દ્વિસ્તીર્થાનિ મયા પૂર્વં દૃષ્ટાનિ કુરુનન્દન। ઇદં તૃતીયં દ્રક્ષ્યામિ તાન્યેવ ભવતા સહ
કુરુવંશના આનંદ, મેં અગાઉ બે તીર્થો જોઈ લીધાં છે; હવે ત્રીજું તીર્થ પણ હું તારી સાથે જ જોઈશ.
ઇયં રાજર્ષિભિર્યાતા પુણ્યકૃદ્ભિર્યુધિષ્ઠિર। મન્વાદિભિર્મહારાજ તીર્થયાત્રા ભયાપહા
યુધિષ્ઠિર, આ તીર્થયાત્રા, જે ભય દૂર કરે છે, રાજર્ષિઓ, પુણ્યવાનો અને મનુથી શરૂ કરીને મહારાજાઓએ પણ કરી છે.
નાનૃજુર્નાકૃતાત્મા ચ નાવિદ્યો ન ચ પાપકૃત્। સ્નાતિ તીર્થેષુ કૌરવ્ય ન ચ વક્રમતિર્નરઃ
કૌરવ, જે માણસ ખોટું બોલે છે, પોતાને સંભાળી શકતો નથી, અજ્ઞાની છે, પાપ કરે છે અથવા વાંકી બુદ્ધિ ધરાવે છે, તે તીર્થોમાં સ્નાન કરતો નથી.
ત્વં તુ ધર્મમતિર્નિત્યં ધર્મજ્ઞઃ સત્યસંગરઃ। વિમુક્તઃ સર્વપાપેભ્યો ભૂય એવ ભવિષ્યસિ
પણ તું તો હંમેશા ધર્મમાં સ્થિર, ધર્મને જાણનારો અને સત્યમાં અડગ છે; તું ફરીથી સર્વ પાપોથી મુક્ત થશો.
યથા ભગીરથો રાજા રાજાનશ્ચ ગયાદયઃ। યથા યયાતિઃ કૌન્તેય તથા ત્વમપિ પાણ્ડવ
જેમ ભગીરથ રાજા, ગયાદિ રાજાઓ અને યયાતિએ કર્યું, તેમ, હે કુંતીપુત્ર, તું પણ પાંડુપુત્ર તરીકે એ જ માર્ગે ચાલશે.
ન હર્ષાત્સંપ્રપશ્યામિ વાક્યસ્યાસ્યોત્તરં ક્વચિત્। યન્માં સ્મરતિ દેવેશઃ કિં નામાભ્યધિકં તતઃ
આ વચનનો આનંદથી કોઈ જવાબ દેખાતો નથી; દેવોના દેવ મને યાદ કરે છે, એથી મોટું બીજું શું હોઈ શકે?
ભવતા સંગમો યસ્ ભ્રાતા ચૈવ ધનંજયઃ। વાસવઃ સ્મરતે યસ્ કો નામાભ્યધિકસ્તતઃ
જેને તું મિત્રતા આપે છે, ધનંજય જેનો ભાઈ છે અને વાસવ જેને યાદ કરે છે, એથી મોટો બીજો કોણ હોઈ શકે?
યચ્ચ માં ભગવાનાહ તીર્થાનાં ગમનં પ્રતિ। ધૌમ્યસ્ય વચનાદેષા બુદ્ધિઃ પૂર્વં કૃતૈવ મે
ભગવાને તીર્થયાત્રા વિશે જે કહ્યું, એ વિચાર તો ધૌમ્યના ઉપદેશથી પહેલેથી જ મારા મનમાં હતો.
તદ્યદા મન્યસે બ્રહ્મન્ગમનં તીર્તદર્શને। તદૈવ ગન્તાસ્મિ તીર્તાન્યેષ મે નિશ્ચયઃ પરઃ
હે બ્રાહ્મણ, તને જ્યારે યોગ્ય લાગે ત્યારે તીર્થ દર્શન માટે જવાનું નક્કી કર; ત્યારે હું પણ તીર્થો પર જઈશ—આ મારું પક્કું નિર્ધાર છે.
ગમને કૃતબુદ્ધિં તં પાણ્ડવં લોમશોઽબ્રવીત્। લઘુર્ભવ મહારાજ લઘુઃ સ્વૈરં ગમિષ્યસિ
પાંડુપુત્ર જ્યારે જવાનું નક્કી કરે છે ત્યારે લોમશ કહે છે: 'હે મહારાજ, હલકા થા, તું સરળતાથી અને ઝડપથી જઈ શકીશ.'
