તૂણૌ ચાપ્યક્ષયૌ ભૂયસ્તવ પાર્થ કરોચિતૌ। ભવિષ્યતિ શરીરં ચ નીરુજં કુરુનન્દન
પાર્થ, તારા માટે ફરીથી અક્ષય તૂણીઓ પણ યોગ્ય છે; કુરુકુળના આનંદ, તું નિરોગી અને દુઃખરહિત રહેશે.
પ્રીતિમાનસ્મિ વૈ પાર્થ ભવાન્સત્યપરાક્રમઃ। ગૃહાણ વરમસ્મત્તઃ કાઙ્ક્ષિતં યન્નરર્ષભ
પાર્થ, તું સાચો પરાક્રમી છે, તેથી હું તારા પર પ્રસન્ન છું; મનમાં જે ઈચ્છા હોય તે વર મારો પાસેથી માગ.
ન ત્વયા સદૃશઃ કશ્ચિત્પુમાન્મર્ત્યેષુ ભારત। દિવિ વા વર્તતે ત્રં ત્વત્પ્રધાનમરિંદમ
ભારત, મનુષ્યોમાં તારા જેવો બીજો કોઈ નથી; દેવોમાં પણ તું સર્વોપરી છે, દુશ્મનોને હરાવનાર.
વરં દદાસિ ચેન્મહ્યં કામં પ્રીત્યા વૃષધ્વજ। કામયે દિવ્યામસ્ત્રં તદ્ધોરં પાશુપતં પ્રભો
વૃષધ્વજ, જો તું મને પ્રસન્નતાથી વર આપે છે, તો હું એ ભયાનક અને દિવ્ય પાશુપતાસ્ત્ર ઈચ્છું છું, પ્રભુ.
યત્તદ્બ્રહ્મશિરો નામ રૌદ્રં ભીમપરાક્રમમ્। યુગાન્તે દારુણે પ્રાપ્તે કૃત્સ્નં સંહરતે જગત્
જે બ્રહ્મશિર નામનું ભયાનક અને પ્રચંડ બળવાળું શસ્ત્ર છે, જે યુગના અંતે આખું જગત સંહાર કરે છે.
[કર્ણભીષ્મકૃપદ્રોણૈર્ભવિતા તુ મહાહવઃ। ત્વત્પ્રસાદાન્મહાદેવ જયેયં તાન્યથા યુધિ ।।]
કર્ણ, ભીષ્મ, કૃપ અને દ્રોણ સાથે મહાન યુદ્ધ થશે; મહાદેવ, તારી કૃપાથી હું યુદ્ધમાં તેમને યોગ્ય રીતે જીતું.
જયેયં યેન સંગ્રામે દાનવાન્રાક્ષસાંસ્તથા। રાજ્ઞશ્ચૈવ પિશાચાંશ્ચ ગન્ધર્વાનથપન્નગાન્
જેના દ્વારા હું યુદ્ધમાં દાનવો, રાક્ષસો, રાજાઓ, પિશાચો, ગંધર્વો અને પન્નગો પર વિજય મેળવી શકું.
યસ્મિઞ્શૂલસહસ્રાણિ ગદાશ્ચોગ્રપ્રદર્શનાઃ। શરાશ્ચાશીવિષાકારાઃ સંભવન્ત્યનુમન્ત્રિતાઃ
જેમાં હજારો શૂળો, ભયાનક ગદાઓ અને ઝેરી સાપ જેવા તીરો, મંત્રોચ્ચારથી પ્રગટ થાય છે.
યુધ્યેયં યેન ભીષ્મેણ દ્રોણેન ચ કૃપેણ ચ। સૂતપુત્રેણ ચ રણે નિત્યં કટુકભાષિણા
જેના દ્વારા હું ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ અને હંમેશા કઠોર બોલતા સુતપુત્ર સાથે યુદ્ધ કરી શકું.
એષ મે પ્રથમઃ કામો ભગવન્ભગનેત્રહન્। ત્વત્પ્રસાદાદ્વિનિર્બૃત્તઃ સમર્થઃ સ્યામહં યથા ।। x ભવ ઉવાચ
ભગને આંખ ફોડનાર પ્રભુ, આ જ મારી પ્રથમ ઈચ્છા છે કે તારી કૃપાથી હું તારા કહે્યા પ્રમાણે સમર્થ બની શકું.
દદામિ તેઽસ્ત્રં દયિતમહં પાશુપતં વિભો। સમર્થો ધારણે મોક્ષે સંહારેઽપિ ચ પાણ્ડવ
પાંડવ, હું તને એ પ્રિય પાશુપતાસ્ત્ર આપું છું; તું એને ધારણ, છોડવા અને પાછું ખેંચવા માટે સમર્થ છે.
