સા સમીક્ષ્ય તુ તાન્દેવાન્પુણ્યશ્લોકં ચ ભારત। નૈષધં વરયામાસ ભૈમી ધર્મેણ પાણ્ડવ
ભારત, ભીમાની દીકરીએ તે દેવતાઓ અને પ્રસિદ્ધ નૈષધને જોયા પછી, ધર્મપૂર્વક નૈષધને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો.
વિલજ્જમાના વસ્ત્રાન્તં જગ્રાહાયતલોચના। સ્કન્ધદેશેઽસૃજત્તસ્ય સ્રજં પરમશોભનામ્
લજ્જાશીલ અને નજર નીચે રાખીને, તેણે પોતાના વસ્ત્રનો કિનારો પકડી, તેની ખભા પર સુંદર માળા મુકી.
વરયામાસ ચૈવૈનં પતિત્વે વરવર્ણિની। તતો હાહેતિ સહસા મુક્તઃ શબ્દો નરાધિપૈઃ
તે તેજસ્વી કન્યાએ તેને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો; ત્યારે રાજાઓની સભામાં અચાનક 'હાય, હાય'નો અવાજ ઊઠ્યો.
દેવૈર્મહર્ષિભિસ્તત્ર સાધુસાધ્વિતિ ભારત। વિસ્મિતૈરીરિતઃ શબ્દઃ પ્રશંસદ્ભિર્નલં નૃપમ્
ત્યાં દેવતાઓ અને મહર્ષિઓએ, આશ્ચર્યથી, 'શાબાશ, શાબાશ' કહીને નલ રાજાની પ્રશંસા કરી.
દમયન્તીં તુ કૌરવ્ય વીરસેનસુતો નૃપઃ। આશ્વાસયદ્વરારોહાં પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના
વીરસેનાના પુત્ર રાજાએ, અંતરમાં આનંદથી ભરાઈ, સુંદર દમયંતીને શાંત અને આશ્વાસન આપ્યું.
યત્ત્વં ભજસિ કલ્યાણિ પુમાંસં દેવસન્નિધૌ। તસ્માન્માં વિદ્ધિ ભર્તારમેતત્તે વચને રતમ્
હે કલ્યાણી, તું દેવોની હાજરીમાં પુરુષોમાંથી મને પસંદ કર્યો છે, તેથી મને તારો પતિ જાણ; હું તારા વચનને સમર્પિત છું.
યાવચ્ચ મે ધરિષ્યન્તિ પ્રાણા દેહે શુચિસ્મિતે। તાવત્ત્વયિ ભવિષ્યામિ સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે
હે સુંદર સ્મિતવાળી, જ્યા સુધી મારા શરીરમાં પ્રાણ રહેશે, ત્યા સુધી હું તારો જ રહીશ; આ હું તને સાચું કહી રહ્યો છું.
દમયન્તી તથા વાગ્ભિરભિનન્દ્ય કૃતાઞ્જલિઃ
દમયંતીએ હાથ જોડીને આનંદપૂર્વક આ વચનો સાથે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરી.
તૌ પરસ્પરતઃ પ્રીતૌ દૃષ્ટ્વા ત્વગ્નિપુરોગમાન્। તાનેવ શરણં દેવાઞ્જગ્મતુર્મનસા તદા
તેમની પરસ્પર પ્રીતિ અને અગ્નિઆદિ દેવતાઓને જોઈ, તેમણે મનથી એzelfde દેવતાઓમાં આશ્રય લીધું.
વૃતે તુ નૈષધે ભૈમ્યા લોકપાલા મહૌજસઃ। પ્રહૃષ્ટમનસઃ સર્વે નલાયાષ્ટૌ વરાન્દદુઃ
ભીમાની દીકરીએ નૈષધને પસંદ કર્યા પછી, બધા શક્તિશાળી લોકપાલોએ આનંદથી નલને આઠ વરદાન આપ્યા.
પ્રત્યક્ષદર્શનં યજ્ઞે ગતિં ચાનુત્તમાં શુભામ્। નૈષધાય દદૌ શક્રઃ પ્રીયમાણઃ શચીપતિઃ
ઇન્દ્રે, પ્રસન્ન થઈને, નૈષધને યજ્ઞમાં સીધા દેખાવાની અને શ્રેષ્ઠ શુભ માર્ગની શક્તિ આપી.
