ઇચ્છામિ ત્વાં સ્રગ્વિણં ચ ભૂષણૈશ્ચ વિભૂષિતમ્। ઉપસર્તું યથાકામં દિવ્યાભરણભૂષિતા
હું ઈચ્છું છું કે તું પણ દૈવી આભૂષણોથી સજ્જ થઈને, અને હું પણ હાર અને ગહનાથી શોભાયમાન બનીને, તારી પાસે આવું.
અન્યથા નોપતિષ્ઠેયં ચીરકાષાયવાસિની। નૈવાપવિત્રો વિપ્રર્ષે ભૂષણોયં કથંચન
નહીંતર, હું વનવાસી વસ્ત્ર પહેરીને તારી પાસે આવું એવી વાત નથી; અને હે ઋષિ, તારે આભૂષણ પહેરવું અશુદ્ધતા નથી.
ન તે ધનાનિ વિદ્યન્તે લોપામુદ્રે તથા મમ। યથાવિધાનિ કલ્યાણિ પિતુસ્તવ સુમધ્યમે
હે લોપામુદ્રા, મારા પાસે પણ એવાં ધન નથી અને તારા પાસે પણ નથી, જેમ તારા પિતાના ઘરમાં યોગ્ય રીતે હતા, હે સુકુમારી.
ઈશોસિ તપસા સર્વં સમાહર્તું તપોધન। ક્ષણેન જીવલોકે યદ્વસુ કિંચન વિદ્યતે
હે તપસ્વી, તું તપના બળે પૃથ્વી પર જે કંઈ ધન છે, તે પળમાં મેળવી શકે છે.
એવમેતદ્યથાઽઽત્થ ત્વં તપોવ્યયકરં તુ તત્। યથા તુ મે ન નશ્યેત તપસ્તન્માં પ્રયોદય
જેમ તું કહે છે તેમ સાચું છે; પણ એમાં તપશક્તિનો ખર્ચ થાય છે. એવું માર્ગદર્શન આપ કે મારું તપ બરબાદ ન થાય.
અલ્પાવશિષ્ટઃ કાલોઽયમૃતોર્મમ તપોધન। ન ચાન્યથાઽહમિચ્છામિ ત્વામુપૈતું કથંચન
હે તપસ્વી, મારા તપનો સમય હવે બહુ ઓછો રહ્યો છે, અને બીજા કોઈ રીતે હું તારી પાસે આવવા ઈચ્છતો નથી.
ન ચાપિ ધર્મમિચ્છામિ વિલોપ્તું તે કથંચન। એવં તુ મે યથાકામં સંપાદયિતુમર્હસિ
અને હું તારા ધર્મમાં પણ કોઈ રીતે વિઘ્ન લાવવો નથી ઈચ્છતો; છતાં, તું મારી ઈચ્છા આ રીતે પૂર્ણ કરવી જોઈએ.
યદ્યેષ કામ સુભગે તવ બુદ્ધ્યા વિનિશ્ચિતઃ। હર્તું ગચ્છામ્યહં ભદ્રે ચર કામમિહ સ્થિતા ।। આરસ્તે તેજસ્વિની કન્યા રોહિણીવ દિવિપ્રભા
હે સુભાગ્યવતી, જો તારી બુદ્ધિમાં આ ઈચ્છા નિશ્ચિત છે, તો હું એ મેળવવા જઈશ; તું અહીં રહીને મનપસંદ રીતે રહે. એ તેજસ્વી કન્યા આકાશમાં રોહિણીની જેમ ઝગમગતી હતી.
તતો જગામ કૌરવ્ય સોઽગસ્ત્યો ભિક્ષિતું વસુ। શ્રુતર્વાણં મહીપાલં યં વેદાભ્યધિકં નૃપૈઃ
પછી અગસ્ત્ય ઋષિ ધન મેળવવા માટે, હે કૌરવ્ય, રાજા શ્રુતરવાન પાસે ગયા, જેને રાજાઓએ પણ વેદ કરતાં વધુ માન આપ્યો હતો.
સ વિદિત્વા તુ નૃપતિઃ કુમ્ભયોનિમુપાગતમ્। વિષયાન્તે સહામાત્યઃ પ્રત્યગૃહ્ણાત્સુસત્કૃતમ્
રાજાએ જાણ્યું કે કુંભયોની આવ્યા છે, તો પોતાના મંત્રીઓ સાથે રાજ્યની સીમા પર જઈને, તેમને ખૂબ આદરપૂર્વક આવકાર્યા.
