યસ્ય પ્રભાવાન્ન મયા સભામધ્યે મહાબલાઃ'। નીતા લોકમમું સર્વે ધાર્તરાષ્ટ્રાઃ સસૌબલાઃ
જેની શક્તિથી હું સભામાં બેઠેલા ધૃતરાષ્ટ્રના બધા શક્તિશાળી પુત્રોને અને તેમની સેનાને પણ પરલોકમાં મોકલી શક્યો હતો.
તેવયં બાહુબલિનઃ ક્રોધમુત્થિતમાત્મનઃ। સહામહે ભવન્મૂલં વાસુદેવેન પાલિતાઃ
અમે બાહુબલવાળા હોવા છતાં, આપણા અંતરમાં ઉઠેલા ક્રોધને સહન કરીએ છીએ, કેમ કે તમે અને વાસુદેવ અમારી રક્ષા કરો છો.
મયા હિ સહ કૃષ્ણેન હત્વા કર્ણમુખાન્પરાન્। સ્વબાહુવિજિતાં કૃત્સ્નાં પ્રશાધીનાં વસુંધરામ્
હું કૃષ્ણ સાથે મળીને કર્ણ અને બીજા શત્રુઓને મારી નાખ્યા અને મારી પોતાની બાહુબળથી આખી ધરતી જીતીને મારા અધિકારમાં લીધી.
ભતો દ્યૂતદોષેણ સર્વેવયમુપપ્લુતાઃ। અહીનપૌરુષા રાજન્બલિભિર્બલવત્તરાઃ
રાજા, જુગારની ભૂલના કારણે આપણે બધા શક્તિશાળી હોવા છતાં પણ, અમાથી વધુ શક્તિશાળી લોકોના હાથમાં પડ્યા છીએ.
ક્ષાત્રં ધર્મં મહારાજ ત્વમવેક્ષિતુમર્હસિ। ગ હિધર્મો મહારાજ ત્રિયસ્ય વનાશ્રયઃ
મહારાજા, તમે ક્ષત્રિય ધર્મનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ; કારણ કે ક્ષત્રિયનો ધર્મ તો વનમાં રહેવાનો નથી.
રાજ્યમેવ પરંધર્મં ક્ષત્રિયસ્ય વિદુર્બુધાઃ। સ ક્ષત્રધર્મવિદ્રાજન્માધર્મ્યાન્નીનશઃ પથઃ
મહાનુભાવો જાણે છે કે રાજસત્તા એ ક્ષત્રિય માટે સર્વોચ્ચ ધર્મ છે; તેથી રાજા, ક્ષત્રિયના માર્ગથી દૂર ન જાવ.
પ્રાગ્દ્વાદશ સમા રાજન્ધાર્તરાષ્ટ્રાન્નિહન્મહિ। નિવર્ત્ય ચ વનાત્પાર્થમાનાય્ય ચ જનાર્દનમ્
રાજા, બાર વર્ષ પહેલા આપણે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને મારી નાખીએ, પાર્થને વનમાંથી પાછા લાવીએ અને જનાર્દનને બોલાવીએ.
વ્યૂઢાનીકાન્મહારાજ જવેનૈવ મહાહવે। ધાર્તરાષ્ટ્રાનમું લોકં ગમયામ વિશાંપતે
મહારાજા, મહાયુદ્ધમાં ઝડપથી સેનાને ગોઠવીને, આપણે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને પરલોકમાં મોકલી દઈએ, હે રાજાઓના રાજા.
સર્વાનહં હનિષ્યામિ ધાર્તરાષ્ટ્રાન્સસૌબલાન્। દુર્યોધનં ચ કર્ણં ચ યો વાઽન્યઃ પ્રતિયોત્સ્યતે
હું ધૃતરાષ્ટ્રના બધા પુત્રોને અને તેમની સેનાને, દુર્યોધન, કર્ણ અને જે પણ સામે આવશે તેને મારી નાખીશ.
મયા પ્રશમિતે પશ્ચાત્ત્વમેષ્યસિ વનં પુનઃ। એવં કૃતે ન તે દોષો ભવિષ્યતિ વિશાંપતે
હું તેમને શાંત કર્યા પછી, તમે ફરી વનમાં જઈ શકો; આવું કરવાથી, હે રાજાઓના રાજા, તમારું કોઈ દોષ નહીં થાય.
યજ્ઞૈશ્ચ વિવિધૈસ્તાત કૃતંપાપમરિંદમ। અવધૂય મહારાજગચ્છેમ સ્વર્ગમુત્તમમ્
હે શત્રુવિજયી, વિવિધ યજ્ઞો દ્વારા પાપ દૂર થઈ ગયું છે; મહારાજા, એ પાપ છોડીને આપણે સર્વોચ્ચ સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કરીએ.
