ગૃહે ભીમસ્ય નૃપતેઃ પરસ્પરસુખૈષિણૌ। વસેતાં હૃષ્ટસંકલ્પૌ વૈદર્ભી ચ નલશ્ હ
પછી રાજા ભીમના ઘરમાં, એકબીજાના સુખની ઈચ્છા રાખીને, નલ અને વૈદર્ભી ખુશ દિલથી રહેવા લાગ્યા.
સ ચતુર્થે તતો વર્ષે સંગમ્ય સહ ભાર્યયા। સર્વકામૈઃ સુસિદ્ધાર્થો લબ્ધવાન્પરમાં મુદમ્
પછી, ચોથા વર્ષે, પત્ની સાથે ફરી મળીને, તેની તમામ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ, તેને સર્વોત્તમ આનંદ પ્રાપ્ત થયો.
દમયન્ત્યપિ ભર્તારમાસાદ્યાપ્યાયિતા ભૃશમ્। અર્ધસંજાતસસ્યેવ તોયં પ્રાપ્ય વસુંધરા
દમયંતી પણ પતિને ફરી પામી, ખૂબ આનંદિત થઈ, જેમ અડધી વાવણી થયેલી ધરતીને પાણી મળે ત્યારે તે તાજી થાય છે.
સૈવં સમેત્ય વ્યપનીય તન્દ્રાં શાન્તજ્વરા હર્ષવિવૃદ્ધસત્ત્વા। રરાજ ભૈમી સમવાપ્તકામા શીતાંશુના રાત્રિરિવોદિતેન
આ રીતે ફરી મળીને, થાક દૂર કરી, દુઃખ શાંત થઈ, આનંદથી ભરપૂર મનથી, ભીમકુમારી દમયંતી, પોતાની ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ, ઉગતા ચાંદથી પ્રકાશિત રાત જેવી તેજસ્વી લાગી.
અથ તાં વ્યુષિતો રાત્રિં નલો રાજા સ્વલંકૃતઃ। વૈદર્ભ્યા સહિતઃ કાલ્યં દદર્શ વસુધાધિપમ્
પછી, રાત વિતાવીને, રાજા નલ સજ્જ થઈ, વૈદર્ભી સાથે સવારે ધરતીના રાજાને મળવા ગયો.
તતોઽભિવાદયામાસ પ્રયતઃ શ્વશુરં નલઃ। તતો નુ દમયન્તી ચ વવન્દે પિતરં શુભા
પછી નલએ શ્રદ્ધાપૂર્વક પોતાના સસરાને વંદન કર્યું અને દમયંતી, શુભ ચહેરાવાળી, પોતાના પિતાને વંદન કરવા ગઈ.
તં ભીમઃ પ્રતિજગ્રાહ પુત્રવત્પરયા મુદા। યથાર્હં પૂજયિત્વા ચ સમાશ્વાસયત પ્રભુઃ
ભીમે તેને પુત્ર સમાન પરમ આનંદથી સ્વીકાર્યો અને યોગ્ય રીતે સન્માન કરીને તેને આશ્વાસન આપ્યું.
નલેન સહિતાં તત્રદમયન્તીં પતિવ્રતામ્। `અનુજગ્રાહ મહતા સત્કારેણ ક્ષિતીશ્વરઃ
પછી ધરતીના રાજાએ, પતિપ્રતિની દમયંતીને પણ નલ સાથે ખૂબ સન્માનથી આવકાર આપી.
તામર્હણાં નલો રાજા પ્રતિગૃહ્ય યથાવિધિ। પરિચર્યાં સ્વકાં તસ્મૈ યથાવત્પ્રત્યવેદયત્
નળ રાજાએ યોગ્ય રીતે અપાયેલા સન્માન સ્વીકારી, પછી પોતાની સેવા પણ તેને યોગ્ય રીતે આપી.
તતો બભૂવ નમરે સુમહાન્હર્ષજઃ સ્વનઃ। જનસ્ય સંપ્રહૃષ્ટસ્ય નલં દૃષ્ટ્વા તથાઽઽગતમ્
નળને આવી રીતે પાછો આવ્યો જોઈને લોકોમાં આનંદથી મોટો ઉલ્લાસનો અવાજ ઊઠ્યો.
