પ્રાપ્ય ભાર્યામગસ્ત્યસ્તુ લોપામુદ્રામભાષત। મહાર્હાણ્યુત્સૃજૈતાનિ વાસાંસ્યાભરણાનિ ચ
પત્ની મળ્યા પછી અગસ્ત્યએ લોપામુદ્રાને કહ્યું: 'આ મોંઘા વસ્ત્રો અને આભૂષણો તું ત્યજી દે.'
તતઃ સા દર્શનીયાનિ મહાર્હાણિ તનૂનિ ચ। સમુત્સસર્જ રમ્ભોરૂર્વસનાન્યાયતેક્ષણા
પછી, રમણીય જાંઘો અને મૃગ જેવી આંખો ધરાવતી એ લોપામુદ્રાએ પોતાના સુંદર વસ્ત્રો અને મોંઘા આભૂષણો ઉતારી નાખ્યા.
તતશ્ચીરાણિ જગ્રાહ વલ્કલાન્યજિનાનિ ચ। સમાનવ્રતચર્યા ચ બભૂવાયતલોચના
પછી તેણે વનવાસી વસ્ત્રો, વાઘની ચામડી અને તપસ્વીની પહેરવેશ ધારણ કરી, અને વિશાળ આંખોવાળી એ સ્ત્રીએ એ જ વ્રત અને આચાર અપનાવ્યા.
ગઙ્ગાદ્વારમથાગમ્ય ભગવાનૃષિસત્તમઃ। ઉગ્રમાતિષ્ઠત તપઃ સહ પત્ન્યાઽનુકૂલયા
પછી ભગવંત ઋષિ, પોતાની સમર્પિત પત્ની સાથે, ગંગાના તટે પહોંચ્યા અને બંનેએ કઠિન તપ શરૂ કર્યું.
સા પ્રીત્યા બહુમાનાચ્ચ પતિં પર્યચરત્તદા। અગસ્ત્યશ્ચ પરાં પ્રીતિં ભાર્યાયામગમત્પ્રભુઃ
ત્યારે તેણે પ્રેમ અને ખૂબ માનથી પતિની સેવા કરી; અને અગસ્ત્ય ઋષિએ પોતાની પત્નીમાં પરમ આનંદ અનુભવ્યો.
તતો બહુતિથે કાલે લોપામુદ્રાં વિશાંપતે। તપસા દ્યોતિતાં સ્નાતાં દદર્શ ભગવાનૃષિઃ
હે રાજા, લાંબો સમય વીતી ગયા પછી, ભગવંત ઋષિએ તપથી તેજસ્વી અને સ્નાનથી પવિત્ર થયેલી લોપામુદ્રાને જોયા.
સ તસ્યાઃ પરિચારેણ શૌચેન ચ દમેન ચ। શ્રિયા રૂપેણ ચ પ્રીતો મૈથુનાયાજુહાવ તામ્
પત્નીની સેવા, પવિત્રતા, સંયમ, તેજ અને રૂપથી પ્રસન્ન થઈ, ઋષિએ તેને સંયોગ માટે આમંત્રણ આપ્યું.
તતઃ સા પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા લજ્જમાનેવ ભામિની। તદા સપ્રણયં વાક્યં ભગવન્તમથાબ્રવીત્
પછી એ સુંદર સ્ત્રીએ હાથે જોડીને, થોડી લજ્જા સાથે, પ્રેમભર્યા શબ્દોમાં ભગવંતને કહ્યું.
અસંશયં પ્રજાહેતોર્ભાર્યાં પતિરવિન્દત। પા તુ ત્વયિ મમ પ્રીતિસ્તામૃષે કર્તુમર્હસિ
નિષ્ઠિત રીતે, પતિ સંતાન માટે પત્ની ગ્રહણ કરે છે; મારી તારી પર પ્રેમ અડગ છે—હે ઋષિ, એ પ્રેમ પૂર્ણ કરવો તારો ધર્મ છે.
યથા પિતુર્ગૃહે વિપ્ર પ્રાસાદે શયનં મમ। તથાવિધે ત્વં શયને મામુપૈતુમિહાર્હસિ
હે બ્રાહ્મણ, જેમ મારું શયન પિતાના મહેલમાં હતું, એમ જ અહીં પણ એ પ્રકારના શયનમાં તું મારી પાસે આવવું જોઈએ.
ઇચ્છામિ ત્વાં સ્રગ્વિણં ચ ભૂષણૈશ્ચ વિભૂષિતમ્। ઉપસર્તું યથાકામં દિવ્યાભરણભૂષિતા
હું ઈચ્છું છું કે તું પણ દૈવી આભૂષણોથી સજ્જ થઈને, અને હું પણ હાર અને ગહનાથી શોભાયમાન બનીને, તારી પાસે આવું.