તસ્મૈ ચાર્ઘ્યં થાન્યાયમાનીય પૃથિવીપતિઃ। પ્રાઞ્જલિઃ પ્રયતો ભૂત્વાપપ્રચ્છાગમનેઽર્થિતામ્
પૃથ્વીપતિએ મહેમાન માટે યોગ્ય રીતે અર્ઘ્ય લાવ્યું અને ભક્તિપૂર્વક હાથ જોડીને, તેમના આવવાની કારણ પૂછ્યું.
વિત્તાર્થિનમનુપ્રાપ્તં વિદ્ધિ માં પૃથિવીપતે। થાશક્ત્યવિહિંસ્યાન્યાન્સંવિભાગં પ્રયચ્છ મે
હે પૃથ્વીપતિ, મને ધનની ઈચ્છાથી આવેલા મહેમાન જાણો; તમારી શક્તિ પ્રમાણે અને બીજાને દુઃખ ન પહોંચે એ રીતે અમારો ભાગ આપો.
તત આયવ્યયૌ પૂર્ણો તસ્મૈ રાજા ન્યવેદયત્। અતો વિદ્વન્નુપાદત્સ્વ યદત્રવ્યતિરિચ્યતે
પછી રાજાએ આવક-જાવકનું આખું હિસાબ બતાવીને કહ્યું: 'હે વિદ્વાન, અહીં જે વધારાનું છે, તે તમે લઈ લો.'
તત આયવ્યયૌ દૃષ્ટ્વા સમૌ સમમતિર્દ્વિજઃ। સર્વથા પ્રાણિનાં પીડામુપાદાનાદમન્યત
પછી દ્વિજએ આવક અને ખર્ચ બરાબર જોઈને, નિષ્પક્ષ મનથી વિચાર્યું કે અહીંથી કંઈ પણ લેવું સર્વ પ્રાણીઓ માટે પીડાદાયક થશે.
સ શ્રુતર્વાણમાદાય બ્રધ્નશ્વમગમત્તતઃ। સ ચ તૌ વિષયસ્યાન્તે પ્રત્યગૃહ્ણાદ્યથાવિધિ
પછી તેણે શ્રુતરવાનને સાથે લઈને બ્રધ્નશ્વ પાસે ગયો; બ્રધ્નશ્વએ રાજ્યની સીમાએ તેમને રીતસરથી આવકાર્યા.
તયોરર્ધ્યં ચ પાદ્યં ચ બ્રધ્નશ્વઃ પ્રત્યવેદયત્। અનુજ્ઞાપ્યચ પપ્રચ્છ પ્રયોજનમુપક્રમે। `વદ કામં મુનિશ્રેષ્ઠ ધન્યોસ્મ્યાગમનેન તે
બ્રધ્નશ્વએ બંનેને પાદ્ય અને અર્ઘ્ય આપ્યા અને અનુમતિ આપ્યા પછી, આવતાંજ તેમના આવવાના હેતુ વિશે પૂછ્યું: 'હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, તમારી ઈચ્છા કહો; તમારો આગમન મને ધન્ય બનાવે છે.'
વિત્તકામાવિહ પ્રાપ્તૌ વિદ્ધ્યાવાં પૃથિવીપતે। યથાશક્ત્યવિહિંસ્યાન્યાન્સંવિભાગં પ્રયચ્છ નૌ
હે પૃથ્વીપતિ, અમને ધનની ઈચ્છાથી અહીં આવેલા જાણો; તમારી શક્તિ પ્રમાણે અને બીજાને દુઃખ ન થાય એ રીતે અમારો ભાગ આપો.
તત આયવ્યયૌ પૂર્ણૌ તાભ્યાં રાજા ન્યવેદયત્। અતો જ્ઞાત્વા તુ ગૃહ્ણીતં યદત્રવ્યતિરિચ્યતે
પછી રાજાએ બંનેને આવક-જાવકનું આખું હિસાબ બતાવ્યું અને કહ્યું: 'આ જાણીને, અહીં જે વધારાનું છે, તે લઈ લો.'
તત આયવ્યયૌ દૃષ્ટ્વાસમૌ સમમતિર્દ્વિજઃ। સર્વથા પ્રાણિનાં પીડામુપાદાનાદમન્યત
પછી દ્વિજએ આવક અને ખર્ચ બરાબર જોઈને, નિષ્પક્ષ મનથી વિચાર્યું કે અહીંથી કંઈ પણ લેવું સર્વ પ્રાણીઓ માટે પીડાદાયક થશે.
પૌરુકુત્સં તતો જગ્મુસ્ત્રસદસ્યું મહાધનમ્। અગસ્ત્યશ્ચ શ્રુતર્વા ચ બ્રધ્નશ્વશ્ચ મહીપતિઃ
પછી અગસ્ત્ય, શ્રુતરવાન અને મહારાજ બ્રધ્નશ્વ, ત્રસદસ્યુ નામના ધનવાન પૌરુકુત્સ પાસે ગયા.