એવમેતદ્ભવેદ્રાજન્યદિ રાજા ન બાલિશઃ। અસ્માકં દીર્ઘસૂત્રઃ સ્યાદ્ભવાન્ધર્મપરાયણઃ
મહારાજા, આવું તો ત્યારે થાય જ્યારે રાજા મૂર્ખ ન હોય; જો તમે ધર્મને પાળતા હોત તો આપણું વિલંબ ઘણું લાંબું ચાલત.
નિકૃત્યા નિકૃતિપ્રત્રા હન્તવ્યા ઇતિ નિશ્ચયઃ। ન હિ નૈકૃતિકં હત્વા નિકૃત્યા પાપમુચ્યતે। તથા ભારત ધર્મેષુ ધર્મજ્ઞૈરિહ દૃશ્યતે
નક્કી થયેલું છે કે દગાબાજોને દગાથી જ મારવા જોઈએ; કેમ કે દગાથી દગાબાજને મારીને પણ પાપથી મુક્તિ મળતી નથી, એવું ધર્મજ્ઞ લોકો કહે છે, હે ભારત.
અહોરાત્રં મહારાજ તુલ્યં સંવત્સરેણ હ। તથૈવ વેદવચનં શ્રૂયતે નિત્યદા વિભો। સંવત્સરો મહારાજ પૂર્ણો ભવતિ કૃચ્છ્રતઃ
મહારાજા, એક દિવસ-રાત વર્ષ જેટલી ગણાય છે; આવું વેદવચન હંમેશા સાંભળવામાં આવે છે, હે મહાબલી; એક વર્ષ પૂરું થવું પણ મુશ્કેલ છે.
યદિ વેદાઃ પ્રમાણં તે દિવસાદૂર્ધ્વમચ્યુત। તયોદશાદિતઃ કાલો જ્ઞાયતાં પરિનિષ્ઠિતઃ
જો વેદો તમારો આધાર છે, હે અચ્યૂત, તો અગિયારમો દિવસથી સમય પૂર્ણ ગણવો જોઈએ.
કાલો દુર્યોધનં હન્તું સાનુબન્ધમરિંદમ। એકાગ્રાં પૃથિવીં સર્વાં પુરા રાજન્કરોતિ સઃ
કાળ, હે શત્રુવિજયી, દુર્યોધન અને તેના સાથીઓનો નાશ કરશે; એ જ કાળે એક સમયે આખી ધરતીને એક રાજા હેઠળ એકત્ર કરી હતી.
દ્યૂતપ્રિયેણ રાજેન્દ્ર તથા તદ્ભવતા કૃતમ્। પ્રાયેણાજ્ઞાતચ્રયાયાં વયં સર્વેનિપાતિતાઃ
રાજા, તમારે જુગાર પ્રત્યેના પ્રેમને કારણે આવું થયું; અજ્ઞાનવશ આપણે બધા પતન પામ્યા છીએ.
ન તં દેશં પ્રપશ્યામિ યત્ર સોઽસ્માન્સુદુર્જનઃ। ન વિજ્ઞાસ્યતિ દુષ્ટાત્મા ચારૈરિતિ સુયોધનઃ
હું એવો કોઈ સ્થાન નથી જોતો જ્યાં એ દુષ્ટ માણસ, દુષ્કર્મી દુર્યોધન, ગુપ્તચરો દ્વારા આપણને શોધી ન કાઢે.
અધિગમ્ય ચ સર્વાન્નો વનવાસમિમં તતઃ। પ્રવ્રાજયિષ્યતિપુનર્નિકૃત્યાઽધમપૂરુષઃ। યદ્યસ્માનભિગચ્છેત પાપઃ સ હિ કથંચન
અને જ્યારે એ દુષ્ટ માણસે આપણને આ જંગલવાસમાં મોકલી દીધા પછી, ફરીથી કોઈ કાવતરું કરી આપણને ફરીથી બહાર કાઢવાનો પ્રયત્ન કરશે; જો એ પાપી કોઈ રીતે આપણ સુધી પહોંચે—
અજ્ઞાતચર્યામુત્તીર્ણાન્દૃષ્ટ્વા ચ પુનરાહ્વયેત્। દ્યૂતેન તે મહારાજ પુનર્યુદ્ધં પ્રવર્તતે
અને જ્યારે આપણે અજ્ઞાતવાસ પૂરો કરી પાછા ફરશું, ત્યારે એ ફરી આપણને બોલાવશે, રાજા, અને ફરીથી જૂવામાં સ્પર્ધા શરૂ કરશે.