અન્યથા નોપતિષ્ઠેયં ચીરકાષાયવાસિની। નૈવાપવિત્રો વિપ્રર્ષે ભૂષણોયં કથંચન
નહીંતર, હું વનવાસી વસ્ત્ર પહેરીને તારી પાસે આવું એવી વાત નથી; અને હે ઋષિ, તારે આભૂષણ પહેરવું અશુદ્ધતા નથી.
ન તે ધનાનિ વિદ્યન્તે લોપામુદ્રે તથા મમ। યથાવિધાનિ કલ્યાણિ પિતુસ્તવ સુમધ્યમે
હે લોપામુદ્રા, મારા પાસે પણ એવાં ધન નથી અને તારા પાસે પણ નથી, જેમ તારા પિતાના ઘરમાં યોગ્ય રીતે હતા, હે સુકુમારી.
ઈશોસિ તપસા સર્વં સમાહર્તું તપોધન। ક્ષણેન જીવલોકે યદ્વસુ કિંચન વિદ્યતે
હે તપસ્વી, તું તપના બળે પૃથ્વી પર જે કંઈ ધન છે, તે પળમાં મેળવી શકે છે.
એવમેતદ્યથાઽઽત્થ ત્વં તપોવ્યયકરં તુ તત્। યથા તુ મે ન નશ્યેત તપસ્તન્માં પ્રયોદય
જેમ તું કહે છે તેમ સાચું છે; પણ એમાં તપશક્તિનો ખર્ચ થાય છે. એવું માર્ગદર્શન આપ કે મારું તપ બરબાદ ન થાય.
અલ્પાવશિષ્ટઃ કાલોઽયમૃતોર્મમ તપોધન। ન ચાન્યથાઽહમિચ્છામિ ત્વામુપૈતું કથંચન
હે તપસ્વી, મારા તપનો સમય હવે બહુ ઓછો રહ્યો છે, અને બીજા કોઈ રીતે હું તારી પાસે આવવા ઈચ્છતો નથી.
ન ચાપિ ધર્મમિચ્છામિ વિલોપ્તું તે કથંચન। એવં તુ મે યથાકામં સંપાદયિતુમર્હસિ
અને હું તારા ધર્મમાં પણ કોઈ રીતે વિઘ્ન લાવવો નથી ઈચ્છતો; છતાં, તું મારી ઈચ્છા આ રીતે પૂર્ણ કરવી જોઈએ.
યદ્યેષ કામ સુભગે તવ બુદ્ધ્યા વિનિશ્ચિતઃ। હર્તું ગચ્છામ્યહં ભદ્રે ચર કામમિહ સ્થિતા ।। આરસ્તે તેજસ્વિની કન્યા રોહિણીવ દિવિપ્રભા
હે સુભાગ્યવતી, જો તારી બુદ્ધિમાં આ ઈચ્છા નિશ્ચિત છે, તો હું એ મેળવવા જઈશ; તું અહીં રહીને મનપસંદ રીતે રહે. એ તેજસ્વી કન્યા આકાશમાં રોહિણીની જેમ ઝગમગતી હતી.
તતો જગામ કૌરવ્ય સોઽગસ્ત્યો ભિક્ષિતું વસુ। શ્રુતર્વાણં મહીપાલં યં વેદાભ્યધિકં નૃપૈઃ
પછી અગસ્ત્ય ઋષિ ધન મેળવવા માટે, હે કૌરવ્ય, રાજા શ્રુતરવાન પાસે ગયા, જેને રાજાઓએ પણ વેદ કરતાં વધુ માન આપ્યો હતો.
સ વિદિત્વા તુ નૃપતિઃ કુમ્ભયોનિમુપાગતમ્। વિષયાન્તે સહામાત્યઃ પ્રત્યગૃહ્ણાત્સુસત્કૃતમ્
રાજાએ જાણ્યું કે કુંભયોની આવ્યા છે, તો પોતાના મંત્રીઓ સાથે રાજ્યની સીમા પર જઈને, તેમને ખૂબ આદરપૂર્વક આવકાર્યા.
તસ્મૈ ચાર્ઘ્યં થાન્યાયમાનીય પૃથિવીપતિઃ। પ્રાઞ્જલિઃ પ્રયતો ભૂત્વાપપ્રચ્છાગમનેઽર્થિતામ્
પૃથ્વીપતિએ મહેમાન માટે યોગ્ય રીતે અર્ઘ્ય લાવ્યું અને ભક્તિપૂર્વક હાથ જોડીને, તેમના આવવાની કારણ પૂછ્યું.