ત્રસદસ્યુસ્તુ તાન્દૃષ્ટ્વા પ્રત્યગૃહ્ણાદ્યથાવિધિ। અભિગમ્ય મહારાજ વિષયાન્તે મહામનાઃ
ત્રસદસ્યુએ તેમને જોઈને રીતસરથી આવકાર્યા અને મહારાજ, રાજ્યની સીમાએ, વિશેષ સન્માનથી મળ્યા.
અર્ચયિત્વા યથાન્યાયમૈક્ષ્વાકો રાજસત્તમઃ। સમસ્તાંશ્ચ તતોઽપચ્છત્પ્રયોજનમુપક્રમે
ઇક્ષ્વાકુ વંશના મહાન રાજાએ યોગ્ય રીતે સૌને સન્માન આપ્યો અને પછી સૌને મળતાંજ, આવતા હેતુ વિશે પૂછ્યું.
વિત્તકામાનિહ પ્રાપ્તાન્વિદ્ધિ નઃ પૃથિવીપતે। યથાશક્ત્યવીહિંસ્યાન્યાન્સંવિભાગં પ્રયચ્છ નઃ
હે પૃથ્વીપતિ, અમને ધનની ઇચ્છાથી અહીં આવેલા જાણો; તમારી શક્તિ પ્રમાણે અને બીજાને દુઃખ ન થાય એ રીતે અમારો ભાગ આપો.
તત આયવ્યયૌ પૂર્ણૌ તેષાં રાજા ન્યવેદયત્। એતજ્જ્ઞાત્વા હ્યુપાદદ્ધ્વં યદત્રવ્યતિરિચ્યતે
પછી રાજાએ સૌને આવક-જાવકનું આખું હિસાબ બતાવ્યું અને કહ્યું: 'આ જાણીને, અહીં જે વધારાનું છે, તે લઈ લો.'
તત આયવ્યયૌ દૃષ્ટ્વાસમૌ સમમતિર્દ્વિજઃ। સર્વથા પ્રાણિનાં પીડામુપાદાનાદમન્યત
પછી દ્વિજએ આવક અને ખર્ચ બરાબર જોઈને, નિષ્પક્ષ મનથી વિચાર્યું કે અહીંથી કંઈ પણ લેવું સર્વ પ્રાણીઓ માટે પીડાદાયક થશે.
તતઃ સર્વે સમેત્યાથ તે નૃપાસ્તં મહામુનિમ્। ઇદમૂચુર્મહારાજ સમવેક્ષ્ય પરસ્પરમ્
પછી બધા રાજાઓ ભેગા મળ્યા અને પરસ્પર ચર્ચા કરીને, મહામુનિ પાસે આવીને, હે મહારાજ, આ રીતે કહ્યું.
અયં વૈ દાનવો બ્રહ્મન્નિલ્વલો વસુમાન્ભુવિ। તમતિક્રમ્ય સર્વેઽદ્યવયં ચાર્તામહે વસુ
'હે બ્રાહ્મણ, આ ઇલ્વલ નામનો દાનવ છે, જે પૃથ્વી પર ઘણું ધન ધરાવે છે; આજે આપણે સૌ તેને પાર કરીને, ઈચ્છિત ધન મેળવીએ.'
તેષાં તદાસીદુચિતમિલ્વલસ્યૈવ ભિક્ષણમ્। તતસ્તે સહિતા રાજન્નિલ્વલં સમુપાદ્રવન્
પછી સૌએ નક્કી કર્યું કે હવે ઇલ્વલ પાસેથી ભિક્ષા માંગવી; તેથી, હે રાજા, બધા મળીને ઇલ્વલ પાસે ગયા.
ઇલ્વલસ્તાન્વિદિત્વા તુ મહર્ષિસહિતાન્નૃપાન્। ઉપસ્થિતાન્સહામાત્યો વિષયાન્તે હ્યપૂજયત્
ઇલ્વલાએ જાણ્યું કે મહર્ષિઓ અને રાજાઓ તેમના અમાત્યો સાથે આવ્યા છે, તો તેણે પોતાના રાજ્યની સીમા પર જઈને તેમનું સન્માનપૂર્વક સ્વાગત કર્યું.
તેષાં તતોઽસુરશ્રેષ્ઠસ્ત્વાતિથ્યમકરોત્તદા। સુસંસ્કૃતેન કૌરવ્ય ભ્રાત્રા વાતાપિના તદા
પછી, હે કૌરવ્ય, અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ઇલ્વલા અને તેના ભાઈ વાતાપીએ ખૂબ જ આદરપૂર્વક મહેમાનગતિ આપી.