ત્વામૃતે નહિ લોકેઽન્ય એકાહ્ના પૃથિવીપતે। સમર્થો યોજનશતં ગન્તુમશ્વૈર્નરાધિપ
હે પૃથ્વીના રાજા, તમારા સિવાય બીજું કોઈ માણસ આખા જગતમાં એક જ દિવસે, ઘોડા વગર, સો યોજન દૂર જઈ શકે એમ નથી.
તથાપિ માં મહીપાલ ભજેતાં ચરણૌ તવ।' સ્પૃશેયં તેન સત્યેન પાદાવેતૌ મહીપતે। યથા નાસત્કૃતં કિંચિન્મનસાઽપિ ચરામ્યહમ્
હે રાજા, છતાં પણ મને તમારા પગ સ્પર્શવા દો; આ સત્યના બળે હું તમારા પગ સ્પર્શું છું, કેમ કે મેં મનથી પણ કદી અયોગ્ય કંઈ કર્યું નથી.
અયં ચરતિ લોકેઽસ્મિન્ભૂતસાક્ષી સદાગતિઃ। એષ મે મુઞ્ચતુ પ્રાણાન્યદિ પાપં ચરામ્યહમ્
આ પવન, જે જગતમાં સર્વે જીવનો સાક્ષી બની ફરતો રહે છે, જો મેં પાપ કર્યું હોય તો એ જ મારા પ્રાણ લઈ જાય.
યથા ચરતિ તિગ્માંશુઃ પરિતો ભુવનં સદા। સ મુઞ્ચતુ મમ પ્રાણાન્યદિ પાપં ચરામ્યહમ્
જેમ તીવ્ર તેજવાળો સૂર્ય સદા આખા જગતની પરિક્રમા કરે છે, તેમ જો મેં પાપ કર્યું હોય તો એ જ મારા પ્રાણ લઈ જાય.
ચન્દ્રમાઃ સર્વભૂતાનામન્તશ્ચરતિ સાક્ષિવત્। સ મુઞ્ચતુ મમ પ્રાણાન્યદિ પાપં ચરામ્યહમ્
ચંદ્ર પણ સર્વે જીવોમાં સાક્ષી બની રહેલો છે; જો મેં પાપ કર્યું હોય તો એ જ મારા પ્રાણ લઈ જાય.
એતે દેવાસ્ત્રયઃ કૃત્સ્નં ત્રૈલોક્યં ધારયન્તિ વૈ। વિબ્રુવન્તુ યથા સત્યમેતદ્દેવાસ્ત્યજન્તુ મામ્
આ ત્રણ દેવતાઓ આખા ત્રિલોકને ધારણ કરે છે; એ લોકો સાચું શું છે એ કહી દે અને જો હું ખોટું બોલું તો એ દેવતાઓ મને ત્યજી દે.
એવમુક્તે તતો વાયુરન્તરિક્ષાદભાષત। નૈષા કૃતવતી પાપં નલ સત્યં બ્રવીમિ તે
જ્યારે દમયંતીએ આવું કહ્યું, ત્યારે પવન આકાશમાંથી બોલ્યો: 'એણે કદી પાપ કર્યું નથી, નલ, હું તને સત્ય કહું છું.'
રાજઞ્શીલનિધિઃ સ્ફીતો દમયન્ત્યા સુરક્ષિતઃ। સાક્ષિણો રક્ષિણશ્ચાસ્યા વયં ત્રીન્પરિવત્સરાન્
હે રાજા, દમયંતીનું સદ્ગુણ ઘણું છે અને એ સુરક્ષિત છે; ત્રણ વર્ષથી અમે એના સાક્ષી અને રક્ષક છીએ.
ઉપાયો વિહિતશ્ચાયં ત્વદર્થમતુલોઽનયા। ન હ્યેકાહ્ના શતં ગન્તા ત્વામૃતેઽન્યઃ પુમાનિહ
આ અનન્ય ઉપાય એણે તમારા માટે જ કર્યો હતો; કેમ કે તમારા સિવાય બીજું કોઈ માણસ એક જ દિવસે સો યોજન જઈ શકે એમ નથી.
ઉપપન્ના ત્વયા ભૈમી ત્વં ચ ભૈમ્યા મહીપતે। નાત્ર શઙ્કા ત્વયા કાર્યા સંગચ્છ સહ ભાર્યયા
હે રાજા, તમે ભૈમી માટે યોગ્ય છો અને ભૈમી પણ તમારા માટે યોગ્ય છે; હવે તમને કોઈ શંકા રાખવી નહીં, તમારી પત્ની સાથે એક થાઓ.