ભિક્ષાભુજો નિવર્તન્તાં બ્રાહ્મણા યતયશ્ચ યે
જે બ્રાહ્મણો અને યતિઓ ભિક્ષા પર જીવતા હતા, તેઓ હવે પાછા વળી જાય.
ક્ષુત્તૃડધ્વશ્રમાયાસશીતાર્તિમસહિષ્ણવઃ। તે સર્વે વિનિવર્તન્તાં યે ચ મૃષ્ટભુજો દ્વિજાઃ
જે ભૂખ, તરસ, થાક, મહેનત કે ઠંડી સહન કરી શકતા નથી અને જે દ્વિજોએ હંમેશા સ્વચ્છ ભોજન લીધું છે, તેઓ પણ પાછા વળી જાય.
પક્વાન્નલેહ્યપાનાનાં માંસાનાં ચ વિકલ્પકાઃ। તેઽપિ સર્વે નિવર્તન્તાં યે ચ સૂદાનુયાયિનઃ। મયા યથોચિતાઽઽજીવ્યૌઃ સંવિભક્તાશ્ચ વૃત્તિભિઃ
જેને પકાવેલું, નરમ, પીવાનું કે માંસ જોઈએ છે, અને રસોઈયાઓ પાછળ ચાલનારા છે, તેઓ પણ પાછા વળી જાય; મેં તેમને યોગ્ય રીતે જીવિકા આપી અને ભાગ પણ વહેંચ્યો છે.
યે ચાપ્યનુગતાઃ પૌરા રાજભક્તિપુરઃસરાઃ। ધૃતરાષ્ટ્રં મહારાજમભિગચ્છન્તુ તે ચ વૈ। સ દાસ્યતિ યથાકાલમુચિતા યસ્ય યા ભૃતિઃ
અને જે પૌરજન રાજાની ભક્તિથી અમારી સાથે આવ્યા છે, તેઓ ધૃતરાષ્ટ્ર મહારાજ પાસે જાય; તે તેમને યોગ્ય સમયે યોગ્ય ભથ્થું આપશે.
સ ચેદ્યથોચિતાં વૃત્તિં ન દદ્યાન્મનુજેશ્વરઃ। અસ્મત્પ્રિયહિતાર્થાયપાઞ્ચાલ્યો વઃ પ્રદાસ્યતિ
જો મનુષ્યોના રાજા તેમને યોગ્ય ભથ્થું ન આપે, તો દ્રૌપદી અમારા અને તમારા હિત માટે તેમનું પાલન કરશે.
તતો ભૂયિષ્ઠશઃ પૌરા ગુરૌ ભારે સમાહિતે। વિપ્રાશ્ચ યતયો મુખ્યા જગ્મુર્નાગપુરં પ્રતિ
પછી મોટા ભાગના પૌરજનોએ, ગુરુ પ્રત્યે ભક્તિથી પોતાનું કામ સંભાળી, અને મુખ્ય બ્રાહ્મણો તથા યતિઓએ નાગપુર તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.
તાન્સર્વાન્ધર્મરાજસ્ય પ્રેમ્ણા રાજાઽમ્બિકાસુતઃ। પ્રતિજગ્રાહ વિધિવદ્ધનૈશ્ચ સમતર્પયત્
એ પછી અંબિકા પુત્ર રાજાએ સૌને પ્રેમપૂર્વક યોગ્ય રીતે આવકાર્યા અને ધન આપી બધાને સંતોષ્યા.
તતઃ કુન્તીસુતો રાજા લઘુભિર્બ્રાહ્મણૈઃ સહ। લોમશેન ચ સુપ્રીતસ્ત્રિરાત્રં કામ્યકેઽવસત્
પછી કુંતીપુત્ર રાજા થોડા બ્રાહ્મણો અને લોમશ સાથે ખૂબ પ્રસન્ન થઈને કામ્યક વનમાં ત્રણ રાત રહ્યો.
તતઃ પ્રયાન્તં કૌન્તેયં બ્રાહ્મણા વનવાસિનઃ। અભિગમ્ય તદા રાજન્નિદં વચનમબ્રુવન્
પછી જ્યારે કુંતીપુત્ર જવા લાગ્યા, ત્યારે વનમાં રહેતા બ્રાહ્મણો તેમના પાસે આવ્યા અને કહ્યું:
રાજંસ્તીર્થાનિ ગન્તાસિ પુણ્યાનિ ભ્રાતૃભિઃ સહ। દેવર્ષિણા ચ સહિતો લોમશેન મહાત્મના
રાજા, તમે તમારા ભાઈઓ અને મહાન આત્મા દેવર્ષિ લોમશ સાથે પવિત્ર તીર્થો જોવા જવાના છો.