ન તદ્વેદ મહેન્દ્રોપિ ન યમો ન ચ યક્ષરાટ્। વરુણોપ્યથવા વાયુઃ કુતો વેત્સ્યન્તિ માનવાઃ
આ શસ્ત્ર મહેન્દ્ર, યમ, યક્ષરાજ કે વરુણ કે વાયુ પણ જાણતા નથી; તો મનુષ્યો કેવી રીતે જાણે?
ન ત્વયા સહસા પાર્થ મોક્તવ્યં પુરુષે ક્વચિત્। જગદ્વિનિર્દહેત્સર્વમલ્પતેજસિ પાતિતમ્
પાર્થ, તું ક્યારેય કોઈ માણસ પર આ શસ્ત્ર હડસેલાઈથી છોડવું નહીં; જો એ કોઈ નબળા પર પડે તો આખું જગત નાશ પામે.
અબધ્યો નામ નાસ્ત્યસ્ય ત્રૈલોક્યે સચરાચરે। મનસા ચક્ષુષા વાચા ધનુષા ચ નિપાત્યતે
ત્રણે લોકમાં, ચાલતા કે અચળ, કોઈ પણ જીવને આથી બાંધવામાં અસમર્થ નથી; મન, આંખ, બોલ કે ધનુષ્યથી એ શાંત કરી શકાય છે.
તચ્છ્રુત્વા ત્વરિતઃ પાર્થઃ શુચિર્ભૂત્વા સમાહિતઃ। ઉપસંગૃહ્ય વિશ્વેશમધીષ્વેત્યથ સોઽબ્રવીત્
આ સાંભળીને પાર્થ ઝડપથી શુદ્ધ અને એકાગ્ર થયો, સર્વના સ્વામી પાસે જઈ વિનંતી કરી: 'મને શીખવો.'
તતસ્ત્વધ્યાપયામાસ સરહસ્યનિવર્તનમ્। તદસ્ત્રં પાણ્ડવશ્રેષ્ઠં મૂર્તિમન્તમિવાન્તકમ્
પછી તેમણે પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠને એ શસ્ત્રનાં બધા ગુપ્ત ઉપાય સહિત શીખવાડ્યું, જે જીવંત મૃત્યુ જેવું દેખાતું હતું.
ઉપતસ્થે મહાત્માનં યથા ત્ર્યક્ષમુમાપતિમ્। પ્રતિજગ્રાહ તચ્ચાપિ પ્રીતિમાનર્જુનસ્તદા
અર્જુને મહાન આત્માવાળા ભગવાનને એ રીતે વંદન કર્યું જેમ કોઈ ત્ર્યંબક, ઉમાપતિને કરે; પછી આનંદ અને માનથી એ શસ્ત્ર સ્વીકાર્યું.
તતશ્ચચાલ પૃથિવી સપર્વતવનદ્રુમા। સસાગરવનોદ્દેશા સગ્રામનગરાકરા
પછી ધરતી, તેના પહાડો, જંગલો, વૃક્ષો, સાગરો, વન પ્રદેશો, ગામડાં અને શહેરો બધું જ કંપી ઉઠ્યું.
શઙ્ખદુન્દુભિઘોષાશ્ચ ભેરીણાં ચ સહસ્રશઃ। તસ્મિનમુહૂર્તે સંપ્રાપ્તે નિર્ઘાતશ્ચ મહાનભૂત્
શંખ, દુંદુભી અને હજારો ભેરીઓના ઘોષ સાથે એ ક્ષણે મહાન ગર્જના સંભળાઈ.
અથાસ્ત્રં જાજ્વલદ્ધોરં પાણ્ડવસ્યામિતૌજસઃ। મૂર્તિમદ્વિષ્ઠિતં પાર્શ્વે દદૃશુર્દેવદાનવાઃ
પછી પાંડવના અપરિમિત તેજવાળા, જ્વલંત અને ભયાનક શસ્ત્રને દેવો અને દાનવો એના બાજુએ જીવંત રૂપે જોઈ શક્યા.
સ્પૃષ્ટસ્ય ત્ર્યમ્બકેણાથ ફલ્ગુનસ્યામિતૌજસઃ। યત્કિં ગચ્છેત્યનુજ્ઞાતસ્ત્ર્યમ્બકેણ તદાઽર્જુનઃ
પછી ત્ર્યંબકે ફાલ્ગુનને સ્પર્શ કર્યો અને તેને મનગમતી જગ્યાએ જવાની પરવાનગી આપી.
સ્વર્ગં ગચ્છેત્યનુજ્ઞાતસ્ત્ર્યમ્બકેણ તદાઽર્જુનઃ। પ્રણમ્ય શિરસા રાજન્પ્રાઞ્જલિર્ભવમૈક્ષત
ત્ર્યંબકે સ્વર્ગ જવાની પણ મંજૂરી આપી; અર્જુને મસ્તક નમાવી, હાથ જોડીને, રાજા, ભગવાનને જોયા.
તતઃ પ્રભુસ્ત્રિદિવનિવાસિનાં વસી મહામતિર્ગિરિશ ઉમાપતિઃ શિવઃ। ધનુર્મહદ્દિતિજપિશાચસૂદનં દદૌ ભવઃ પુરુષવરાય ગાણ્ડિવમ્
પછી સ્વર્ગવાસીઓના સ્વામી, વિદ્વાન ગિરિશ, ઉમાપતિ, શિવે, દૈત્ય અને ભૂતનો વિનાશક મહાન ગાંડીવ ધનુષ્ય પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુનને આપ્યું.
તતઃ શુભં ગિરિવરમીશ્વરસ્તદા સહોમયાઽસિતતટસાનુકન્દરમ્। વિહાય તં પતગમહર્ષિસેવિતં જગામ સ્વં પુરુષવરસ્ય પશ્યતઃ
પછી પર્વતોના ઈશ્વરે ઉમા સાથે એ પવિત્ર, કાળી કિનારાવાળું અને ગુફાવાળું પર્વત, તથા પક્ષીઓથી સેવિત સ્થાન છોડી, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુન જોઈ રહ્યો હતો ત્યારે, ત્યાંથી વિદાય લીધી.
તસ્ય સંપશ્યતસ્ત્વેવ પિનાકી ગોવૃષધ્વજઃ। જગામાદર્શનં ભાનુર્લોકસ્યેવાસ્તમીયિવાન્
પછી પિનાકધારી, વૃષભધ્વજ ભગવાન અર્જુન જોઈ રહ્યો હતો ત્યારે, જાણે સૂર્ય દુનિયાથી અસ્ત જાય તેમ, અદૃશ્ય થઈ ગયા.
તતોઽર્જુનઃ પરં ચક્રે વિસ્મયં પરવીરહા। મયા સાક્ષાન્મહાદેવો દૃષ્ટ ઇત્યેવ ભારત
પછી શત્રુવિનાશક અર્જુનને અદ્ભુત આશ્ચર્ય થયું કે, 'મહાદેવને મેં સીધા જોયા છે.'
ધન્યોસ્મ્યનુગૃહીતોસ્મિ યન્મયા ત્ર્યમ્બકો હરઃ। પિનાકી વરદો રૂપી દૃષ્ટઃ સ્પૃષ્ટશ્ટ પાણિના
હું ધન્ય છું, કૃપાપાત્ર છું, કારણ કે મેં ત્ર્યંબક, હર, પિનાકધારી, વરદાતા ભગવાનને સ્વરૂપે જોયા અને પોતાના હાથથી સ્પર્શ કર્યા.
કૃતાર્થં ચાવગચ્છામિ પરમાત્માનમાત્મના। શત્રૂંશ્ચ વિજિતાન્સર્વાન્નિર્વૃત્તં ચ પ્રયોજનમ્
હવે મને સમજાયું છે કે હું પરમાત્માને પામી પૂર્ણ થયો છું; બધા શત્રુઓ જીતાઈ ગયા છે અને કાર્ય પણ પૂર્ણ થયું છે.
ઇત્યેવં ચિન્તયાનસ્ય પાર્થસ્યામિતતેજસઃ। તતો વૈડૂર્યવર્ણાભો ભાસયન્સર્વતો દિશઃ। યાદોગણવૃતઃ શ્રીમાનાજગામ જલેશ્વરઃ
અપરિમિત તેજવાળા પાર્થ આવી રીતે વિચારી રહ્યો હતો ત્યારે, વૈડૂર્ય જેવી કાંતિથી ચારે બાજુ પ્રકાશિત થતો, જળચર પ્રાણીઓથી ઘેરાયેલો, તેજસ્વી જળના સ્વામી આવ્યા.
નાગૈર્નદૈર્નદીભિશ્ચ દૈત્યૈઃ સાધ્યૈર્મરુદ્ગણૈઃ। વરુણો યાદસાંભર્તા વશી તં દેશમાગમત્
નાગો, નદીઓ, નદીઓ, દૈત્ય, સાધ્ય અને મરુદગણ સાથે, જળચર પ્રાણીઓના સ્વામી વરુણ એ સ્થળે પધાર્યા.