તથા બ્રુવતિ વાયૌ તુ પુષ્પવૃષ્ટિઃ પપાત હ। દેવદુન્દુભયો નેદુર્વવૌ ચ પવનઃ શિવઃ
જ્યારે તેણે આવું કહ્યું, ત્યારે પવન પર ફૂલોની વરસાદ વરસી, દેવદુનદુભિઓ વાગી ઉઠી અને શુભ પવન વહેવા લાગ્યો.
તદદ્ભુતમયં દૃષ્ટ્વા નલો રાજાઽથ ભારત। દમયન્ત્યાં વિશઙ્કાં તામુપાકર્ષદરિંદમઃ
આ અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈને, રાજા નલએ, ભીમકુમારી દમયંતીને, જે ચિંતિત હતી, પોતાના નજીક ખેંચી લીધી.
તતસ્તદ્વસ્ત્રમરજઃ પ્રાવૃણોદ્વસુધાધિપઃ। સંસ્મૃત્ય નાગરાજં તં તતો લેભે સ્વકં વપુઃ
પછી ધરતીના રાજાએ તે નિર્મળ વસ્ત્ર પહેરીને, નાગરાજને યાદ કરીને, પોતાનું મૂળ સ્વરૂપ ફરી મેળવી લીધું.
સ્વરૂપિણં તુ ભર્તારં દૃષ્ટ્વા ભીમસુતા તદા। પ્રાક્રોશદુચ્ચૈરાલિઙ્ગ્ય પુણ્યશ્લોકમનિન્દિતા
પછી ભીમની પુત્રી દમયંતીએ પોતાના પતિને સાચા સ્વરૂપે જોઈ, તો તે ઊંચે અવાજે રડી ઉઠી, તેને વળગી પડી અને નિર્દોષ નલની પ્રશંસા કરી.
ભૈમીમપિ નલો રાજા ભ્રાજમાનો યથા પુરા। સસ્વજે સ્વસુતૌ ચાપિ યથાવત્પ્રત્યનન્દત
પાછળથી, રાજા નલ, પહેલાં જેવો તેજસ્વી બની, ભીમીને અને પોતાના બંને સંતાનોને હર્ષપૂર્વક વળગી પડ્યો અને યોગ્ય રીતે આવકાર્યો.
તતઃ સ્વોરસિ વિન્યસ્ય વક્રં તસ્ય શુભાનના। પરીતા તેન દુઃખેન નિશશ્વાસાયતેક્ષણા
પછી સુંદર ચહેરાવાળી દમયંતીએ પોતાનું વાળું ગાલ તેના છાતી પર રાખ્યું, દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ, અને વિશાળ આંખોથી ઊંડો શ્વાસ લીધો.
તથૈવ મલદિગ્ધાઙ્ગીં પરિષ્વજ્ય શુચિસ્મિતામ્। સુચિરં પુરુષવ્યાઘ્રસ્તસ્થૌ શોકપરિપ્લુતઃ
એ જ રીતે, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ નલએ, હસતી અને શુદ્ધ દમયંતી, જેના અંગો પર માટી લાગી હતી, તેને વળગી, લાંબા સમય સુધી દુઃખમાં ઊભો રહ્યો.
તતઃ સર્વં યથાવૃત્તં દમયન્ત્યા નલસ્ય ચ। ભીમાયાકથયત્પ્રીત્યા વૈદર્ભ્યા જનની નૃપ
પછી, વૈદર્ભી દમયંતીની માતાએ પ્રેમપૂર્વક, દમયંતી અને નલ સાથે જે કંઈ બન્યું હતું તે બધું રાજા ભીમને જણાવ્યું.
તતોઽબ્રવીન્મહારાજઃ કૃતશૌચમહંનલમ્। દમયન્ત્યા સહોપેતં કલ્યે દ્રષ્ટા સુખોષિતમ્
પછી મહારાજાએ કહ્યું, 'હું શૌચ પૂર્ણ કરી ચૂક્યો છું; કાલે હું દમયંતી સાથે જોડાયેલા નલને આનંદથી જોઈશ.'
