સ તાનુવાચ તેજસ્વી સત્યધર્મપરાયણઃ। કરિષ્યે પિતરઃ કામં વ્યેતુ વો માનસો જ્વરઃ
તેજસ્વી અને સત્યધર્મમાં સ્થિર ઋષિએ કહ્યું: 'પિતૃઓ, હું તમારો ઈચ્છિત કાર્ય કરીશ. હવે તમારો મનનો દુઃખ દૂર થવા દો.'
તતઃ પ્રસવસન્તાનં ચિન્તયન્ભગવાનૃષિઃ। આત્મનઃ પ્રસવસ્યાર્થે નાપશ્યત્સદૃશીં સ્ત્રિયમ્
પછી એ મહાન ઋષિએ પોતાના વંશની વૃદ્ધિ માટે વિચાર કર્યો, પણ પોતાને યોગ્ય એવી સ્ત્રી ક્યાંય જોવા મળી નહીં.
સ તસ્ય તસ્ સત્વસ્ય તત્તદઙ્ગમનુત્તમમ્। સંગૃહ્યતત્સમૈરઙ્ગૈર્નિર્મમે સ્ત્રિયમુત્તમામ્
પછી તેણે પોતાના ગુણો અને શ્રેષ્ઠ લક્ષણો એકત્ર કરીને, શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીની રચના કરી.
સ તાં વિદર્ભરાજાય પુત્રકામાય તામ્યતે। નિર્મિતામાત્મનોઽર્થાય મુનિઃ પ્રાદાન્મહાતપાઃ
પછી મહાતપસ્વી ઋષિએ, પોતાના માટે પુત્રની ઈચ્છાથી, એ સર્જેલી સ્ત્રીને પુત્રની આશામાં તપસ્યા કરતાં વિદર્ભના રાજાને આપી દીધી.
સા તત્ર જજ્ઞે સુભગા વિદ્યુત્સૌદામની યથા। વિભ્રાજમાના વપુષા વ્યવર્ધત શુભાનના
ત્યાં એ સુખી અને સુંદર કન્યા વીજળી જેવો તેજ ધરાવતી જન્મી. એના રૂપમાં ચમકતી, સુંદર ચહેરાવાળી એ દીકરી ધીમે ધીમે મોટી થવા લાગી.
જાતમાત્રાં ચ તાં દૃષ્ટ્વા વૈદર્ભઃ પૃથિવીપતિઃ। પ્રહર્ષેણ દ્વિજાતિભ્યો ન્યવેદયત ભારત
જેમજ એ દીકરી જન્મી, ત્યારે વિદર્ભના રાજાએ આનંદથી ભરાઈને બધા બ્રાહ્મણોને એ વાત જણાવી.
અભ્યનન્દન્ત તાં સર્વે બ્રાહ્મણા વસુધાધિપ। લોપામુદ્રેતિ તસ્યાશ્ચ ચક્રિરે નામ તે દ્વિજાઃ
પૃથ્વીનાથ, બધા બ્રાહ્મણોએ એ દીકરીનું હર્ષથી સ્વાગત કર્યું અને એ દ્વિજોએ એનું નામ 'લોપામુદ્રા' રાખ્યું.
વવૃધે સા મહારાજ બિભ્રતી રૂપમુત્તમમ્। અપ્સ્વિવોત્પલિની શીઘ્રમગ્નેરિવ શિખા શુભા
મહારાજ, એ કન્યા ઉત્તમ રૂપ ધારણ કરીને, જળમાં ઉગતી કમળની જેમ અને અગ્નિની જ્વાળાની જેમ તેજસ્વી બની વધતી ગઈ.
તાં યૌવનસ્થાં રાજેન્દ્રશતં કન્યાઃ સ્વલંકૃતાઃ। દાસ્યઃ શતં ચ કલ્યાણીમુપાતસ્થુર્વશાનુગાઃ
રાજા, જ્યારે એ યુવાન થઈ, ત્યારે સજ્જ સો કન્યાઓ અને સુંદર સો દાસીઓ એની સેવા માટે એકઠી થઈ અને એના પર અતિશય ભક્તિ રાખતી.
સા સ્મ દાસીશતવૃતા મધ્યે કન્યાશતસ્ય ચ। આરસ્તે તેજસ્વિની કન્યા રોહિણીવ દિવિપ્રભા
એ તેજસ્વી કન્યા સો દાસીઓ અને સો કન્યાઓની વચ્ચે એવી રીતે ઝગમગતી હતી જેમ રોહિણી તારાઓ વચ્ચે તેજ આપે છે.
