યજમાનસ્ય વૈ દેવાઞ્જમદગ્નેર્મહાત્મનઃ। આગમ્ય સરિતો વિપ્રાન્મધુના સમતર્પયન્
દેવતાઓએ મહાન આત્મા જમદગ્નિના યજ્ઞમાં આવીને, નદીઓ લાવેલા મધથી બ્રાહ્મણોને તૃપ્ત કર્યા.
ગન્ધર્વયક્ષરક્ષોબિરપ્સરોભિશ્ચ સેવિતમ્। કિરાતકિન્નરાવાસં શૈલં શિખરિણાંવરમ્
તે પર્વત, જે શિખરોમાં શ્રેષ્ઠ છે, ત્યાં ગંધર્વો, યક્ષો, રાક્ષસો અને અપ્સરાઓ રહે છે; તેમજ કિરાત અને કિન્નર પણ ત્યાં વસે છે.
બિભેદ તરસા ગઙ્ગા ગઙ્ગાદ્વારં યુધિષ્ઠિર। પુણ્યં તત્ખ્યાયતે રાજન્બ્રહ્મર્ષિગણસેવિતમ્
યુધિષ્ઠિર, ગંગાએ જોરથી ગંગાદ્વારને ફાડી નાખ્યું; એ પવિત્ર સ્થાન રાજા, બ્રહ્મર્ષિઓના સમૂહો દ્વારા સેવિત અને પ્રસિદ્ધ છે.
સનત્કુમારઃ કૌરવ્ય પુણ્યં કનખલં તથા। પર્વતશ્ચ પુરુર્નામ યત્રયાતઃ પુરૂરવાઃ
કૌરવ, ત્યાં સનત્કુમાર અને પવિત્ર કણખલ પણ છે, અને પુરુર નામનું પર્વત છે જ્યાં પુરુરવા ગયા હતા.
ભૃગુર્યત્રતપસ્તેપે મહર્ષિગણસેવિતે। રાજન્સ આશ્રમઃ ખ્યાતો ભૃગુતુઙ્ગો મહાગિરિઃ
જ્યાં ભૃગુ ઋષિએ મહર્ષિઓની સાથે તપ કર્યું હતું, હે રાજા, એ આશ્રમ ભૃગુતુંગ મહાપર્વત તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
યઃ સ ભૂતં ભવિષ્યચ્ચ ભવચ્ ભરતર્ષભ। નારાયણઃ પ્રભુર્વિષ્ણુઃ શાશ્વતઃ પુરુષોત્તમઃ
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, જે ભૂતકાળ, ભવિષ્ય અને વર્તમાન છે, એ નારાયણ, ભગવાન, વિષ્ણુ, શાશ્વત અને સર્વોત્તમ પુરુષ છે.
તસ્યાતિયશસઃ પુણ્યાં વિશાલાં બદરીમનુ। આશ્રમઃ ખ્યાયતે પુણ્યસ્ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ
તેમની અનંત યશવાળી, વિશાળ અને પવિત્ર બદરી આશ્રમ ત્રણેય લોકમાં પવિત્ર અને પ્રસિદ્ધ છે.
ઉષ્ણતોયવહા ગઙ્ગા શીતતોયવહા પુરા। સુવર્ણસિકતા રાજન્વિશાલાં બદરીમનુ
ક્યારેક ગંગા ઉષ્ણ પાણી વહાવતી હતી, અને પહેલાં શીતળ પાણી વહાવતી હતી; હે રાજા, એ વિશાળ અને સુવર્ણ રેતીવાળી બદરી છે.
ઋષયો યત્રદેવાશ્ચ મહાભાગા મહૌજસઃ। પ્રાપ્ય નિત્યં નમસ્યન્તિ દેવં નારાયણં પ્રભુમ્
ત્યાં મહાન ભાગ્યશાળી અને શક્તિશાળી ઋષિઓ અને દેવતાઓ આવીને, સદા ભગવાન નારાયણને વંદન કરે છે.
યત્રનારાજણો દેવઃ પરમાત્મા સનાતનઃ। તત્ર કૃત્સ્નં જગત્સર્વં તીર્થાન્યાયતનાનિ ચ
જ્યાં નારાયણ દેવ, પરમાત્મા અને શાશ્વત છે, ત્યાં જ સમગ્ર જગત, સર્વ તીર્થો અને યાત્રાધામો છે.
તત્પુણ્યં પરમં બ્રહ્મ તત્તીર્થં ત્તપોવનમ્। તત્પરં પરમં દેવં ભૂતાનાં પરમેશ્વરમ્
એ પવિત્ર સ્થાન પરમ બ્રહ્મ છે, એ તીર્થ અને તપોવન છે; એ સર્વોત્તમ દેવ, સર્વ જીવનો પરમેશ્વર છે.
