હા વીર નનુનામાહમિષ્ટા કિલ તવાનઘ। અસ્યામટવ્યાં ઘોરાયાં કિં માં ન પ્રતિભાષસે
હાય વીર, શું હું તને પ્રિય નહોતી? આ ભયાનક જંગલમાં, તું મને કેમ જવાબ નથી આપતો?
ભર્ત્સયત્યેષ માં રૌદ્રો વ્યાત્તાસ્યો દારુણાકૃતિઃ। અરણ્યરાટ્ ક્ષુધાવિષ્ટઃ કિં માં ન ત્રાતુમર્હસિ
આ ભયાનક, મોટું મોઢું ધરાવતો, ડરામણો જંગલનો રાજા મને ધમકી આપે છે, ભૂખથી બેભાન છે—તું મને બચાવતો કેમ નથી?
ન મે ત્વદન્યા કાચિદ્ધિ પ્રિયાઽસ્તીત્યબ્રવીસ્તદા। તામૃતાં કુરુ કલ્યાણ પુરોક્તાં ભારતીં નૃપ
"મારે તારા સિવાય બીજું કોઈ પ્રિય નથી"—તું એવુ કદી કહ્યું હતું; હે કલ્યાણમય, એ વચન સાચું સાબિત કર, હે રાજા.
ઉન્મત્તાં વિલપન્તીં માં ભાર્યામિષ્ટાં નરાધિપ। ઈપ્સિતામીપ્સિતોસિ ત્વં કિં માં ન પ્રતિભાષસે
હું ઉન્મત્ત બની રડું છું, તારી પ્રિય પત્ની છું, હે નરાધિપ, તું પણ મારા મનનો ઇચ્છિત છે, તો તું મને જવાબ કેમ નથી આપતો?
કૃશાં દીનાં વિવર્ણાં ચ મલિનાં વસુધાધિપ। વસ્ત્રાર્ધપ્રાવૃતામેકાં વિલપન્તીમનાથવત્
હે ધરતીના રાજા, તમે જોઈ શકો છો કે હું દુર્બળ, દુઃખી, ફિક્કી અને મેલી છું, અડધું કપડું પણ બરાબર નથી, એકલી છું અને અનાથની જેમ રડું છું.
યૂથભ્રષ્ટામિવૈકાં માં હરિણીં પૃથુલોચન। ન માનયસિ મામાર્ય રુદન્તીમરિકર્શન
હે વિશાળ આંખવાળા, હું જાણે ઝુંડથી વિખૂટા પડેલી હરણીની જેમ એકલી છું, છતાં, હે મહાન, હું રડું છું તો પણ તમે મારી કદર કરતા નથી, હે દુશ્મનોને હરાવનાર.
મહારાજ મહારણ્યે મામિહૈકાકિનીં સતીમ્। આભાષમાણાં સ્વાં પત્નીં કિં માં ન પ્રતિભાષસે
હે મહારાજા, આ વિશાળ જંગલમાં તમારી પોતાની વફાદાર પત્ની તમારી સાથે બોલે છે, તો પણ તમે મને એકલી છોડી ને શા માટે જવાબ આપતા નથી?
કુલશીલોપસંપન્નાં ચારુસર્વાઙ્ગશોભનામ્। `અનુવ્રતાં મહારાજ કિં માં ન પ્રતિભાષસે
હે રાજા, હું કુટુંબના સારા સંસ્કાર અને આચારથી ભરપૂર છું, મારા બધા અંગ સુંદર છે અને હું તમારી પ્રતિબદ્ધ છું—તો પણ તમે મને શા માટે જવાબ આપતા નથી?
નાદ્યત્વાં પ્રતિપશ્યામિ ગિરાવસ્મિન્નરોત્તમ। વને ચાસ્મિન્મહાધોરે સિંહવ્યાઘ્રનિષેવિતે
હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, આજે હું તમને મારી સાથે બોલતા નથી જોઈ રહી આ ભયાનક જંગલમાં, જ્યાં સિંહ અને વાઘો રહે છે.
શયાનમુપવિષ્ટં વા સ્થિતં વા નિષધાધિપ। પ્રસ્થિતં વા નરશ્રેષ્ઠ મમ શોકનિબર્હણ
હે નિષધના રાજા, તમે સૂતા હો, બેઠા હો, ઊભા હો કે જતા હો, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, તમે તો હંમેશા મારા દુઃખ દૂર કરનાર હતા.
