ગન્ધર્વરાજ ગચ્છાદ્ય પ્રહિતોઽપ્સરસાંવરામ્। ઉર્વશીં પુરુષવ્યાઘ્રં સોપાતિષ્ઠતુ ફલ્ગુનમ્
ગાંધર્વરાજ, આજે તું અપ્સરાઓના સ્વામીના હુકમથી ઉર્વશીને લઇને માનવોમાં વાઘ સમા ફાલ્ગુન પાસે જા.
યથા ન તામભિસૃતાં વિદ્યાદસ્મન્નિયોગતઃ। તથા ત્વયા વિધાતવ્યં સ્ત્રીસંસર્ગવિશારદ
એવું કરજે કે, જ્યારે ઉર્વશી અર્જુન પાસે જાય ત્યારે તેને ખબર ન પડે કે એ આપણા આદેશથી આવી છે, હે સ્ત્રીસંગમાં નિપુણ.
એવમુક્તસ્તથેત્યુક્ત્વા સોઽનુજ્ઞાં પ્રાપ્ય વાસવાત્। ગન્ધર્વરાજોઽપ્સરસમભ્યગાદુર્વશીં વરામ્
આ રીતે કહ્યું ત્યારે ચિત્રસેને 'જેમ કહ્યું તેમ' કહીને ઇન્દ્રની પરવાનગી મેળવી, અપ્સરા ઉર્વશી પાસે ગયો.
તાં દૃષ્ટ્વા વિદિતો હૃષ્ટઃ સ્વાગતેનાર્ચિતસ્તયા। સુખાસીનઃ સુખાસીનાં સ્મિતપૂર્વં વચોઽબ્રવીત્
તેને જોઈને ઉર્વશીએ ઓળખી લીધો અને આનંદપૂર્વક સ્વાગત કર્યું; બંને આરામથી બેઠા, ત્યારે હસતાં હસતાં ઉર્વશીએ વાત શરૂ કરી.
વિદિતં તેઽસ્તુ સુશ્રોણિ પ્રેષિતોઽહમિહાગતઃ। ત્રિદિવસ્યૈકરાજેન ત્વત્પ્રસાદાભિનન્દિના
હે સુંદર કટિવાળી, જાણ કે હું તને ત્રિદિવના એકમાત્ર રાજાના હુકમથી આવ્યો છું, જે તારા પ્રસાદથી આનંદ પામે છે.
યઃ સ દેવમનુષ્યેષુ પ્રખ્યાતઃ સહજૈર્ગુણૈઃ। શ્રિયા શીલેન રૂપેણ શ્રુતેન ચ બલેન ચ। પ્રખ્યાતઃ શૌર્યવીર્યાભ્યાં પ્રપન્નઃ પ્રતિભાનવાન્
જે દેવો અને મનુષ્યોમાં જન્મજાત ગુણોથી પ્રસિદ્ધ છે—તેની તેજ, સ્વભાવ, રૂપ, શીખેલા વિદ્યા અને બળથી, અને શૌર્ય-પરાક્રમથી પ્રસિદ્ધ છે, તેમજ બુદ્ધિશાળી છે—
તેજસ્વી સૌમ્યીલશ્ચ ક્ષમાવાઞ્જિતમત્સરઃ। સાઙ્ગોપનિષદાન્વેદાંશ્ચતુરાખ્યાનપઞ્ચમાન્
તે તેજસ્વી, સૌમ્ય, ક્ષમાશીલ અને ઇર્ષ્યા રહિત છે; વેદો તથા તેના અંગો અને ઉપનિષદો, તથા ચાર અને પાંચ ઇતિહાસોમાં પારંગત છે.
યોઽધીતે ગુરુશુશ્રૂષાં મેધાં ચાષ્ટગુણાશ્રયામ્। બ્રહ્મચર્યેણ દાક્ષ્યેણ પ્રસવૈર્વયસાઽપિ ચ
જે ગુરુની સેવા કરે છે, આઠ પ્રકારની બુદ્ધિ ધરાવે છે, બ્રહ્મચર્ય, કુશળતા, યજ્ઞ અને યુવાનીથી પણ ગુણ મેળવે છે—
એકો વૈ રક્ષિતા ચૈવ ત્રિદિવં મઘવાનિવ। અકત્થનો માનયિતા સ્થૂલલક્ષ્યઃ પ્રિયંવદઃ
એ એકલો જ સ્વર્ગનો રક્ષક છે, મેઘરાજ સમાન; કદી દંભ ન કરે, સૌનું માન રાખે, દૃઢ નિશ્ચયવાળો અને મીઠું બોલે છે.
