે સારા લોકોએ મેળવવાના લોકોની ઈચ્છા રાખે છે, પણ દુષ્ટ વર્તનવાળા તપસ્વીઓને ભ્રષ્ટ કરીને ભોગવિલાસમાં મગ્ન રહે છે. સાચો તપસ્વી તો એવા પાપી લોકો તરફ જોવું પણ ન જોઈએ.
અસજ્જનેનાચરિતાનિ પુત્ર પાનાન્યપેયાનિ મધૂનિ તાનિ। માલ્યાનિ ચૈતાનિ ન વૈ મુનીનાં સ્મૃતાનિ ચિત્રોજ્જ્વલગન્ધવન્તિ
પુત્ર, દુષ્ટ લોકો જે કરે છે — દારૂ પીવું, મદિરા પીવું, ચમકદાર અને સુગંધિત ફૂલોની વણાવટ પહેરવી — એ બધું મુનિઓ માટે યોગ્ય માનવામાં આવતું નથી.
રક્ષાંસિ તાનીતિ નિવાર્ય પુત્રં વિભાણ્ડકસ્તાં મૃગયાંબભૂવ। નાસાદયામાસ યદા ત્ર્યહેણ તદા સ પર્યાવવૃતે શ્રમાય
પછી વિભાંડકએ પોતાના પુત્રને કહ્યું કે, 'આ બધું તને માટે હાનિકારક છે,' અને પછી તે શિકાર માટે ગયો. ત્રણ દિવસ સુધી કંઈ મળ્યું નહીં, ત્યારે થાકી ને પાછો ફર્યો.
યદા પુન કાશ્યપો વૈ જગામ ફલાન્યાહર્તું વિધિનાશ્રમેઽસૌ। તદા પુનર્લોભયિતું જગામ સા વેશાયોષા મુનિમૃશ્યશૃહ્ગમ્
પછી જ્યારે કાશ્યપ ફરીથી આશ્રમમાં ફળ લેવા ગયો, ત્યારે એ વેશ્યા ફરીથી ઋશ્યશૃંગ મુનિને લલચાવવા આવી.
દૃષ્ટ્વૈવ તામૃશ્યશૃઙ્ગઃ પ્રહૃષ્ટઃ સંભ્રાન્તરૂપોઽભ્યપતત્તદાનીમ્। પ્રોવાચ ચૈનાં ભવતઃ શ્રમાય ગચ્છાવ યાવન્ન પિતા મમૈતિ
ઋશ્યશૃંગે તેને જોયા સાથે આનંદ અનુભવ્યો અને થોડી ગભરાટ સાથે તેની પાસે ગયો. તેણે કહ્યું, 'ચાલો, હું તને આરામ આપું, પપ્પા પાછા આવે એ પહેલાં જ.'
તતો રાજન્કાશ્યપસ્યૈકપુત્રં પ્રવેશ્ય વેગેન વિમુચ્ય નાવમ્। પ્રલોભયન્ત્યો વિવિધૈરુપાયૈ- રાજગ્મુરઙ્ગાધિપતેઃ સમીપમ્
પછી, રાજા, કાશ્યપના એકમાત્ર પુત્રને નાવમાં બેસાડી, ઝડપથી નાવ છોડીને, એ સ્ત્રીઓએ અનેક રીતે લલચાવીને તેને અંગરાજ પાસે લઈ ગઈ.
સંસ્થાપ્યતામાશ્રમદર્શને તુ સંતારિતાં નાવમથાતિશુભ્રામ્। તીરાદુપાદાય તથૈવ ચક્રે રાજાશ્રમં નામ વનં વિચિત્રમ્
આશ્રમ બતાવ્યા પછી, તેજસ્વી અને સુંદર નાવને કિનારે લાવી, ત્યાંથી તેને લઈ જઈને રાજાએ એક સુંદર વન બનાવ્યું, જેને આશ્રમ વન નામ આપ્યું.