અશોભયચ્ચ નગરીં પતાકાધ્વજમાલિનીમ્। સિક્તાઃ સુમૃષ્ટપુષ્પાઢ્યા રાજમાર્ગાઃ સ્વલંકૃતાઃ
શહેરમાં ધ્વજ અને પટાકાઓની માળાઓથી શોભા આવી હતી; રાજમાર્ગો પર ફૂલો છાંટીને અને સુંદર રીતે શણગાર કરીને તે રસ્તાઓ પણ ઝગમગતા હતા.
દ્વારિદ્વારિ ચ પૌરાણાં પુષ્પભઙ્ગઃ પ્રકલ્પિતઃ। અર્ચિતાનિ ચ સર્વાણિ દેવતાયતનાનિ ચ
શહેરના દરેક દરવાજે ફૂલોની સુશોભના ગોઠવાઈ હતી અને દરેક દેવસ્થાન પર પણ પૂજા કરવામાં આવી હતી.
ઋતુપર્ણોઽપિશુશ્રાવ બાહુકચ્છદ્મિનં નલમ્। દમયન્ત્યા સમાયુક્તં જહૃષે ચ નરાધિપઃ
ઋતુપર્ણે પણ સાંભળ્યું કે બાહુક એટલે કે સાચો નળ, દમયંતી સાથે ફરીથી મળ્યો છે અને રાજાએ આનંદ માન્યો.
તમાનાય્ય નલં રાજા ક્ષમયામાસ પાર્થિવઃ। સ ચ તં ક્ષમયામાસ હેતુભિર્બુદ્ધિસંમિતઃ
પછી રાજાએ નળને બોલાવીને માફ કરી દીધો અને નળે પણ સમજદારીપૂર્વક તેને માફ કરી દીધો.
સ સત્કૃતોમહીપાલો નૈષધં વિસ્મિતાનનઃ। દિષ્ટ્યા સમેતો દારૈઃ સ્વૈર્ભવાનિત્યભ્યનન્દત
માન અપાયેલા એ રાજાએ આશ્ચર્યથી ભરેલા ચહેરાથી નિષધના રાજાને કહ્યું: 'સૌભાગ્યથી તમે તમારી પત્ની સાથે ફરીથી મળ્યા છો' અને આનંદ વ્યક્ત કર્યો.
કચ્ચિત્તુ નાપરાધં તે કૃતવાનસ્મિ નૈષધ। અજ્ઞાતવાસે વસતો મદ્ગૃહેવસુધાધિપ
હે નિષધના રાજા, તમે disguiseમાં મારા ઘરમાં રહ્યા ત્યારે મેં તમારો કોઈ અપમાન તો કર્યું નથી ને?
યદિ વાઽબુદ્ધિપૂર્વાણિ યદિ બુદ્ધ્યાઽપિ કાનિચિત્। મયા કૃતાન્યકાર્યાણિ તાનિ ત્વં ક્ષન્તુમર્હસિ
જો હું અજાણતા કે જાણતા પણ કંઈ ખોટું કર્યું હોય, તો એ બધું તમે માફ કરશો.
ન મેઽપરાધં કૃતવાંસ્ત્વં સ્વલ્પમપિ પાર્થિવ। કૃતેઽપિ ચ ન મે કોપઃ ક્ષન્તવ્યં હિ મયા તવ
હે રાજા, તમે મારા પર એક પણ અપમાન કર્યું નથી; અને જો કર્યું હોત તો પણ હું ગુસ્સો ન કરત, કારણ કે મને તમને માફ કરવું જ જોઈએ.
પૂર્વં હ્યાપિ સખા મેઽસિ સંબન્ધી ચ જનાધિપ। અત ઊર્ધ્વં તુ ભૂયસ્ત્વં પ્રીતિમાહર્તુમર્હસિ
તમે તો પહેલેથી જ મારા મિત્ર અને સંબંધીએ છો; હવે પછી તો તમે મને વધુ પ્રેમ આપશો એવી મારી ઈચ્છા છે.
સર્વકામૈઃ સુવિહિતૈઃ સુખમસ્મ્યુષિતસ્ત્વયિ। ન તથા સ્વગૃહેરાજન્યથા તવ ગૃહે સદા
તમારી પાસે હું તમામ સુખસગવડથી ખુશીથી રહ્યો છું, એ પણ મારા પોતાના ઘરમાં કરતાં વધુ.