સુહૃદશ્ચાન્નપાનેન વિવિધેનાભિવર્ષતિ। સત્યવાગૂર્જિતો વક્તા રૂપવાનનહંકૃતઃ
મિત્રોને વિવિધ ભોજન-પાનથી તૃપ્ત કરે છે, સત્ય બોલે છે, ઉર્જાવાન, વાક્પટુ, સુંદર અને અહંકાર રહિત છે.
ભક્તાનુકમ્પી કાન્તશ્ચ પ્રિયશ્ચ સ્થિરસંગરઃ। પ્રાર્થનીયૈર્ગુણગણૈર્મહેન્દ્રવરુણોપમઃ
ભક્તો પર દયાળુ, મનમોહક, સૌને પ્રિય અને દૃઢ નિશ્ચયવાળો છે; ઇચ્છનીય ગુણોથી મહેન્દ્ર અને વરુણ સમાન છે.
વિદિતસ્તેઽર્જુનો વીરઃ સ સ્વર્ગફલમાપ્તવાન્। તવ શક્રાભ્યનુજ્ઞાતઃ પાદાવદ્યપ્રપદ્યતામ્
તને અર્જુન વિષે ખબર છે, એ વીર, જેણે સ્વર્ગફળ પ્રાપ્ત કર્યું છે; હવે શક્રના આદેશથી એ તારા ચરણો પાસે આવવો જોઈએ.
એવમુક્તા સ્મિતં કૃત્વા સ્વાત્માનં બહુમાન્ય ચ। પ્રત્યુવાચોર્વશી પ્રીતા ચિત્રસેનમનિન્દિતા
આ રીતે સાંભળીને, હસીને અને પોતાને સન્માન આપીને, નિર્દોષ ઉર્વશીએ આનંદથી ચિત્રસેનને જવાબ આપ્યો.
યત્ત્વસ્ય કથિતઃ સત્યો ગુણોદ્દેશસ્ત્વયાઽનઘ। તં શ્રુત્વાઽન્યં પ્રિયં નારી વૃણુયાત્કિમતોઽર્જુનં
હે નિર્દોષ, જે ગુણો તું અર્જુનના વર્ણનમાં કહ્યું એ સાચાં છે; આવું સાંભળીને બીજી કઈ સ્ત્રી અર્જુનને છોડીને બીજાને પસંદ કરે?
તસ્ય ચાહં ગુણૌઘેન ફલ્ગુને જાતમન્મથા। ગચ્છત્વં હિ યાથાકામમાગમિષ્યામ્યહં સુખમ્
પાર્થ, તેના અનેક ગુણોથી હું તેને ખૂબ જ પ્રેમ કરવા લાગી હતી; તેને જેવું મન થાય તેમ જવા દો, હું આનંદથી તેની પાસે જઇશ.
તતો વિસૃજ્યગન્ધર્વં કૃતકૃત્યા શુચિસ્મિતા। ઉર્વશી ચાકરોત્સ્નાનં પાર્થપ્રાર્થનલાલસા
પછી, ગંધર્વને વિદાય આપી અને પોતાનું કામ પૂરું કરીને, સુંદર સ્મિતવાળી ઉર્વશી અર્જુનના ઇચ્છાથી સ્નાન કરવા ઉત્સુક બની.
સ્નાનાલઙ્કારનેપથ્યૈર્ગન્ધમાલ્યૈશ્ચ શૌભનૈઃ। ધનંજયસ્ય રૂપેણ શરૈર્મન્મથચોદિતૈઃ
સૌભાગ્યશાળી સ્નાન, આભૂષણો, સુંદર વસ્ત્રો, સુગંધિત તેલ અને ફૂલો પહેરીને, ધનંજયના રૂપમાં પ્રેમથી ઉર્વશી શોભી ઉઠી.
અતિવિદ્ધેન મનસા મન્મથેન પ્રદીપિતા। દિવ્યાસ્તરણસંસ્તીર્ણે વિસ્તીર્ણે શયનોત્તમે
પ્રેમથી મનમાં ઊંડે ઘાયલ અને ઉન્માદિત થઈ, દૈવી અને વિશાળ, સુંદર પથારી પર ઉર્વશી સુશોભિત થઈ.
ચિત્તસંકલ્પભાવેન સુચિત્તાઽનન્યમાનસા। મનોરથેન સંપ્રાપ્તં રમયન્તીવ ફલ્ગુનમ્
પવિત્ર અને એકાગ્ર મનથી, પોતાની ઇચ્છાથી, મનમાં કલ્પના કરીને, જાણે પોતે ઇચ્છતી હતી તેમ અર્જુનને આનંદ આપતી હતી.
નિશામ્ય ચન્દ્રોદયનં વિગાઢે રજનીમુખે। પ્રસ્થિતા સા પૃથુશ્રોણી પાર્થસ્ય ભવનં મહત્
રાત્રિની શરૂઆતમાં ચંદ્રોદય જોઈ, પહોળા કટિવાળી એ સ્ત્રી અર્જુનના મહેલ તરફ નીકળી.
