ક્રોધાત્પ્રવૃદ્ધસ્તરણં ભાસ્કરસ્ય નભોગતઃ। વચસ્તવાનતિક્રામન્વિન્ધ્યઃ શૈલો ન વર્ધતે
જ્યારે વિંધ્ય પર્વત ક્રોધથી વધવા લાગ્યો અને આકાશ સુધી પહોંચ્યો, ત્યારે તમારા વચનથી એ વધવાનું બંધ કરી દીધું અને સૂર્યમાર્ગને ઓળંગ્યો નહીં.
તમસા ચાવૃતેલોકે મૃત્યુનાઽભ્યર્દિતાઃ પ્રજાઃ। ત્વામેવ નાથમાસાદ્ય નિર્વૃતિં પરમાં ગતાઃ
જ્યારે આખું જગત અંધકારથી ઢંકાઈ ગયું અને જીવમાત્ર મૃત્યુથી પીડાતા હતા, ત્યારે સૌએ તમને આશ્રય લીધો અને પરમ શાંતિ પામી.
અસ્માકં ભયભીતાનાં નિત્યશો ભગવાન્ગતિઃ। તતસ્ત્વાર્તાઃ પ્રયાચામો વરં ત્વાં વરદો હ્યસિ
અમે હંમેશા ભયભીત અને ચિંતિત રહીએ છીએ, ત્યારે, હે ભગવાન, તમે જ અમારો આશ્રય છો; તેથી અમે દુઃખી થઈને તમારી પાસે વર માંગીએ છીએ, કેમ કે તમે વરદાન આપનાર છો.
કિમર્થં સહસા વિન્ધ્યઃ પ્રવૃદ્ધઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ। એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું વિસ્તરેણ મહામુને
વિંધ્ય પર્વત અચાનક ક્રોધથી કેમ વધવા લાગ્યો, એ વાત હું વિગતે સાંભળવા ઈચ્છું છું, હે મહાન ઋષિ.
અદ્રિરાજં મહાઘોરં રમેરું કનકપર્વતમ્। ઉદયાસ્તમને ભાનુઃ પ્રદક્ષિણમવર્તત
મહાન અને ભયાનક પર્વતોના રાજા, સુવર્ણમય મેરુ પર્વતની પરિક્રમા કરીને સૂર્ય ઉગે અને અસ્ત જાય છે.
તં તુ દૃષ્ટ્વા તથા વિન્ધ્ય શૈલઃ સૂર્યમથાબ્રવીત્। યથા હિ મેરુર્ભવતા નિત્યશઃ પરિગમ્યતે
આ જોઈને વિંધ્ય પર્વતે સૂર્યને કહ્યું: 'જેમ તમે હંમેશા મેરુની પરિક્રમા કરો છો, તેમ મારી પણ પરિક્રમા કરો, હે ભાસ્કર.'
પ્રદક્ષિણશ્ચ ક્રિયતે મામેવં કરુ ભાસ્કર। એવમુક્તસ્તતઃ સૂર્યઃ શૈલેન્દ્રં પ્રત્યભાપત
'મારી પણ પરિક્રમા કરો' એમ વિંધ્યે કહ્યું ત્યારે સૂર્યે પર્વતરાજને ઉત્તર આપ્યો: 'હે પર્વત, હું મારી ઈચ્છાથી પરિક્રમા કરતો નથી.'
નાહમાત્મેચ્છયા શૈલ કરોમ્યેનં પ્રદક્ષિણમ્। એષ માર્ગઃ પ્રદિષ્ટો મે યેનેદં નિર્મિતં જગત્
'હે પર્વત, હું મારી ઈચ્છાથી આ પરિક્રમા કરતો નથી; આ માર્ગ મને નિર્ધારિત કરાયો છે, જેના દ્વારા આખું જગત રચાયું છે.'
એવમુક્તસ્તતઃ ક્રોધાત્પ્રવૃદ્ધઃ સહસાઽચલઃ। સૂર્યાચન્દ્રમસોર્માર્ગં રોદ્ધુમિચ્છન્પરંતપ
આ રીતે કહેતાં, અચલાએ ગુસ્સામાં ભરાઈને, દુશ્મનોને હરાવનાર, સૂર્ય અને ચંદ્રના માર્ગને અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.