અન્તઃપુરે તં તુ નિવેશ્ય રાજા વિભાણ્ડકસ્યાત્મજમેકપુત્રમ્। દદર્શ મેઘૈઃ સહસા પ્રવૃષ્ટ- માપૂર્યણાણં ચ જગજ્જલેન
પછી રાજાએ વિભાંડકના એકમાત્ર પુત્રને મહેલના અંદરના ભાગમાં રાખ્યો અને અચાનક મેઘોથી વરસાદ વરસતો જોઈ આખી ધરતીને પાણીથી ભરાઈ જતી જોઈ.
સ રોમપાદ પરિપૂર્ણકામઃ સુતાં દદાવૃશ્યશૃઙ્ગાય શાન્તામ્। ક્રોધપ્રતીકારકરં ચ ચક્રે ગોભિશ્ચ માર્ગેષ્વભિકર્ષણં ચ
રોમપાદ રાજાએ પોતાની ઈચ્છા પૂર્ણ થતાં પોતાની પુત્રી શાંતા ઋશ્યશૃંગને આપી અને ગુસ્સો શાંત કરવા માટે રસ્તા પર ગાયોને ફેરવાવવાનો ઉપાય કર્યો.
વિભાણ્ડકસ્યાવ્રજતઃ સ રાજા પશૂન્પ્રભૂતાન્પશુપાંશ્ચ વીરાન્। સમાદિશત્પુત્રગૃદ્ધી મહર્ષિ- ર્વિભાણ્ડકઃ પરિપૃચ્છેદ્યદા વઃ
જ્યારે વિભાંડક પુત્રની ઈચ્છાથી આવી રહ્યો હતો, ત્યારે રાજાએ ગોપાલકો અને તેમના મજબૂત પશુઓને કહ્યું: 'મહર્ષિ વિભાંડક પુત્ર માટે કંઈ પૂછે તો—'
સ ક્તવ્યઃ પ્રાઞ્જલિભિર્ભવદ્ભિઃ પુત્રસ્ય તે પશવઃ કર્ષણં ચ। કિં તે પ્રિયં વૈ ક્રિયતાં મહર્ષે દાસાઃ સ્મ સર્વે તવ વાચિ બદ્ધાઃ
'તમારે હાથ જોડીને એમ કહેવું: "આ બધા પશુ અને તેમનું સંચાલન તમારા પુત્રના છે; મહર્ષિ, તમને શું ગમતું હોય એ કહો, અમે બધા તમારી આજ્ઞામાં રહેલા દાસ છીએ."'
અથોપાયાત્સ મુનિશ્ચણ્ડકોપઃ સ્વમાશ્રમં મૂલફલં ગૃહીત્વા। અન્વેષમાણશ્ચ ન તત્ર પુત્રં દદર્શ ચુક્રોધ તતો ભૃશં સઃ
પછી કડક ગુસ્સાવાળા મુનિ મૂળ અને ફળ લઈને પોતાના આશ્રમ પર પાછા ફર્યા. ત્યાં પુત્ર ન મળતાં તેઓ ખૂબ ગુસ્સે થઈ ગયા.
તતઃ સ કોપેન વિદીર્યમાણ આશઙ્કમાનો નૃપતેર્વિધાનમ્। જગામ ચમ્પાં પ્રતિધક્ષ્યમાણ- સ્તમઙ્ગરાજં સપુરં સરાષ્ટ્રમ્
પછી ગુસ્સાથી બળતા વિભાંડકને રાજાનો હાથ હોવાનો શંકા આવી. તેઓ ચંપા તરફ ગયા, શહેર, રાજા અને સમગ્ર રાજ્યને ભસ્મ કરવા મનમાં લીધું.
સ વૈ શ્રાન્તઃ ક્ષુધિતઃ કાશ્યપસ્તા- ન્ઘોષાન્સમાસાદિતવાન્સમૃદ્ધાન્। ગોપૈશ્ચ તૈર્વિધિવત્પૂજ્યમાનો રાજેવ તાં રાત્રિમુવાસ તત્ર
થકેલા અને ભૂખ્યા કાશ્યપને રસ્તામાં સમૃદ્ધ ગૌશાળાઓ મળી. ત્યાં ગોપાલકો દ્વારા રાજાની જેમ સન્માન મળતાં તેમણે એ રાત ત્યાં વિતાવી.