અગ્નિરાત્મભવં પ્રાદાદ્યત્ર વાઞ્છતિ નૈષધઃ। લોકાનાત્મપ્રભાંશ્ચૈવ દદૌ તસ્મૈ હુતાશનઃ
અગ્નિદેવે તેને જ્યાં ઇચ્છે ત્યાં પોતાનાં સંતાન થવાની શક્તિ આપી અને પોતાની તેજસ્વી લોક પણ આપ્યા.
યમસ્ત્વન્નરસં પ્રાદાદ્ધર્મે ચ પરમાં સ્થિતિમ્। અપાંપતિરપાં ભાવં યત્રવાઞ્છતિ નૈપધઃ ।। સ્રજશ્ચોત્તમગન્ધાઢ્યાઃ સર્વેચ મિથુનં દદુઃ
યમરાજે અન્નનો સ્વાદ અને ધર્મમાં અડગ રહેવાની શક્તિ આપી; જળના દેવે જ્યાં નૈષધ ઇચ્છે ત્યાં જળનું સ્વરૂપ આપ્યું. બધા દેવોએ ઉત્તમ સુગંધવાળી માળા અને દરેક માટે જોડીઓ આપી.
વરાનેવં પ્રદાયાસ્ય દેવાસ્તે ત્રિદિવં ગતાઃ। `એતત્સર્વં નલોઽપશ્યદ્દમયન્તી ચ ભારત। યથા સ્વપ્નં મહારાજ તથૈવ દદૃશુર્જનાઃ
આ રીતે વરદાન આપી દેવતાઓ સ્વર્ગે ગયા. નલ અને દમયંતીએ આ બધું જોયું; અને લોકો એ બધું જાણે સપનામાં જોઈ રહ્યું હોય તેમ અનુભવ્યું.
તતઃ સ્વયવરં ચક્રે ભીમો રાજાઽતિમાનુષમ્। સમાગતેષુ સર્વેષુ ભૂપાલેસુ વિશાંપતે
પછી ભીમ રાજાએ, બધા રાજાઓ એકઠા થયા ત્યારે, માનવથી પણ ઉપરનું સ્વયંવર યોજ્યું.
દમયન્ત્યપિ તદ્દૃષ્ટ્વારાજમણ્ડલમૃદ્ધિમત્। અન્વીક્ષ્યનૈષધં વવ્રે ભૈમી ધર્મેણ ભારત
દમયંતીએ તે મહિમાવાન રાજામંડળ જોઈને, નૈષધને વિચાર્યો અને ધર્મપૂર્વક તેને પસંદ કર્યો, હે ભારત.
વૃતે ચ નૈષધે ભૈમ્યા નિવૃત્તે ચ સ્વયંવરે। સર્વ એવ મહીપાલાઃ પ્રતિજગ્મુર્યથાગતમ્
વિદર્ભની રાજકુમારી દમયંતીએ નૈષધ નલને પસંદ કર્યા પછી અને સ્વયંવર પૂરું થતાં, બધા રાજાઓ જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા પોતપોતાના દેશે ચાલ્યા ગયા.
પાર્થિવાશ્ચાનુભૂયાસ્ય વિવાહં વિસ્મયાન્વિતાઃ। દમયન્ત્યાશ્ચ મુદિતાઃ પ્રતિજગ્મુર્યથાગતમ્
પૃથ્વીના બધા રાજાઓએ આ અદ્ભુત લગ્ન જોઈ આનંદ અનુભવ્યો અને દમયંતી માટે ખુશ થઈને, તેઓ પણ જેમ આવ્યા તેમ પાછા ગયા.
ગતેષુ પાર્થિવેન્દ્રેષુ ભીમઃ પ્રીતો મહામનાઃ। વિવાહં કારયામાસ દમયન્ત્યા નલસ્ય ચ
બધા મહાન રાજાઓ પાછા ગયા પછી, ભીમ રાજા ખૂબ જ પ્રસન્ન થઈ દમયંતી અને નલના લગ્ન કરાવ્યા.
ઉષ્ય તત્ર તથાકામં નૈષધો દ્વિપદાંવરઃ। ભીમેન સમનુજ્ઞાતો જગામ નગરં સ્વકમ્। અવાપ્ય નારીરત્નં તુ પુણ્યશ્લોકોપિ પાર્થિવઃ
નૈષધ નલ, જ્યાં સુધી મન હતું ત્યાં સુધી ત્યાં રહ્યો અને પછી ભીમની પરવાનગી લઈને, સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી દમયંતીને પામી પોતાના શહેરે પરત ફર્યો અને પ્રસિદ્ધિ મેળવી.