તતો દેવાઃ સહિતાઃ સર્વ એવ। સેન્દ્રાઃ સમાગમ્ય મહાદ્રિરાજમ્। નિવારયામાસુરુપાયતસ્તં ન ચ સ્મ તેષાં વચનં ચકાર
પછી બધા દેવતાઓ, ઇન્દ્ર સાથે, મહાપર્વતરાજ પાસે ભેગા થયા અને અનેક રીતે સમજાવવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ તેણે એમની વાત જ સાંભળી નહીં.
અથાભિજગ્મુર્મુનિમાશ્રમસ્થં તપસ્વિનં ધર્મભૃતાં વરિષ્ઠમ્। અગસ્ત્યમત્યદ્ભુતવીર્યદીપ્તં તં ચાર્થમૂચુઃ સહિતાઃ સુરાસ્તે
પછી દેવતાઓએ આશ્રમમાં રહેતા, ધર્મમાં શ્રેષ્ઠ અને અદ્ભુત તપશ્ચર્યાવાળા અગસ્ત્ય ઋષિ પાસે ગયા અને એમને પોતાનો ઉદ્દેશ્ય કહ્યું.
સૂર્યાચન્દર્મસોર્માર્ગં નક્ષત્રાણાં ગતિં તથા। શૈલરાજો વૃણોત્યેપ વિન્ધ્યઃ ક્રોધવશાનુગઃ
પર્વતોના રાજા વિંધ્ય, ગુસ્સામાં આવીને, સૂર્ય-ચંદ્રના માર્ગ અને તારાઓની ચાલને પણ અટકાવી રહ્યો છે.
તં નિવારયિતું શક્તો નાન્યઃ કશ્ચિદ્દ્વિજોત્તમ। ઋતે ત્વાં હિ મહાભાગ તસ્માદેનં નિવારય
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, તને સિવાય બીજું કોઈ એને રોકી શકે તેમ નથી, એટલે કૃપા કરીને એને અટકાવ.
તચ્છ્રુત્વા વચનં વિપ્રઃ સુરાણાં શૈલમભ્યગાત્। સોભિગમ્યાબ્રવીદ્વિન્ધ્યં સદારઃ સમુપસ્થિતઃ
દેવતાઓની વાત સાંભળી, ઋષિ પોતાની પત્ની સાથે પર્વત પાસે ગયા અને વિંધ્યને સંબોધી કહ્યું.
માર્ગમિચ્છામ્યહં દત્તં ભવતા પર્વતોત્તમ। દક્ષિણામભિગન્તાસ્મિ દિશે કાર્યેણ કેનચિત્
હે સર્વોત્તમ પર્વત, હું તારા દ્વારા રસ્તો માંગું છું; કોઈ કામ માટે દક્ષિણ તરફ જવું છે.
યાવદાગમનં મહ્યં તાવત્ત્વં પ્રતિપાલય। નિવૃત્તે મયિ શૈલેન્દ્ર તતો વર્ધસ્વ કામતઃ
મારા પાછા ફર્યા સુધી, હે પર્વતરાજ, તું એમ જ ઊભો રહે; પછી હું પાછો આવું ત્યારે તું મનગમતું વધે.
એવં સ સમયં કૃત્વાવિન્ધ્યેનામિત્રકર્શન। અદ્યાપિ દક્ષિણાદ્દેશાદ્વારુણિર્ન નિવર્તતે
આ રીતે વિંધ્ય સાથે વચન આપીને, દુશ્મનોને હરાવનાર, આજે પણ વરુણના વંશજ ઋષિ દક્ષિણ દિશામાંથી પાછા ફર્યા નથી.
વિન્ધ્યોઽપિતદ્ભયાદ્રાજન્કુઞ્ચિતાઙ્ગો ન વર્ધતે। અગસ્ત્યસ્ય પ્રભાવેણ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ
વિંધ્ય પણ એ ભયથી, અગસ્ત્યની શક્તિથી, પોતે નમેલો રહીને, આજે પણ વધતો નથી—જે તું મને પૂછ્યું છે.
કાલેયાસ્તુ યથા રાજન્સુરૈઃ સર્વૈર્નિષૂદિતાઃ। અગસ્ત્યાદ્વરમાસાદ્ય તન્મે નિગદતઃ શૃણુ
જેમ કાલેયો દેવતાઓએ અગસ્ત્યના આશીર્વાદથી મટાડી નાખ્યા, એ વાત હું તને કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.
ત્રિદશાનાં વચઃ શ્રુત્વા મૈત્રાવરુણિરબ્રવીત્। કિમર્થમભિયાતા સ્થ વરં મત્તઃ કમિચ્છથ
દેવતાઓની વાત સાંભળી, મૈત્રાવરુણ પુત્રએ પૂછ્યું: 'તમે અહીં શા માટે આવ્યા છો? મારે પાસેથી કયો વર માંગો છો?'