ભવાંશ્ચ પુનરાહૂતો દ્યૂતેનૈવાપનેષ્યતિ। સ તથાઽક્ષેષુ કુશલો નિશ્ચિતો ગતચેતનઃ
અને તમે, જ્યારે ફરીથી જૂવામાં બોલાવાશે, તો ચોક્કસ હારી જશો; કારણ કે એ જૂવામાં ખૂબ ચાલાક અને દૃઢ મનવાળો છે.
ચરિષ્યસિ મહારાજ વનેષુ વસતીઃ પુનઃ
તમે ફરીથી, રાજા, જંગલમાં રહેવું પડશે, ફરીથી વનવાસ ભોગવવો પડશે.
યદ્યસ્માન્સુમહારાજ કૃપણાન્કર્તુમર્હસિ। યાવજ્જીવમવેક્ષસ્વ વેદધર્માંશ્ચ કૃત્સ્નશઃ। નિકૃત્યા નિકૃતિપ્રજ્ઞો હન્તવ્ય ઇતિ નિશ્ચયઃ
હે મહારાજ, જો તમે અમને ખરેખર દુઃખી બનાવા માંગતા હો, તો આખું જીવન વેદના ધર્મોનું પાલન કરો; પણ જે કાવતરાંમાં કુશળ છે અને દગો આપે છે, એનો નાશ થવો જ જોઈએ—આ નિશ્ચિત છે.
અનુજ્ઞાતસ્ત્વયા ગત્વાયાવચ્છક્તિ સુયોધનમ્। યથૈવ કક્ષમુત્સૃષ્ટો દહેદનિલસારથિઃ। હનિષ્યામિ તથા મન્દમનુજાનાતુ મે ભવાન્
જો તમે મને અનુમતિ આપો, તો હું મારી શક્તિ પ્રમાણે સુયોધનને નાશ કરી દઈશ, જેમ પવનથી પ્રેરિત અગ્નિ સુકા ઘાસને બળી નાખે છે; તમે મને એ દુષ્ટને મારવાની પરવાનગી આપો.
એવં બ્રુવાણં ભીમં તુ ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ। ઉવાચ સાન્ત્વયન્રાજા મૂર્ન્ધ્યુપાઘ્રાય પાણ્ડવમ્
ભીમે આવું કહ્યું ત્યારે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે ભીમને શાંત પાડ્યા, અને તેના માથા પર હાથ રાખી તેને સમજાવ્યા.
અસશયં મહાબાહો હનિષ્યસિ સુયોધનમ્। વર્ષાત્રયોદશાદૂર્ધ્વં સહ ગાણ્ડીવધન્વના
શંકા રાખશો નહીં, મહાબલી, તમે ગાંડિવધારી સાથે ત્રેવીસ વર્ષ પછી સુયોધનને ચોક્કસ મારશો.
યત્ત્વમાભાષસે પાર્થ પ્રાપ્તઃ કાલ ઇતિ પ્રભો। અનૃતં નત્સહે વક્તું ન હ્યેતન્મયિ વિદ્યતે
પાર્થ, તમે કહો છો કે સમય આવી ગયો છે, પણ હે પ્રભુ, હું ક્યારેય ખોટું બોલી શકતો નથી; એ મારી અંદર નથી.
અન્તરેણાપિ કૌન્તેય નિકૃતિંપાપનિશ્ચયમ્। હન્તા ત્વમસિ દુર્ધર્ષ સાનુબન્ધં સુયોધનમ્
કૌંતેય, તમે તો કાવતરાનો આશરો લીધા વિના પણ, એ પાપી સુયોધન અને તેના સાથીઓને હરાવી શકો છો.
એવં બ્રુવતિ ભીમં તુ ધર્મરાજે યુધિષ્ઠિરે। આજગામ મહાભાગો બૃહદશ્વો મહાનૃષિઃ
યુધિષ્ઠિરે ભીમને આવું કહેતાં, એ સમયે મહાન ઋષિ બૃહદશ્વ ત્યાં આવ્યા.
તમભિપ્રેક્ષ્યધર્માત્મા સંપ્રાપ્તં ધર્મચારિણમ્। શાસ્ત્રવન્મધુપર્કેણ પૂજયામાસ ધર્મરાટ્
એ ધર્મનિષ્ઠ ઋષિને આવતાં જોઈને, ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે તેમને શાસ્ત્રોક્ત રીતે મીઠા વચનોથી અને મહેમાનગતિથી સન્માન આપ્યો.