યૌવનસ્થામપિ ચ તાં શીલાચારસમન્વિતામ્। ન વવ્રે પુરુષઃ કશ્ચિદ્ભયાત્તસ્ય મહાત્મનઃ
યુવાન હોવા છતાં અને સારા સ્વભાવ તથા આચાર ધરાવતી હોવા છતાં, કોઈ પુરુષ એના મહાન પિતાની ભયથી એને પસંદ કરતો નહોતો.
સા તુ સત્યવતી કન્યા રૂપેણાપ્સરસોપ્યતિ। તોષયામાસ પિતરં શીલેન સ્વજનં તથા
સત્યવતી નામની એ કન્યા રૂપમાં પણ અપ્સરાઓને પછાડી દેતી; એણે પોતાના સારા સ્વભાવથી પિતાને અને પોતાના કુટુંબને પ્રસન્ન કર્યા.
વૈદર્ભી તુ તથાયુક્તાં યુવતીં પ્રેક્ષ્ય વૈ પિતા। મનસા ચિન્તયામાસ કસ્મૈ દદ્યામિમાંસુતામ્
વિદર્ભના રાજાએ પોતાની પુત્રીને આવા ગુણોથી યુક્ત અને યુવાન જોઈને મનમાં વિચાર્યું કે, 'હું આ દીકરીને કોને આપું?'
યદાત્વમન્યતાગસ્ત્યો ગાર્હસ્થ્યે તાં ક્ષમામિતિ। તદાઽભિગમ્ય પ્રોવાચ વૈદર્ભં પૃથિવીપતિમ્
જ્યારે અગસ્ત્યએ લગ્ન માટે વિચાર્યું કે 'આ કન્યા યોગ્ય છે,' ત્યારે એ વિદર્ભના રાજાને મળવા ગયો અને કહ્યું.
રાજન્નિવેશે બુદ્ધિર્મે વર્તતે પુત્રકારણાત્। વરયેત્વાં મહીપાલ લોપામુદ્રાં પ્રયચ્છ મે
'રાજા, સંતાન માટે ઘરસ્થાશ્રમ સ્થાપવાનો મારો મનસુબો છે; મહારાજ, લોપામુદ્રાને મારી માટે પસંદ કરો અને મને આપો.'
એવમુક્તઃ સ મિનિના મહીપાલો વિચેતનઃ। પ્રત્યાખ્યાનાય ચાશક્તઃ પ્રદાતું ચૈવ નૈચ્છત
મુનિએ આવું કહેતાં રાજા ગભરાઈ ગયો; એ ના તો ના પાડી શક્યો, ના તો દીકરી આપવા ઈચ્છ્યો.
તતઃ સ ભાર્યામભ્યેત્ય પ્રોવાચ પૃથિવીપતિઃ। મહર્ષિર્વીર્યવાનેષ ક્રુદ્ધઃ શાપાગ્નિના દહેત્
પછી રાજાએ પોતાની પત્ની પાસે જઈને કહ્યું: 'આ મહર્ષિ ખૂબ શક્તિશાળી છે; જો એ ગુસ્સે થાય તો પોતાના શ્રાપથી આપણને ભસ્મ કરી શકે.'
તં તથા દુઃખિતં દૃષ્ટ્વા સભાર્યં પૃથિવીપતિમ્। લોપામુદ્રાઽભિગમ્યેદં કાલે વચનમબ્રવીત્
રાજા અને રાણીને દુઃખી જોઈને, યોગ્ય સમયે લોપામુદ્રા પાસે આવી અને એમણે કહ્યું.
ન મત્કૃતે મહીપાલ પીડામભ્યેતુમર્હસિ। પ્રયચ્છ મામગસ્ત્યાય ત્રાહ્યાત્માનં મયા પિતઃ
'પિતા, મારા કારણે તમે દુઃખી ન થાઓ; મને અગસ્ત્યને આપી દો અને મારાથી પોતાનું કલ્યાણ કરો.'
દુહિતુર્વચનાદ્રાજા સોઽગસ્ત્યાય મહાત્મને। લોપામુદ્રાં તતઃ પ્રાદાદ્વિધિપૂર્વં વિશાંપતે
પછી, પુત્રીના વચનથી રાજાએ વિધિપૂર્વક લોપામુદ્રાને મહાત્મા અગસ્ત્યને આપી દીધી.