કં નુ પૃચ્છામિ દુઃખાર્તા ત્વદર્થે શોકકર્શિતા। કચ્ચિદ્દૃષ્ટસ્ત્વયાઽરણ્યે સંગત્યેતિ નલો નૃપઃ
હું તો દુઃખથી પીડાઈ રહી છું અને તમારા માટે ચિંતિત છું, હવે હું કોને પૂછું કે આ જંગલમાં કોઈએ રાજા નલને જોયા છે કે નહીં?
કો નુ મે કથયેદદ્ય વનેઽસ્મિન્વિષ્ઠિતં નૃપમ્। અભિરૂપં મહાત્માનં પરવ્યૂહવિનાશનમ્
આ જંગલમાં રહેતા, સુંદર, મહાન અને દુશ્મન સેના વિનાશક એવા રાજાની ખબર આજે મને કોણ આપશે?
યમન્વેપસિ રાજાનં નલં પદ્મનિભેક્ષણમ્। અયંસ ઇતિ કસ્યાદ્ય શ્રોષ્યામિ મધુરાં ગિરમ્
'આ છે કમળ જેવી આંખો ધરાવતો રાજા નલ'—આવી મીઠી વાત આજે હું કોની પાસેથી સાંભળીશ, જેના માટે તમે કાંપો છો?
અરણ્યરાડયં શ્રીમાંશ્ચતુર્દંષ્ટ્રો મહાહનુઃ। શાર્દૂલોઽભિમુખોઽભ્યેતિ પૃચ્છામ્યેનમશઙ્કિતા
આ રહી જંગલનો રાજા, તેજસ્વી, ચાર દાંતવાળો અને વિશાળ જડબાવાળો—આ સિંહ સીધો મારી સામે આવે છે, છતાં હું તેને નિર્ભય થઈને પૂછું છું.
ભવાન્મૃગાણામધિપસ્ત્વમસ્મિન્કાનને પ્રભુઃ। વિદર્ભરાજતનયાં દમયન્તીતિ વિદ્ધિ મામ્
તમે તો આ જંગલના પ્રભુ અને પ્રાણીઓના રાજા છો; મને વિદર્ભના રાજાની દીકરી દમયંતી તરીકે ઓળખો.
નિષધાધિપતેર્ભાર્યાં નલસ્યામિત્રઘાતિનઃ। પતિમન્વેષતીમેકાં કૃપણાં શોકકર્શિતામ્
હું નિષધના રાજા, દુશ્મનોના વિનાશક નલની પત્ની છું, મારા પતિને શોધી રહી છું, એકલી, દુઃખી અને શોકથી પીડાઈ રહી છું.
આશ્વાસય મૃગેન્દ્રેહ યદિ દૃષ્ટસ્ત્વયા નલઃ। `સિંહસ્કન્ધો મહાબાહુઃ પદ્મપત્રનિભેક્ષણઃ
હે પ્રાણીઓના રાજા, જો તમે પહોળા ખભા, મજબૂત હાથ અને કમળ જેવી આંખો ધરાવતા નલને જોયા હોય, તો મને અહીં આશ્વાસન આપો.
અથવાઽરણ્યનૃપતે નલં યદિ ન શંસસિ। માં ખાદય મૃગશ્રેષ્ઠ દુઃખાદસ્માદ્વિમોચય
પણ જો, હે જંગલના રાજા, તમે મને નલની ખબર આપી શકતા નથી, તો હે શ્રેષ્ઠ પ્રાણી, મને ખાઈ જાવ અને આ દુઃખમાંથી મુક્ત કરો.
શ્રુત્વાઽરણ્યે વિલપિતં મમૈષ મૃગરાટ્ સ્વયમ્। યાત્યેષ મૃષ્ટસલિલામાપગાં સાગરોપમામ્
જંગલમાં મારું રડવું સાંભળી, આ પ્રાણીઓનો રાજા પોતે જ સાફ અને સાગર જેટલી વિશાળ નદી તરફ જાય છે.
ઇમં શિલોચ્ચયં પૃચ્છે શૃઙ્ગૈર્બહુભિરુચ્છિતૈઃ। વિરાજિતં દિવસ્પૃગ્ભિર્નૈકવર્ણૈર્મનોરમૈઃ
હું આ પર્વતને પૂછું છું, જે અનેક ઊંચા શિખરો અને રંગબેરંગી, આકર્ષક ટોચોથી શોભાયમાન છે.