શાશ્વતં પરમં ચૈવ ધાતારં પરમં પદમ્। યં વિદિત્વાન શોચન્તિ વિદ્વાંસઃ શાસ્ત્રદૃષ્ટયઃ
એ શાશ્વત, સર્વોચ્ચ અને સર્વનું પાલન કરનાર, પરમ સ્થાન છે; જેને જાણીને, શાસ્ત્રદૃષ્ટિ ધરાવતા વિદ્વાનો દુઃખ કરતા નથી.
તત્ર દેવર્ષયઃ સિદ્ધાઃ સર્વે ચૈવ તપોધનાઃ। આદિદેવો મહાયોગી યત્રાસ્તે મધુસૂદનઃ
ત્યાં દેવઋષિઓ, સિદ્ધો અને બધા તપસ્વી મહાત્માઓ વસે છે, જ્યાં પ્રાચીન દેવ, મહાન યોગી અને મધુસૂદન નિવાસ કરે છે.
પુણ્યાનામપિ તત્પુણ્યમત્ર તે સંશયેસ્તુ મા। એતાનિ રાજન્પુણ્યાનિ પૃથિવ્યાં પૃથિવીપતે। કીર્તિતાનિ નરશ્રેષ્ઠ તીર્થાન્યાયતનાનિ ચ
પવિત્ર સ્થાનોમાં પણ એ સૌથી પવિત્ર છે—હે પૃથ્વીના રાજા, આ વાતમાં તને કોઈ શંકા રાખવી નહીં. હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, પૃથ્વી પરના આ તીર્થો અને પવિત્ર સ્થળો અહીં વર્ણવાયા છે.
એતાનિ વસુભિઃ સાધ્યૈરાદિત્યૈર્મરુદશ્વિભિઃ। ઋષિભિર્દેવકલ્પૈશ્ચ સેવિતાનિ મહાત્મભિઃ
આ તીર્થો વસુ, સાધ્ય, આદિત્ય, મરુત, અશ્વિનીકુમાર અને દેવતુલ્ય મહાન ઋષિઓએ પણ ભોગવ્યા છે.
ચરન્નેતાનિ કૌન્તેય સહિતો બ્રાહ્મણર્ષભૈઃ। ભ્રાતૃભિશ્ચ મહાભાગૈરુત્કણ્ઠાં વિજયિષ્યસિ
હે કુંતીપુત્ર, જ્યારે તું શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો અને તારા મહાન ભાઈઓ સાથે આ તીર્થોમાં ફરશે, ત્યારે તારી વ્યાકુળતા દૂર થઈ જશે.
એવં સંભાષમાણે તુ ધૌમ્યે કૌરવનન્દન। લોમશઃ સ મહાતેજા ઋષિસ્તત્રાજગામ હ
ધૌમ્ય વાત કરી રહ્યા હતા ત્યારે, હે કૌરવોને આનંદ આપનાર, મહાન તેજસ્વી ઋષિ લોમશ ત્યાં આવ્યા.
તં પાણ્ડવાગ્રજો રાજા સગણો બ્રાહ્મણાશ્ચ તે। ઉપાતિષ્ઠન્મહાભાગં દિવિ શક્રમિવામરાઃ
પાંડવોમાં મોટા રાજાએ, પોતાના સાથીઓ અને બ્રાહ્મણો સાથે, એ મહાન પુરુષનું સ્વાગત કર્યું, જેમ સ્વર્ગમાં અમરાઓ ઇન્દ્રનું કરે છે.
સમભ્યર્ચ્ય યથાન્યાયં ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। પપ્રચ્છાગમને હેતુમટને ચ પ્રયોજનમ્
પછી ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે યોગ્ય રીતે પૂજા કરીને, તેમના આવવાનો કારણ અને પ્રવાસનું હેતુ પૂછ્યું.
સ પૃષ્ટઃ પાણ્ડુપુત્રેણ પ્રીયમાણો મહામનાઃ। ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા હર્ષયન્નિવ પાણ્ડવાન્
પાંડુપુત્રે પૂછ્યું ત્યારે, એ મહાન મનવાળા ઋષિ પ્રસન્ન થયા અને પાંડવોને આનંદ થાય એ રીતે મીઠા શબ્દોમાં બોલ્યા.