ઇદં ચૈવ હયજ્ઞાનં ત્વદીયં મયિ તિષ્ઠતિ। તદુપાકર્તુમિચ્છામિ મન્યસે યદિ પાર્થિવ
તમારી પાસે જે ઘોડાની વિદ્યા છે, એ હજી પણ મારી પાસે છે; જો તમારી ઈચ્છા હોય તો હું એ પાછી આપવા તૈયાર છું.
એવમુક્ત્વા દદૌ વિદ્યામૃતુપર્ણાય નૈષધઃ। સ ચ તાં પ્રતિજગ્રાહ વિધિદૃષ્ટેન ક્રમણા
આ રીતે કહીને નિષધના રાજાએ એ વિદ્યા ઋતુપર્ણને આપી અને તેણે પણ નિયમ પ્રમાણે એ સ્વીકારી.
ગૃહીત્વા ચાશ્વહૃદયં પ્રીતો ભાગસ્વરિર્નૃપ। નિષધાધિપતેશ્ચાપિ દત્તાઽક્ષહૃદયં નૃપઃ। સૂતમન્યમુપાદાય યયૌ સ્વપુરમેવ હ
ઘોડાની વિદ્યા મેળવીને ખુશ થયેલા રાજાએ, પાશા રમવાની વિદ્યા નિષધના રાજાને આપી; પછી બીજો સારથી લઈ પોતાનાં શહેરે પાછો ગયો.
ઋતુપર્ણે ગતે રાજન્નલો રાજા વિશાંપતે। નગરે કુણ્ડિને કાલં નાતિદીર્ગમિવાવસત્
ઋતુપર્ણ રાજા પાછો ગયો પછી, નળ રાજા થોડો સમય માટે કુણ્ડિનાનગરમાં રહ્યો.
સ માસમુષ્ય કૌન્તેય ભીમમામન્ત્ર્ય નૈષધઃ। પુરાદલ્પપરીવારો જગામ નિષધાન્પ્રતિ
એક મહિનો ત્યાં વિતાવીને, હે કુંતીપુત્ર, નળે ભીમને વિદાય લઈને થોડા જ માણસો સાથે નિષધ તરફ રવાના થયો.
રથેનૈકેન શુભ્રેણ દન્તિભિઃ પરિષોડશૈ। પઞ્ચાશદ્ભિર્હયૈશ્ચૈવ ષટ્શતૈશ્ચ પદાતિભિઃ
એક સુંદર રથ, સોળ હાથી, પચાસ ઘોડા અને છસો પગદળ સૈનિકો સાથે તે નીકળી પડ્યો.
સ કમ્પયન્નિવ મહીં ત્વરમાણો મહાપુરીમ્। પ્રવિવેશાથ સંરબ્ધસ્તરસૈવ મહામનાઃ
પછી, ધરતીને ધ્રુજાવતો હોય તેમ, ઉત્સાહભેર અને દ્રઢ મનથી નલ મહાનગરમાં પ્રવેશ્યા.
તતઃ પુષ્કરમાસાદ્ય વીરસેનસુતો નલઃ। ઉવાચ દીવ્યાવ પુનર્બહુવિત્તં મયાઽર્જિતમ્
પછી, પુષ્કર પાસે પહોંચીને, વીરસેનાનો પુત્ર નલ બોલ્યા: 'ચાલો ફરીથી જૂઓ રમીએ; મેં ઘણું ધન મેળવ્યું છે.'
દમયન્તી ચ યચ્ચાન્યન્મમ કિંચન વિદ્યતે। એષ વૈ મમ સંન્યાસસ્તવ રાજ્યંતુ પુષ્કર
અને દમયંતી સહિત મારું જે કશુંક છે, એ બધું હું તારી સામે દાવ પર મૂકીશ; રાજય પણ તું જ રાખજે, પુષ્કર.
પુનઃ પ્રવર્તતાં દ્યૂતમિતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ। એકપાણેન ભદ્રં તે પ્રાણયોશ્ચ પણાવહે
મારી પક્કી મનોકામના છે કે ફરીથી જૂઓ શરૂ થાય; એક હાથથી જ દાવ લગાવીએ—તને શુભ થાય—અને આપણા જીવ પણ દાવ પર હોય.