નાનાધાતુસમાકીર્ણં વિવિધોપલભૂષિતમ્। આસ્યારણ્યસ્ય મહતઃ કેતુભૂતમિવોચ્છિતમ્
આ પર્વત અનેક પ્રકારના ધાતુઓથી ઢંકાયેલો છે, વિવિધ રત્નોથી શોભાયમાન છે અને આ વિશાળ જંગલમાં ધ્વજની જેમ ઊંચો ઉભો છે.
સિંહશાર્દૂલમાતઙ્ગવરાહર્ક્ષમૃગાયુતમ્। પતત્રિભિર્બહુવિધૈઃ સમન્તાદનુનાદિતમ્
આ આસપાસ સિંહ, વાઘ, હાથી, વનદુક્કર, રીંછ અને હરણો અને અનેક પ્રકારના પક્ષીઓના અવાજથી ગુંજતો રહે છે.
કિંશુકાશોકબકુલપુન્નાગૈરુપશોભિતમ્। [કર્ણિકારધવપ્લક્ષૈઃ સુપુષ્પૈરુપશોભિતમ્ ।।]
કિંશુક, અશોક, બકુલ અને પુન્નાગના વૃક્ષો વડે શોભાયમાન, તથા કર્ણિકાર, ધવ અને પલાશના સુંદર ફૂલો વડે પણ વિભૂષિત થયેલું હતું.
સરિદ્ભિઃ સવિહઙ્ગાભિઃ શિખરૈશ્ચ સમાકુલમ્। `પૃથિવ્યા રુચિરાકારં ચૂડામણિમિવ સ્થિતમ્'। નિરિરાજમિમં તાવત્પૃચ્છામિ નૃપતિં પ્રતિ
પંખીઓથી ભરપૂર નદીઓ અને ઉંચા શિખરો વડે ઘેરાયેલું, પૃથ્વી પર તે સુંદર રૂપે ચુડામણિ સમાન શોભે છે; હું રાજાને આ વિષયમાં પૂછીશ.
ભગવન્નચલશ્રેષ્ઠ દિવ્યદ્રશન વિશ્રુત। શરણ્ય બહુકલ્યાણ નમસ્તેઽસ્તુ મહીધર
હે મહાન પર્વત, દેવદૃષ્ટિથી પ્રસિદ્ધ, અનેક ગુણોના આશ્રય, તને નમન છે, હે મહીધર!
પ્રણમે ત્વાઽભિગમ્યાહં રાજપુત્રીં નિબોધ મામ્। રાજસ્નુષાં રાજભાર્યાં દમયન્તીતિ વિશ્રુતામ્
હું તારી પાસે આવી નમન કરું છું; મને રાજપુત્રી, રાજાની વહુ અને પત્ની, પ્રસિદ્ધ દમયંતી તરીકે ઓળખ.
રાજા વિદર્ભાધિપતિઃ પિતા મમ મહારથઃ। ભીમો નામ ક્ષિતિપતિશ્ચાતુર્વર્ણ્યસ્ય રક્ષિતા
મારા પિતા વિદર્ભના રાજા, મહાન રથયોધા ભીમ છે, જે પૃથ્વીના શાસક અને ચાર વર્ણોના રક્ષક છે.
રાજસૂયાશ્વમેધાનાં ક્રતૂનાં દક્ષિણાવતામ્। આહર્તા પાર્થિવશ્રેષ્ઠઃ પૃથુચાર્વઞ્ચિતેક્ષણઃ
એ મહારાજા વિશાળ નેત્રો ધરાવે છે, તેજસ્વી છે, રાજસૂય અને અશ્વમેઘ યજ્ઞો કરનાર તથા ઉદાર દાન આપનાર છે.
બ્રહ્મણ્યઃ સાધુવૃત્તશ્ચ સત્યવાગનસૂયકઃ। શીલવાન્વીર્યસંપન્નઃ પૃથુશ્રીર્ધર્મવિચ્છુચિઃ
તેઓ બ્રાહ્મણોમાં શ્રદ્ધાવાન, સારા વર્તનવાળા, સત્યવચન અને નિષ્કપટ, સદ્ગુણ અને પરાક્રમથી યુક્ત, વિશાળ સંપત્તિવાળા અને ધર્મના જ્ઞાનમાં શુદ્ધ છે.
સમ્યગ્ગોપ્તા વિદર્ભાણાં નિર્જિતારિગણઃ પ્રભુઃ। તસ્ય માં વિદ્ધિ તનયાં ભગવંસ્ત્વામુપસ્થિતામ્
તેઓ વિદર્ભના સાચા રક્ષક અને શત્રુઓને જીતનાર છે; હે મહાન, મને તેમના પુત્રી તરીકે જાણ, હું તારી સામે હાજર છું.