સંચરન્નસ્મિ કૌન્તેય સર્વાંલ્લોકાન્યદૃચ્છયા। ગતઃ શક્રસ્ય ભવનં તત્રાપશ્યં સુરેશ્વરમ્
હે કુંતીપુત્ર, હું યાત્રા કરતાં બધાં લોકોમાં ફરતો હતો અને એ રીતે શક્રના મહેલમાં ગયો, જ્યાં મેં દેવોના રાજાને જોયા.
તવ ચ ભ્રાતરં વીરમપશ્યં સવ્યસાચિનમ્। શક્રસ્યાર્ધાસનગતં તત્ર મે વિસ્મયો મહાન્
અને ત્યાં મેં તારો પરાક્રમી ભાઈ, ડાબા હાથથી ધનુષ્ય ચલાવનારને, શક્રના અર્ધાસન પર બેઠેલો જોયો—એ જોઈને મને ખૂબ આશ્ચર્ય થયું.
આસીત્પુરુષશાર્દૂલ દૃષ્ટ્વા પાર્થં તથાગતમ્। આહ માં તત્ર દેવેશો ગચ્છ પાણ્ડુસુતાન્પ્રતિ
હે પુરુષશાર્દૂલ, પાર્થને એ રીતે ત્યાં પહોંચેલો જોઈને, દેવોના રાજાએ મને કહ્યું: 'પાંડુપુત્રો પાસે જા.'
સોઽહમભ્યાગતઃ ક્ષિપ્રં દિદૃક્ષસ્ત્વાં સહાનુજમ્। વચનાત્પુરુહૂતસ્ય પાર્થસ્ ચ મહાત્મનઃ
એથી હું તરત આવી ગયો છું, તને અને તારા ભાઈઓને જોવા માટે, પુરુહૂત અને મહાત્મા પાર્થના આજ્ઞાથી.
આખ્યાસ્યે તે પ્રિયં તાત મહત્પાણ્ડવનન્દન। ભ્રાતૃભિઃ સહિતો રાજન્કૃષ્ણયા ચૈવ તચ્છૃણુ
હે પુત્ર, હે પાંડવોને આનંદ આપનાર, હું તને એક પ્રિય વાત કહું છું. હે રાજા, તારા ભાઈઓ અને કૃષ્ણા સાથે એ સાંભળ.
યત્ત્વયોક્તો મહાબાહુરસ્ત્રાર્થં ભરતર્ષભ। તદસ્ત્રમાપ્તં પાર્થેન રુદ્રાદપ્રતિમં વિભો
હે મહાબાહુ, જે શસ્ત્રની તું વાત કરી હતી, હે ભરતવંશી, એ અપ્રતિમ શસ્ત્ર પાર્થે રુદ્ર પાસેથી પ્રાપ્ત કર્યું છે.
યત્તદ્બ્રહ્મશિરો નામ તપસા રુદ્રમાગમત્। અમૃતાદુત્થિતં રૌદ્રં તલ્લબ્ધં સવ્યસાચિના
જે બ્રહ્મશિર નામે જાણીતું છે અને જે રુદ્રે તપથી આપ્યું, એ અમૃતમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું ભયાનક શસ્ત્ર ડાબા હાથના ધનુર્ધરે મેળવ્યું છે.
તત્સમન્ત્રં સસંહારં સપ્રાયશ્ચિત્તમઙ્ગલમ્। વજ્રમસ્ત્રાણિ ચાન્યાનિ દણ્ડાદીનિ યુધિષ્ઠિર
તેના મંત્રો, સંહારો, પ્રાયશ્ચિત્ત અને શુભવિધિ સાથે, વજ્ર અને દંડ જેવા બીજા શસ્ત્રો પણ, હે યુધિષ્ઠિર, પ્રાપ્ત થયા છે.
યમાત્કુબેરાદ્વરુણાદિન્દ્રાચ્ચ કુરુનન્દન। અસ્ત્રાણ્યધીતવાન્પાર્થો દિવ્યાન્યમિતવિક્રમઃ
યમ, કુબેર, વરુણ અને ઇન્દ્ર પાસેથી, હે કુરુવંશના આનંદ, પાર્થે પોતાની પ્રતિજ્ઞામાં અડગ રહીને દિવ્ય શસ્ત્રો શીખ્યા છે.
વિશ્વાવસોસ્તુ તનયાદ્ગીતં નૃત્યં ચ સામ ચ। વાદિત્રં ચ યથાન્યાયં પ્રત્યવિન્દદ્યથાવિધિ
વિશ્વાવસુના પુત્ર પાસેથી, તેણે યોગ્ય રીતે ગીત, નૃત્ય, સામગાન અને વાદ્ય વગાડવાનું પણ શીખ્યું છે.