અવાપ્ય સત્કારમતીવ હૃષ્ટઃ પ્રોવાચ કસ્ય પ્રથિતાઃ સ્થ ગોપાઃ। ઊચુસ્તતસ્તેઽભ્યુપગમ્ય સર્વે ધનં તવેદં વિહિતં સુતસ્ય
એટલું સન્માન મળતાં આનંદિત થઈને તેમણે પૂછ્યું: 'તમે કયા પ્રખ્યાત ગોપાલકો છો?' બધા આવીને બોલ્યા: 'આ બધું ધન તમારું છે, તમારા પુત્ર માટે રાખેલું છે.'
દેશેષુ દેશેષુ સ પૂજ્યમાન- સ્તાંશ્ચૈવ શૃણ્વન્મધુરાન્પ્રલાપાન્। પ્રશાન્તભૂયિષ્ઠરજાઃ પ્રહૃષ્ટઃ સમાસસાદાઙ્ગપતિં પુરસ્થમ્
દરેક ગામમાં સન્માન મળતાં અને ગોપાલકોના મીઠા શબ્દો સાંભળતાં તેમનો ગુસ્સો ઘણો ઓસર્યો અને આનંદથી તેઓ અંગરાજને મળવા ગયા.
સ પૂજિતસ્તેન નરર્ષભેણ દદર્શ પુત્રં દિવિ દેવં યથેન્દ્રમ્। શાન્તાં સ્નુષાં ચૈવ દદર્શ તત્ર સૌદામનીમુચ્ચરન્તીં યથૈવ
એ મહાન રાજાએ સન્માન આપતાં વિભાંડકે પોતાના પુત્રને જાણે સ્વર્ગના દેવતા જેવા તેજસ્વી જોયા અને ત્યાં જ પોતાની વહુ શાંતા પણ વીજળી જેવી તેજવાળી જોઈ.
ગ્રામાં શ્ચ ઘોષાંશ્ચ સુતસ્ય દૃષ્ટ્વા શાન્તાં ચ શાન્તોઽસ્ય પરઃ સ કોપઃ। ચકાર તસ્યૈવ પરં પ્રસાદં વિભાણ્ડકો ભૂમિપતેર્નરેદ્ર
પછી પુત્રના ગામ, ગૌશાળાઓ અને શાંતા વહુને જોઈને વિભાંડકનો ગુસ્સો શમાઈ ગયો અને રાજાને પોતાનું સંપૂર્ણ આશીર્વાદ આપ્યું, હે રાજા.
સ તત્રનિક્ષિપ્ય સુતં મહર્ષિ- રુવાચ સૂર્યાગ્નિસમપ્રભાવઃ। જાતે ચ પુત્રે વનમેવાવ્રજેથા રાજ્ઞઃ પ્રિયાણ્યસ્ય સર્વાણિ કૃત્વા
ત્યાં મહર્ષિએ પોતાના પુત્રને રાખીને કહ્યું: 'જ્યારે પુત્ર જન્મે, ત્યારે રાજાના બધા મનગમતા કામો પૂરા કરીને તું ફરી વનમાં આવી જજે.' મહર્ષિનું તેજ સૂર્ય અને અગ્નિ જેટલું જ હતું.
સ તદ્વચઃ કૃતવાનૃશ્યશૃઙ્ગો યયૌ ચ યત્રાસ્ય પિતા બભૂવ। શાન્તા ચૈનં પર્યચરન્નરેન્દ્ર સ્વે રોહિણી સોમમિવાનુકૂલા
તેણે મહર્ષિનું કહેલું કર્યું અને ઋષ્યશૃંગ પોતાના પિતાજી પાસે ગયો. રાજા, શાંતા એ તેને ખૂબ પ્રેમથી સેવા આપી, જેમ રોહિણી ચંદ્રની સેવા કરે છે.