વિત્તાર્થિનમનુપ્રાપ્તં વિદ્ધિ માં પૃથિવીપતે। થાશક્ત્યવિહિંસ્યાન્યાન્સંવિભાગં પ્રયચ્છ મે
હે પૃથ્વીપતિ, મને ધનની ઈચ્છાથી આવેલા મહેમાન જાણો; તમારી શક્તિ પ્રમાણે અને બીજાને દુઃખ ન પહોંચે એ રીતે અમારો ભાગ આપો.
તત આયવ્યયૌ પૂર્ણો તસ્મૈ રાજા ન્યવેદયત્। અતો વિદ્વન્નુપાદત્સ્વ યદત્રવ્યતિરિચ્યતે
પછી રાજાએ આવક-જાવકનું આખું હિસાબ બતાવીને કહ્યું: 'હે વિદ્વાન, અહીં જે વધારાનું છે, તે તમે લઈ લો.'
તત આયવ્યયૌ દૃષ્ટ્વા સમૌ સમમતિર્દ્વિજઃ। સર્વથા પ્રાણિનાં પીડામુપાદાનાદમન્યત
પછી દ્વિજએ આવક અને ખર્ચ બરાબર જોઈને, નિષ્પક્ષ મનથી વિચાર્યું કે અહીંથી કંઈ પણ લેવું સર્વ પ્રાણીઓ માટે પીડાદાયક થશે.
સ શ્રુતર્વાણમાદાય બ્રધ્નશ્વમગમત્તતઃ। સ ચ તૌ વિષયસ્યાન્તે પ્રત્યગૃહ્ણાદ્યથાવિધિ
પછી તેણે શ્રુતરવાનને સાથે લઈને બ્રધ્નશ્વ પાસે ગયો; બ્રધ્નશ્વએ રાજ્યની સીમાએ તેમને રીતસરથી આવકાર્યા.
તયોરર્ધ્યં ચ પાદ્યં ચ બ્રધ્નશ્વઃ પ્રત્યવેદયત્। અનુજ્ઞાપ્યચ પપ્રચ્છ પ્રયોજનમુપક્રમે। `વદ કામં મુનિશ્રેષ્ઠ ધન્યોસ્મ્યાગમનેન તે
બ્રધ્નશ્વએ બંનેને પાદ્ય અને અર્ઘ્ય આપ્યા અને અનુમતિ આપ્યા પછી, આવતાંજ તેમના આવવાના હેતુ વિશે પૂછ્યું: 'હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, તમારી ઈચ્છા કહો; તમારો આગમન મને ધન્ય બનાવે છે.'
વિત્તકામાવિહ પ્રાપ્તૌ વિદ્ધ્યાવાં પૃથિવીપતે। યથાશક્ત્યવિહિંસ્યાન્યાન્સંવિભાગં પ્રયચ્છ નૌ
હે પૃથ્વીપતિ, અમને ધનની ઈચ્છાથી અહીં આવેલા જાણો; તમારી શક્તિ પ્રમાણે અને બીજાને દુઃખ ન થાય એ રીતે અમારો ભાગ આપો.
તત આયવ્યયૌ પૂર્ણૌ તાભ્યાં રાજા ન્યવેદયત્। અતો જ્ઞાત્વા તુ ગૃહ્ણીતં યદત્રવ્યતિરિચ્યતે
પછી રાજાએ બંનેને આવક-જાવકનું આખું હિસાબ બતાવ્યું અને કહ્યું: 'આ જાણીને, અહીં જે વધારાનું છે, તે લઈ લો.'
તત આયવ્યયૌ દૃષ્ટ્વાસમૌ સમમતિર્દ્વિજઃ। સર્વથા પ્રાણિનાં પીડામુપાદાનાદમન્યત
પછી દ્વિજએ આવક અને ખર્ચ બરાબર જોઈને, નિષ્પક્ષ મનથી વિચાર્યું કે અહીંથી કંઈ પણ લેવું સર્વ પ્રાણીઓ માટે પીડાદાયક થશે.
પૌરુકુત્સં તતો જગ્મુસ્ત્રસદસ્યું મહાધનમ્। અગસ્ત્યશ્ચ શ્રુતર્વા ચ બ્રધ્નશ્વશ્ચ મહીપતિઃ
પછી અગસ્ત્ય, શ્રુતરવાન અને મહારાજ બ્રધ્નશ્વ, ત્રસદસ્યુ નામના ધનવાન પૌરુકુત્સ પાસે ગયા.