અસ્માનપિ મહારાજ નેતુમર્હસિ પાણ્ડવ। અસ્માભિર્હિ ન શક્યાનિ ત્વદૃતે તાનિ કૌરવ
મહારાજ, પાંડવ, અમને પણ સાથે લઈ જાવ, કેમ કે, કૌરવ, તમારા વિના આપણે ત્યાં પહોંચી શકીએ નહીં.
શ્વાપરદૈરુપસૃષ્ટાનિ દુર્ગાણિ વિષમાણિ ચ। અગમ્યાનિ નરૈરલ્પૈસ્તીર્થાનિ મનુજેશ્વર
મનુષ્યરાજ, તે તીર્થો કૂતરા અને જંગલી પ્રાણીઓથી ભરેલા છે, રસ્તા મુશ્કેલ અને જોખમી છે, સામાન્ય માણસો ત્યાં પહોંચી શકતા નથી.
ભવતો ભ્રાતરઃ શૂરા ધનુર્ધરવરાઃ સદા। ભવદ્ભિઃ પાલિતાઃ શૂરૈર્ગચ્છામો વયમપ્યુત
તમારા ભાઈઓ હંમેશા શૂરવીર અને ઉત્તમ ધનુર્ધારી છે; તમારી રક્ષા હેઠળ, અમને પણ ત્યાં જવાનું સાહસ થાય.
ભવત્પ્રસાદાદ્ધિ વયં પ્રાપ્નુયામઃ સુખં ફલમ્। તીર્થાનાં પૃથિવીપાલ વનાનાં ચ વિશાંપતે
પૃથ્વીપતિ, તમારી કૃપાથી અમને તીર્થો અને વનોના પવિત્ર ફળો પ્રાપ્ત થાય.
તવ વીર્યપરિત્રાતાઃ શુદ્ધાસ્તીર્થપરિપ્લતાઃ। ભવેમ ધૂતપાપ્માનસ્તીર્થસંદર્શનાન્નૃપ
રાજા, તમારી શક્તિથી રક્ષિત અને તીર્થમાં સ્નાન કરીને, પવિત્ર થઈને, પાપમુક્ત થઈશું.
ભવાનપિ નરેન્દ્રસ્ય કાર્તવીર્યસ્ય ભારત। અષ્ટકસ્ય ચ રાજર્ષેર્લોમપાદસ્ ચૈવ હ
ભારત, તમે પણ ચોક્કસપણે કાર્તવીર્ય, રાજર્ષિ અષ્ટક અને લોમપાદ જેવા મહાન રાજાઓના દુર્લભ લોક પ્રાપ્ત કરશો.
ભરતસ્ય ચ વીરસ્ય સાર્વભૌમસ્ય પાર્તિવ। ધ્રુવં પ્રાપ્સ્યતિ દુષ્પ્રાપાઁલ્લોકાંસ્તીર્થપરિપ્લુતઃ
પાર્થિવ, સર્વભૌમ અને વીર ભરતના પણ દુર્લભ લોક, તીર્થમાં સ્નાન કરીને, તમે અવશ્ય પ્રાપ્ત કરશો.
પ્રભાસાદીનિ તીર્થાનિ મહેન્દ્રાદીંશ્ચ પર્વતાન્। ગઙ્ગાદ્યાઃ સરિતશ્ચૈવ પ્લક્ષાદીંશ્ચ પર્વતાન્
પ્રભાસ જેવા તીર્થો, મહેન્દ્ર જેવા પર્વતો, ગંગા જેવી નદીઓ અને પ્લક્ષ જેવા પર્વતો—
ત્વયા સહ મહીપાલ દ્રષ્ટુમિચ્છામહે વયમ્। `ભવદ્ભિઃ પાલિતાઃ શૂરૈસ્તીર્થાન્યાયતનાનિ ચ
પૃથ્વીપાલ, અમે તમારી સાથે, તમારી રક્ષા હેઠળ, તીર્થો અને યાત્રાધામો જોવા માંગીએ છીએ.
યદિ તે બ્રાહ્મણેષ્વસ્તિ કાચિત્પ્રીતિર્જનાધિપ। કુરુક્ષિપ્રં વચોઽસ્માકં તતઃ શ્રેયોઽભિપત્સ્યસે
જનાધિપ, જો તમને બ્રાહ્મણો પ્રત્યે કોઈ પ્રેમ હોય, તો, કુરુક્ષિપ્ર, અમારા વચન માનો અને વધુ શુભ પ્રાપ્ત કરશો.