મૃદુકુઞ્ચિતદીર્ઘેણ કુસુમોત્તમધારિણા। કેશપાશેન લલના ગચ્છમાના વ્યરાજત
મૃદુ, લાંબા અને થોડા વાળેલા વાળમાં શ્રેષ્ઠ ફૂલો ગૂંથીને, એ સ્ત્રી ચાલતી હતી ત્યારે ખૂબ જ સુંદર લાગતી હતી.
ભ્રૂક્ષેપાલાપમાધુર્યૈઃ કાન્ત્યા સૌમ્યતયાઽપિ ચ। શશિનં વક્રચન્દ્રેણ સાઽઽહ્વયન્તીવ ગચ્છતી
મીઠા નજરે, મધુર બોલથી, સૌમ્યતા અને રૂપથી, એ ચાલતી હતી ત્યારે તેના વક્ર ચાંદની જેવા ચહેરાથી જાણે ચંદ્રને બોલાવી રહી હોય એમ લાગતું હતું.
દિવ્યાઙ્ગરાગૌ સુમુખૌ દિવ્યચન્દનરૂષિતૌ। ગચ્છન્ત્યા હારરુચિરૌ સ્તનૌ તસ્યા વવલ્ગતુઃ
દૈવી ચંદન લગાવેલા, હારથી શોભાયમાન અને સુંદર, એના ઉન્નત સ્તન ચાલતી વખતે હલનચલન કરતા હતા.
સ્તનોદ્વહનસંક્ષોભાત્તામ્યમાના પદેપદે। ત્રિવલીદામચિત્રેણ મધ્યેનાતીવ શેભિના
સ્તનોના ભારથી દરેક પગલે થાકતી, ત્રણ વળાંકો અને રત્નમાળાથી શોભાયમાન કમર ખૂબ જ મનોહર લાગી રહી હતી.
રથકૂબરવિસ્તીર્ણં નિતમ્બોન્નતપીવરમ્। મન્મથાયતનં શુભ્રં રશનાદામભૂષિતમ્
રથના ધુરા જેટલી પહોળી, ઊંચી અને ગોળ, પ્રેમનું નિવાસસ્થાન જેવી સફેદ કટિ, રત્નમાળાથી શોભાયમાન હતી.
ઋષીણામપિ દિવ્યાનાં મનોવ્યાઘાતકારણમ્। સૂક્ષ્મવસ્ત્રધરં ભાતિ જઘનં નિરવદ્યવત્
દૈવી ઋષિઓના મનને પણ ચંચળ કરી દે તેવી, સુક્ષ્મ વસ્ત્ર પહેરેલી નિર્દોષ કટિ તેજથી ઝગમગતી હતી.
ગૂડગુલ્ફધરૌ પાદૌ તામ્રાયતતલાઙ્ગુલી। કૂર્મપૃષ્ઠોન્તૌ ચાસ્યાઃ શોભેતે કિઙ્કિણીકિણૌ
છુપાયેલા ગુલ્ફ, તાંબાઈયુક્ત લાંબા તળવાં અને આંગળીઓ, કાચબાની પીઠ જેવી પાંખડીવાળા પગ, ઘૂઘરાંથી શોભાયમાન હતા.
શીધુપાનેન ચાલ્પેન તુષ્ટા ચ મદનેન ચ। વિલાસિતૈશ્ચ વિવિધૈઃ પ્રેક્ષણીયતરાઽભવત્
થોડું દારૂ પીધું હોવાથી અને પ્રેમથી ખુશ થઈ, વિવિધ રમૂજી હાવભાવથી એ સ્ત્રી વધુ જ આકર્ષક લાગી.
સિદ્ધચારણગન્ધર્વૈઃ સાધ્યૈર્યાતિ વિલાસિની। બબ્વાશ્ચર્યેઽપિ વૈ સ્વર્ગે દર્શનીયતમાકૃતિઃ
સિદ્ધ, ચારણ, ગંધર્વ અને સાધ્યોએ જોતી, એ રમણિય સ્ત્રી સ્વર્ગમાં પણ સૌથી અદ્ભુત અને દર્શનીય રૂપ ધરાવતી હતી.
સુમૂક્ષ્મેણોત્તરીયેણ મેઘવર્ણેન રાજતા। તન્વભ્રપ્રાવૃતા વ્યોમ્નિ ચન્દ્રલેખેન ગચ્છતિ
અતિ સૂક્ષ્મ, ચાંદી અને વાદળ જેવું ઉપરનું વસ્ત્ર પહેરી, જાણે આકાશમાં પાતળી વાદળી અને ચાંદની રેખા જેવી ચાલતી હતી.