પ્રાપ્ય ભાર્યામગસ્ત્યસ્તુ લોપામુદ્રામભાષત। મહાર્હાણ્યુત્સૃજૈતાનિ વાસાંસ્યાભરણાનિ ચ
પત્ની મળ્યા પછી અગસ્ત્યએ લોપામુદ્રાને કહ્યું: 'આ મોંઘા વસ્ત્રો અને આભૂષણો તું ત્યજી દે.'
તતઃ સા દર્શનીયાનિ મહાર્હાણિ તનૂનિ ચ। સમુત્સસર્જ રમ્ભોરૂર્વસનાન્યાયતેક્ષણા
પછી, રમણીય જાંઘો અને મૃગ જેવી આંખો ધરાવતી એ લોપામુદ્રાએ પોતાના સુંદર વસ્ત્રો અને મોંઘા આભૂષણો ઉતારી નાખ્યા.
તતશ્ચીરાણિ જગ્રાહ વલ્કલાન્યજિનાનિ ચ। સમાનવ્રતચર્યા ચ બભૂવાયતલોચના
પછી તેણે વનવાસી વસ્ત્રો, વાઘની ચામડી અને તપસ્વીની પહેરવેશ ધારણ કરી, અને વિશાળ આંખોવાળી એ સ્ત્રીએ એ જ વ્રત અને આચાર અપનાવ્યા.
ગઙ્ગાદ્વારમથાગમ્ય ભગવાનૃષિસત્તમઃ। ઉગ્રમાતિષ્ઠત તપઃ સહ પત્ન્યાઽનુકૂલયા
પછી ભગવંત ઋષિ, પોતાની સમર્પિત પત્ની સાથે, ગંગાના તટે પહોંચ્યા અને બંનેએ કઠિન તપ શરૂ કર્યું.
સા પ્રીત્યા બહુમાનાચ્ચ પતિં પર્યચરત્તદા। અગસ્ત્યશ્ચ પરાં પ્રીતિં ભાર્યાયામગમત્પ્રભુઃ
ત્યારે તેણે પ્રેમ અને ખૂબ માનથી પતિની સેવા કરી; અને અગસ્ત્ય ઋષિએ પોતાની પત્નીમાં પરમ આનંદ અનુભવ્યો.
તતો બહુતિથે કાલે લોપામુદ્રાં વિશાંપતે। તપસા દ્યોતિતાં સ્નાતાં દદર્શ ભગવાનૃષિઃ
હે રાજા, લાંબો સમય વીતી ગયા પછી, ભગવંત ઋષિએ તપથી તેજસ્વી અને સ્નાનથી પવિત્ર થયેલી લોપામુદ્રાને જોયા.
સ તસ્યાઃ પરિચારેણ શૌચેન ચ દમેન ચ। શ્રિયા રૂપેણ ચ પ્રીતો મૈથુનાયાજુહાવ તામ્
પત્નીની સેવા, પવિત્રતા, સંયમ, તેજ અને રૂપથી પ્રસન્ન થઈ, ઋષિએ તેને સંયોગ માટે આમંત્રણ આપ્યું.
તતઃ સા પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા લજ્જમાનેવ ભામિની। તદા સપ્રણયં વાક્યં ભગવન્તમથાબ્રવીત્
પછી એ સુંદર સ્ત્રીએ હાથે જોડીને, થોડી લજ્જા સાથે, પ્રેમભર્યા શબ્દોમાં ભગવંતને કહ્યું.
અસંશયં પ્રજાહેતોર્ભાર્યાં પતિરવિન્દત। પા તુ ત્વયિ મમ પ્રીતિસ્તામૃષે કર્તુમર્હસિ
નિષ્ઠિત રીતે, પતિ સંતાન માટે પત્ની ગ્રહણ કરે છે; મારી તારી પર પ્રેમ અડગ છે—હે ઋષિ, એ પ્રેમ પૂર્ણ કરવો તારો ધર્મ છે.
યથા પિતુર્ગૃહે વિપ્ર પ્રાસાદે શયનં મમ। તથાવિધે ત્વં શયને મામુપૈતુમિહાર્હસિ
હે બ્રાહ્મણ, જેમ મારું શયન પિતાના મહેલમાં હતું, એમ જ અહીં પણ એ પ્રકારના શયનમાં તું મારી પાસે આવવું જોઈએ.