એવમુક્તાસ્તતસ્તેન દેવતા મુનિમબ્રુવન્। `સર્વે પ્રાઞ્જલયો ભૂત્વા પુરન્દરપુરોગમાઃ
એમ કહી, દેવતાઓએ ઋષિને કહ્યું, બધા હાથ જોડીને, પુરંદર આગળ હતા.
એવં ત્વયોચ્છામ કૃતં હિ કાર્યં મહાર્ણવં પીયમાનં મહાત્મન્। તતો વધિષ્યામ સહાનુબન્ધા- ન્કાલોપસૃષ્ટાન્સુરવિદ્વિષસ્તાન્
હે મહાત્મા, તારા દ્વારા મહાસાગર પીવાનું કાર્ય પૂરું થયું; હવે અમે સમય દ્વારા મોકલાયેલા, દેવદ્વેષીઓને અને એમના સાથીઓને મારેશું.
ત્રિદશાનાં વચઃ શ્રુત્વા તથેતિ મુનિરબ્રવીત્। કરિષ્યે ભવતાં કામં લોકાનાં ચ મહત્સુખમ્
દેવતાઓની વાત સાંભળી, ઋષિએ કહ્યું: 'જેમ કહ્યું તેમ, હું તમારો ઇચ્છિત કાર્ય કરીશ અને લોકોએ મોટું સુખ મળશે.'
એવમુક્ત્વા તતોઽગચ્છત્સમુદ્રં સરિતાંપતિમ્। ઋષિભિશ્ચ તપઃસિદ્ધૈ સાર્ધં દેવૈશ્ચ સુવ્રત
એમ કહી, ઋષિ તપસ્વી અને દેવતાઓ સાથે, નદીઓના સ્વામી સમુદ્ર પાસે ગયા.
મનુષ્યોરગગન્ધર્વયક્ષકિંપુરુષાસ્તથા। અનુજગ્મુર્મહાત્માનં દ્રષ્ટુકાનાસ્તદદ્ભુતમ્
માણસો, સાપો, ગંધર્વો, યક્ષો અને કિમ્પુરુષો પણ એ મહાત્માને, એ અદ્ભુત ઘટના જોવા, પાછળ ગયા.
તતોઽભ્યગચ્છન્સહિતાઃ સમુદ્રં ભીમનિઃખનમ્। નૃત્યન્તમિવ ચોર્મીભિર્વલ્ગન્તમિવ વાયુના
પછી બધા સાથે ભયજનક ઊંડા સમુદ્ર પાસે ગયા, જ્યાં તરંગો નૃત્ય કરતા હોય તેમ લાગતા અને પવનથી પાણી ઉછળતું હતું.
હસન્તમિવ ફેનૌઘૈઃ સ્ખલન્તં કન્દરેષુ ચ। તાનાગ્રાહસમાકીર્ણં નાનાદ્વિજગણાન્વિતમ્
ફેન જેવી તરંગો સાથે, ખીણોમાં ઉછળતી, ભયાનક જલચરોથી ભરેલી અને અનેક પ્રકારના પક્ષીઓથી ગૂંજી રહેલી એ નદી હસતી હોય તેમ લાગતી હતી.
અગસ્ત્યસહિતા દેવાઃ સગન્ધર્વમહારગાઃ। ઋષયશ્ચ મહાભાગાઃ સમાસેદુર્મહોદધિમ્
અગસ્ત્યમુનિ સાથે દેવતાઓ, ગંધર્વો, મહાન સાપો અને પુણ્યશાળી ઋષિઓ મહાસાગર પાસે એકઠા થયા.
સમુદ્રં સ સમાસાદ્ય વારુણિર્ભગવાનૃષિઃ। ઉવાચ સહિતાન્દેવાનૃષીંશ્ચૈવ સમાગતાન્
પછી વરુણપુત્ર ભગવાન ઋષિ સમુદ્ર પાસે પહોંચ્યા અને ત્યાં ભેગા થયેલા દેવતાઓ અને ઋષિઓને સંબોધ્યા.
એષ લોકહિતાર્થં વૈ પિબામિ વરુણાલયમ્। ભવદ્ભિર્યદનુષ્ઠેયં તચ્છીઘ્રં સંવિધીયતામ્
હું લોકકલ્યાણ માટે વરુણનું આ નિવાસ સ્થાન પી જઇશ; તમે જે કરવાનું હોય તે તરત જ કરી લો.