તતસ્તૌ સહિતૌ રાત્રિં કથયન્તૌ પુરાતનમ્। વને વિચરિતં સર્વમૂષતુર્મુદિતૌ નૃપ
પછી એ બંનેએ સાથે મળીને, વનમાં જે કંઈ બન્યું તે બધું યાદ કરીને આનંદથી આખી રાત વાતો કરતાં વિતાવી.
ગૃહે ભીમસ્ય નૃપતેઃ પરસ્પરસુખૈષિણૌ। વસેતાં હૃષ્ટસંકલ્પૌ વૈદર્ભી ચ નલશ્ હ
પછી રાજા ભીમના ઘરમાં, એકબીજાના સુખની ઈચ્છા રાખીને, નલ અને વૈદર્ભી ખુશ દિલથી રહેવા લાગ્યા.
સ ચતુર્થે તતો વર્ષે સંગમ્ય સહ ભાર્યયા। સર્વકામૈઃ સુસિદ્ધાર્થો લબ્ધવાન્પરમાં મુદમ્
પછી, ચોથા વર્ષે, પત્ની સાથે ફરી મળીને, તેની તમામ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ, તેને સર્વોત્તમ આનંદ પ્રાપ્ત થયો.
દમયન્ત્યપિ ભર્તારમાસાદ્યાપ્યાયિતા ભૃશમ્। અર્ધસંજાતસસ્યેવ તોયં પ્રાપ્ય વસુંધરા
દમયંતી પણ પતિને ફરી પામી, ખૂબ આનંદિત થઈ, જેમ અડધી વાવણી થયેલી ધરતીને પાણી મળે ત્યારે તે તાજી થાય છે.
સૈવં સમેત્ય વ્યપનીય તન્દ્રાં શાન્તજ્વરા હર્ષવિવૃદ્ધસત્ત્વા। રરાજ ભૈમી સમવાપ્તકામા શીતાંશુના રાત્રિરિવોદિતેન
આ રીતે ફરી મળીને, થાક દૂર કરી, દુઃખ શાંત થઈ, આનંદથી ભરપૂર મનથી, ભીમકુમારી દમયંતી, પોતાની ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ, ઉગતા ચાંદથી પ્રકાશિત રાત જેવી તેજસ્વી લાગી.
અથ તાં વ્યુષિતો રાત્રિં નલો રાજા સ્વલંકૃતઃ। વૈદર્ભ્યા સહિતઃ કાલ્યં દદર્શ વસુધાધિપમ્
પછી, રાત વિતાવીને, રાજા નલ સજ્જ થઈ, વૈદર્ભી સાથે સવારે ધરતીના રાજાને મળવા ગયો.
તતોઽભિવાદયામાસ પ્રયતઃ શ્વશુરં નલઃ। તતો નુ દમયન્તી ચ વવન્દે પિતરં શુભા
પછી નલએ શ્રદ્ધાપૂર્વક પોતાના સસરાને વંદન કર્યું અને દમયંતી, શુભ ચહેરાવાળી, પોતાના પિતાને વંદન કરવા ગઈ.
તં ભીમઃ પ્રતિજગ્રાહ પુત્રવત્પરયા મુદા। યથાર્હં પૂજયિત્વા ચ સમાશ્વાસયત પ્રભુઃ
ભીમે તેને પુત્ર સમાન પરમ આનંદથી સ્વીકાર્યો અને યોગ્ય રીતે સન્માન કરીને તેને આશ્વાસન આપ્યું.
નલેન સહિતાં તત્રદમયન્તીં પતિવ્રતામ્। `અનુજગ્રાહ મહતા સત્કારેણ ક્ષિતીશ્વરઃ
પછી ધરતીના રાજાએ, પતિપ્રતિની દમયંતીને પણ નલ સાથે ખૂબ સન્માનથી આવકાર આપી.
તામર્હણાં નલો રાજા પ્રતિગૃહ્ય યથાવિધિ। પરિચર્યાં સ્વકાં તસ્મૈ યથાવત્પ્રત્યવેદયત્
નળ રાજાએ યોગ્ય રીતે અપાયેલા સન્માન સ્વીકારી, પછી પોતાની સેવા પણ તેને યોગ્ય રીતે આપી.
તતો બભૂવ નમરે સુમહાન્હર્ષજઃ સ્વનઃ। જનસ્ય સંપ્રહૃષ્ટસ્ય નલં દૃષ્ટ્વા તથાઽઽગતમ્
નળને આવી રીતે પાછો આવ્યો જોઈને લોકોમાં આનંદથી મોટો ઉલ્લાસનો અવાજ ઊઠ્યો.