રેમે સહ તયા રાજઞ્છચ્યેવ બલવૃત્રહા। અતીવ મુદિતો રાજા ભ્રાજમાનોંશુમાનિવ
હે રાજા, નલ દમયંતી સાથે એવા આનંદમાં રહ્યો જેમ ઇન્દ્ર વૃત્રાસુરને માર્યા પછી શચી સાથે આનંદમાં રહે છે; રાજા ખૂબ જ ખુશ અને તેજસ્વી હતો.
અરઞ્જયત્પ્રજા વીરો ધર્મેણ પરિપાલયન્। ઈજે ચાપ્યશ્વમેધેન યયાતિરિવ નાહુષઃ। અન્યૈશ્ચ બહુભિર્ધીમાન્ક્રતુભિશ્ચાપ્તદક્ષિણૈઃ
એવી રીતે તે વીર રાજાએ ધર્મથી પ્રજાનું પાલન કર્યું અને તેમને ખુશ રાખ્યા; તેણે યયાતિની જેમ અશ્વમેઘ યજ્ઞ પણ કર્યો અને અનેક મોટા યજ્ઞો પણ આપ્યો.
પુગશ્ચ રમણીયેષુ વનેષૂપવનેષુ ચ। દમયન્ત્યા સહ નલો વિજહારામરોપમઃ
સુંદર વન અને ઉપવનોમાં નલ દમયંતી સાથે દેવતાને સમાન આનંદથી વિહાર કરતો રહ્યો.
જનયામાસ ચ તતો દમયન્ત્યાં મહામનાઃ। ઇન્દ્રસેનં સુતં ચાપિ ઇન્દ્રસેનાં ચકન્યકામ્
પછી મહાન હૃદયવાળા નલએ દમયંતીથી ઇન્દ્રસેન નામનો પુત્ર અને ઇન્દ્રસેના નામની પુત્રી ઉત્પન્ન કરી.
એવં સ યજમાનશ્ચ વિહરંશ્ચ નરાધિપઃ। રરક્ષ વસુસંપૂર્ણાં વસુધાં વસુધાધિપઃ
આ રીતે રાજા યજ્ઞો કરીને અને આનંદથી વિહાર કરીને, ધનથી ભરેલી પૃથ્વીનું સાચું રાજા તરીકે રક્ષણ કરતો રહ્યો.
વૃતે તુ નૈષધે ભૈમ્યા લોકપાલા મહૌજસઃ। યાન્તો દદૃશુરાયાન્તં દ્વાપરં કલિના સહ
દમયંતીએ નૈષધ નલને પસંદ કર્યા પછી, વિશ્વના શક્તિશાળી રક્ષકો જતા હતા ત્યારે, તેમણે કળી સાથે આવતો દ્વાપરાને જોયો.
અથાબ્રવીત્કલિં શક્રઃ સંપ્રેક્ષ્ય બલવૃત્રહા। દ્વાપરેણ સહાયેન કલે બ્રૂહિ ક્વ યાસ્યસિ
પછી ઇન્દ્રે, વૃત્રને મારો તે, કળી અને દ્વાપરાને જોઈને કહ્યું: 'કળી, તારા સાથી દ્વાપરા સાથે, તું ક્યાં જઈ રહ્યો છે, કહો.'
તતોઽબ્રવીત્કલિઃ શક્રં દમયન્ત્યાઃ સ્વયંવરમ્। ગત્વા હિ વરયિષ્યે તાં મનો હિ મમ તાં ગતમ્
કળી એ ઇન્દ્રને જવાબ આપ્યો: 'હું દમયંતીના સ્વયંવરે જઈ રહ્યો છું, કારણ કે હું તેને પસંદ કરવા ઈચ્છું છું; મારું મન તેના પર જ છે.'
તમબ્રવીત્પ્રહસ્યેન્દ્રો નિર્વૃત્તઃ સ સ્વયંવરઃ। વૃતસ્તયા નલો રાજા પતિરસ્મત્સમીપતઃ
ઇન્દ્રે હસીને કહ્યું: 'સ્વયંવર તો પૂરો થઈ ગયો છે; દમયંતીએ આપણા સામે નલને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો છે.'
એવમુક્તસ્તુ શક્રેણ કલિઃ કોપસમન્વિતઃ। દેવાનામન્ત્ર્ય તાન્સર્વાનુવાચેદં વચસ્તદા
આ રીતે ઇન્દ્રે કહ્યું ત્યારે, કળી ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો અને બધા દેવતાઓને વિદાય લઈને એમને કહ્યું: