સાન્ત્વિતો નૈષધેનૈવં પુષ્રરઃ પ્રત્યુવાચ તમ્। પુણ્યશ્લોકં તદા રાજન્નભિવાદ્ય કૃતાઞ્જલિઃ
નૈષધે એ રીતે સાંત્વના આપ્યા પછી, પુષ્કરે હાથ જોડીને, પવિત્ર કીર્તિવાળા રાજાને વંદન કરીને જવાબ આપ્યો.
કીર્તિરસ્તુ તવાક્ષય્યા જીવ વર્ષાયુતં સુખી। યો મે વિતરસિ પ્રાણાનધિષ્ઠાનં ચ પાર્થિવ
તારી કીર્તિ ક્યારેય ન ખૂટે, તું દસ હજાર વર્ષ સુધી સુખથી જીવે. રાજા, તું મને જીવ અને આશ્રય આપ્યો છે.
સ તથા સત્કૃતો રાજ્ઞા માસમુષ્ય તદા નૃપઃ। પ્રયયૌ પુષરો હૃષ્ટઃ સ્વપુરં સ્વજનાવૃતઃ
રાજાએ એ રીતે સન્માન આપ્યા પછી, ખુશીથી પુષ્કર પોતાના લોકો સાથે પોતાના શહેર તરફ ગયો.
મહત્યા સેનયા સાર્ધંવિનીતૈઃ પરિચારકૈઃ। ભ્રાજમાન ઇવાદિત્યો વપુષા પુરુષર્ષભ
મોટી સેના અને શિસ્તબદ્ધ સેવકો સાથે, તે પુરુષશ્રેષ્ઠ, પોતાના તેજથી સૂર્ય જેવો ઝગમગતો હતો.
પ્રસ્થાપ્ય પુષ્કરં રાજા વિત્તવન્તમનામયમ્। પ્રવિવેશ પુરં શ્રીમાનત્યર્થમુપશોભિતામ્
પુષ્કરને સુખી અને ધનવાન બનાવીને વિદાય આપ્યા પછી, તેજસ્વી રાજા ખૂબ શોભાયમાન શહેરમાં પ્રવેશ્યા.
પ્રવિશ્ય સાન્ત્વયામાસ પૌરાંશ્ચ નિષધાધિપઃ। `હિતેષુ ચૈષાં સતતં પિતેવાવહિતોઽભવત્
શહેરમાં પ્રવેશીને, નિષધના રાજાએ નાગરિકોને સાંત્વના આપી, હંમેશા તેમના હિતમાં પિતાની જેમ કાળજી રાખી.
પૌરા જાનપદાશ્ચાપિ સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહાઃ। ઊચુઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે સામાત્યપ્રમુખા જનાઃ
શહેરવાસીઓ અને ગામવાસીઓ, આનંદથી રોમાંચિત થઈ, બધા મંત્રીઓની આગેવાનીમાં, હાથ જોડીને બોલ્યા.
અદ્યસ્મ નિર્વૃતા રાજન્પુરે જનપદેઽપિ ચ। ઉપાસિતું પુનઃ પ્રાપ્તા દેવા ઇવ શતક્રતુમ્
રાજા, આજે અમે શહેર અને ગામમાં ખૂબ ખુશ છીએ; અમે ફરીથી તારી સેવા કરવા આવ્યા છીએ, જેમ દેવતાઓ ઇન્દ્રની કરે છે.
પ્રશાન્તે તુ પુરે હૃષ્ટે સંપ્રવૃત્તે મહોત્સવે। મહત્યા સેનયા રાજા દમયન્તીમુપાનયત્
જ્યારે શહેરમાં શાંતિ અને આનંદ હતો અને મહોત્સવ ચાલી રહ્યો હતો, ત્યારે રાજાએ મોટી સેના સાથે દમયંતીને લાવ્યો.
પુણ્યશ્લોકં તુ રાજ્યસ્થં શ્રુત્વા ભીમો મહીપતિઃ। મુદા પરમયા યુક્તો બભૂવ ભરતર્ષભ
પવિત્ર કીર્તિવાળા રાજાએ ફરીથી રાજ્ય મેળવ્યું એ સાંભળીને, પૃથ્વીના રાજા ભીમ ખૂબ આનંદિત થયા.
અથ હૃષ્ટમના રાજા મહત્યા સેનયા સહ। સુતાં પ્રસ્થાપયામાસ પુણ્યશ્લોકાય ધીમતે
પછી આનંદિત રાજાએ મોટી સેના સાથે પોતાની દીકરીને વિખ્યાત અને બુદ્ધિશાળી પુષ્કર પાસે મોકલી.
દમયન્તીમપિ પિતા સત્કૃત્યપરવીરહા। પ્રાસ્થાપયદમેયાત્મા ભીમો ભીમપરાક્રમઃ
દમયંતીના પિતા, અપરમેય આત્માવાળા અને ભયંકર પરાક્રમી ભીમે, દીકરીને સન્માન આપી, વિદાય આપી.
આગતાયાં તુ વૈદર્ભ્યાં સપુત્રાયાં નલો નૃપઃ। વર્તયામાસ મુદિતો દોવરાડિવ નન્દને
જ્યારે વિદર્ભની રાજકુમારી પોતાના પુત્ર સાથે આવી, ત્યારે નલ રાજા ખૂબ જ આનંદમાં, જાણે dovarāda નંદનવનમાં રહેતો હોય તેમ, જીવન વિતાવતો હતો.
તથા પ્રકાશતાં યાતો જમ્બૂદ્વીપે સ રાજસુ। પુનઃ સ્વે ચાવસદ્રાજ્યે પ્રત્યાહૃત્ય મહાયશાઃ
એ રીતે તેની ખ્યાતિ આખા જંબુદ્વીપના રાજાઓમાં ફેલાઈ ગઈ, અને મહાન યશસ્વી નલ ફરી પોતાના રાજ્યમાં પરત આવી, ત્યાં રહેવા લાગ્યો.
ઈજે ચ વિવિધૈર્યજ્ઞૈર્વિધિવચ્ચાપ્તદક્ષિણૈઃ। તથા ત્વમપિ રાજેન્દ્ર સસુહૃદ્વક્ષ્યસે ચિરાત્
એણે વિધિપૂર્વક અને યોગ્ય દાન સાથે અનેક યજ્ઞો કર્યા; એ જ રીતે, હે રાજેન્દ્ર, તું પણ લાંબા સમય પછી તારા મિત્રો સાથે સુખી થશ.
દુઃખમેતાદૃશંપ્રાપ્તો નલઃ પરપુરંજયઃ। દેવનેન નરશ્રેષ્ઠ સભાર્યો ભરતર્ષભ
પરરાજ્યોને જીતનાર નલએ, હે મહાન પુરુષ, દેવોની ઈચ્છાથી પોતાની પત્ની સાથે એવું દુઃખ સહન કર્યું હતું.
એકાકિનૈવ સુમહન્નલેન પૃથિવીપતે। દુઃખમાસાદિતં ઘોરં પ્રાપ્તશ્ચાભ્યુદયઃ પુનઃ
હે પૃથ્વીના રાજા, નલએ એકલાએ જ બહુ મોટું અને ભયાનક દુઃખ ભોગવ્યું, છતાં એ પછી ફરીથી સુખ-સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી.
ત્વં પુનર્ભ્રાતૃસહિતઃ કૃષ્ણયા ચૈવ પાણ્ડવ। કથાશ્ચાપિ સમાકર્ણ્ય ધર્મમેવાનુચિન્તયન્
પણ, હે પાંડવ, તું તો ભાઈઓ અને કૃષ્ણા સાથે છે, અને આ કથાઓ સાંભળી ધર્મનો જ વિચાર કરે છે.
બ્રાહ્મણૈશ્ચ મહાભાગૈર્વેદવેદાઙ્ગપારગૈઃ। નિત્યમન્વાસ્યસે રાજંસ્તત્ર કા પરિદેવના
તને સર્વે વેદ અને તેમના અંગોમાં પારંગત, મહાન બ્રાહ્મણો સતત સાથે છે; હે રાજા, પછી દુઃખ કરવાનો પ્રશ્ન ક્યાં આવે?
કર્કોટકસ્ય નાગસ્ દમયન્ત્યા નલસ્ય ચ। ઋતુપર્ણસ્ય રાજર્ષેઃ કીર્તનં કલિનાશનમ્
કર્કોટક નામના સાપ, દમયંતી, નલ અને ઋતુપર્ણ રાજર્ષિની આ કથા કળીનો નાશ કરતી છે.
ઇતિહાસમિમં ચાપિ કલિનાશનમચ્યુત। શક્યમાશ્વસિતું શ્રુત્વા ત્વદ્વિધેન વિશાંપતે
આ પ્રાચીન ઇતિહાસ પણ, હે નિર્દોષ, કળીનો નાશ કરે છે; આવી કથા સાંભળીને તારા જેવા રાજાને આશ્વાસન મળે છે.
અસ્થિરત્વં ચ સંચિન્ત્ય પુરુષાર્થસ્ નિત્યદા। તસ્યોદયે વ્યયે ચાપિ ન ચિન્તયિતુમર્હસિ
માણસના પ્રયત્નનું અસ્થીરપણું હંમેશા ધ્યાનમાં રાખજે; એના ઉદય અને પતનમાં તારે ચિંતા કરવી નહીં.
શ્રુત્વેતિહાસં નૃષતે સમાશ્વસિહિ મા શુચઃ। વ્યસને ત્વં મહારાજ ન વિષીદિતુમર્હસિ
આ ઇતિહાસ સાંભળી, હે રાજા, મનને શાંત રાખજે અને દુઃખ ન કરજે; મુશ્કેલીમાં તારે હિંમત હારવી નહીં.
વિષમાવસ્થિતે દૈવે પૌરુષેઽફલતાં ગતે। વિષાદયન્તિ નાત્માનં સત્ત્વાપાશ્રયિણો નરાઃ
જ્યારે ભાગ્ય વિપરીત હોય અને માનવીય પ્રયત્ન નિષ્ફળ જાય, ત્યારે પોતાનાં બળમાં વિશ્વાસ રાખનારા લોકો કદી નિરાશ થતાં નથી.
યે ચેદં કથયિષ્યન્તિ નલસ્ ચરિતં મહત્। શ્રોષ્યન્તિ ચાપ્યભીક્ષ્ણં વૈ નાલક્ષ્મીસ્તાન્ભજિષ્યતિ
જે લોકો નલની મહાન કથા કહે છે અને વારંવાર સાંભળે છે, તેમને લક્ષ્મી કદી છોડતી નથી.
અર્થાસ્તસ્યોપપત્સ્યન્તે ધન્યતાં ચ ગમિષ્યતિ। ઇતિહાસમિમં શ્રુત્વા પુરાણં શશ્વદુત્તમમ્
તેમને ધન-સંપત્તિ મળે છે અને તેઓ ધન્યતા પ્રાપ્ત કરે છે; આ પ્રાચીન અને શ્રેષ્ઠ ઇતિહાસ સાંભળવાથી.
પુત્રાન્પૌત્રાન્પશૂંશ્ચાપિ લભતે નૃષુ ચાગ્ર્યતામ્। આરોગ્યપ્રીતિમાંશ્ચૈવ ભવિષ્તિ ન સંશયઃ
તેને પુત્ર, પૌત્ર, પશુ અને મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠતા મળે છે; આરોગ્ય અને આનંદ પણ મળે છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
ભયાત્રસ્યસિ યચ્ચ ત્વમાહ્વયિષ્યતિ માં પુનઃ। અક્ષજ્ઞ ઇતિ તત્તેઽહં નાશયિષ્યામિ પાર્થિવ
તને ડર લાગે છે કે ફરીથી તું મને પાશા-વિદ્યાની જાણકારી માટે બોલાવશે; હે રાજા, એ ભય હું તારો દૂર કરી દઈશ.
વેદાક્ષહૃદયં કૃત્સ્નમહં સત્યપરાક્રમ। ઉપપદ્યસ્વ કૌન્તેય પ્રસન્નોઽહં બ્રવીમિ તે
હું આખા પાશા-વિદ્યાનો અને વેદનો જ્ઞાન ધરાવું છું, અને સત્ય તથા પરાક્રમમાં સ્થિર છું; હે કુંતીપુત્ર, નિર્ભય થઈને આવ, હું તારા માટે પ્રસન્નતાથી બોલું છું.
તતો હૃષ્ટમના રાજા બૃહદશ્વમુવાચ હ। ભગવન્નક્ષહૃદયં જ્ઞાતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ
પછી રાજા આનંદિત મનથી બૃહદશ્વને કહ્યું: 'હે મહાત્મા, હું પાશાની સાચી રીત જાણવી ઈચ્છું છું.'