વ્યતિક્રમં મે ભગવન્ક્ષન્તુમર્હસિ શંકર। ભગવન્દર્શનાકાઙ્ક્ષી પ્રાપ્તોસ્મીમં મહાગિરિમ્
હે શંકર, ભગવાન, મારા ભૂલને માફ કરશો; તારા દર્શન માટે હું આ મહાપર્વત પર આવ્યો છું.
દયિતં તવ દેવેશ તાપસાલયમુત્તમમ્। પ્રસાદયે ત્વાં ભગવન્સર્વલોકનમસ્કૃતમ્
દેવેશ, તારી પ્રિય તપોભૂમિ સર્વોત્તમ છે; સર્વલોકમાં પૂજ્ય ભગવાન, હું તારી કૃપા માગું છું.
કૃતો મયાઽયમજ્ઞાનાદ્વિમર્દો યસ્ત્વયા સહ। શરણં પ્રતિપન્નાય તત્ક્ષમસ્વાદ્ય શંકર
મારે અજ્ઞાનથી તારી સાથે જે વિવાદ થયો, તે મેં કર્યો; હવે હું તારી શરણમાં આવ્યો છું, શંકર, કૃપા કરીને મને માફ કરો.
તમુવાચ મહાતેજાઃ પ્રહસન્વૃષભધ્વજઃ। પ્રગૃહ્ય રુચિરં બાહું ક્ષાન્તમિત્યેવ ફલ્ગુનમ્
પછી તેજસ્વી, વૃષભધ્વજ ભગવાન હસતાં-હસતાં બોલ્યા; તેમણે અર્જુનનો સુંદર હાથ પકડીને કહ્યું: 'ફળ્ગુન, તને માફ કર્યું.'
પરિષ્વજ્ય ચ બાહુભ્યાં પ્રીતાત્મા ભગવાન્હરઃ। પુનઃ પાર્થં સાન્ત્વપૂર્વમુવાચ વૃષભધ્વજઃ
ભગવાન હરએ પ્રેમથી બંને હાથથી અર્જુનને વળગી લીધા અને પછી વૃષધ્વજએ પાર્થને શાંતપણે આશ્વાસન આપતાં ફરી વાત કરી.
ગઙ્ગાઙ્ગિતજટઃ શર્વઃ પાર્થસ્યામિતતેજસઃ। પ્રગૃહ્ય રુચિરં બાહું વૃત્તં તામ્રતલાઙ્ગુલિમ્
ગંગાજળથી ભીંજાયેલા જટાવાળા શર્વએ અજેય તેજવાળા પાર્થનું સુંદર, ગોળ અને તાંબાના રંગની આંગળીઓવાળું હાથ પકડી લીધો.
નરસ્ત્વં પૂર્વદેહે વૈ નારાયણસહાયવાન્। બદર્યાં તપ્તવાનુગ્રં તપો વર્ષાયુતાન્બહૂન્
પહેલા જન્મમાં, તું નર હતો અને નારાયણ સાથે હતો; બદરીમાં તું હજારો વર્ષ સુધી કઠિન તપ કરેલું.
ત્વયિ વા પરમં તેજો વિષ્ણૌ વા પુરુષોત્તમે। યુવાભ્યાં પુરુષાગ્ર્યાભ્યાં તેજસા ધાર્યતે જગત્
પાર્થ, તારી અંદર કે વિષ્ણુમાં, એ સર્વોચ્ચ તેજ છે; તમે બંને મહાન પુરુષોના બળથી આખું જગત ટકી રહ્યું છે.
શક્રાભિષેકે સુમહદ્ધનુર્જલદનિઃસ્વનમ્। પ્રગૃહ્ય દાનવાઃ શસ્તાસ્ત્વયા કૃષ્ણેન ચ પ્રભો
ઇન્દ્રના મહાન અભિષેક સમયે, તું ગર્જનારા મેઘ જેવું મહાન ધનુષ્ય ધારણ કરેલું અને તારા તથા કૃષ્ણના બળથી દાનવોનો નાશ થયો.
તદેતદેવ ગાણ્ડીવં તવ પાર્થ કરોચિતમ્। ભાયામાસ્થાય તદ્ગ્રસ્તં મયા પુરુષસત્તમ
પાર્થ, આ ગાંડીવ ધનુષ્ય તારા માટે યોગ્ય છે; એક સમયે મેં પણ ભયાનક રૂપ ધારણ કરીને આ ધનુષ્ય ધારણ કર્યું હતું.
તૂણૌ ચાપ્યક્ષયૌ ભૂયસ્તવ પાર્થ કરોચિતૌ। ભવિષ્યતિ શરીરં ચ નીરુજં કુરુનન્દન
પાર્થ, તારા માટે ફરીથી અક્ષય તૂણીઓ પણ યોગ્ય છે; કુરુકુળના આનંદ, તું નિરોગી અને દુઃખરહિત રહેશે.
પ્રીતિમાનસ્મિ વૈ પાર્થ ભવાન્સત્યપરાક્રમઃ। ગૃહાણ વરમસ્મત્તઃ કાઙ્ક્ષિતં યન્નરર્ષભ
પાર્થ, તું સાચો પરાક્રમી છે, તેથી હું તારા પર પ્રસન્ન છું; મનમાં જે ઈચ્છા હોય તે વર મારો પાસેથી માગ.
ન ત્વયા સદૃશઃ કશ્ચિત્પુમાન્મર્ત્યેષુ ભારત। દિવિ વા વર્તતે ત્રં ત્વત્પ્રધાનમરિંદમ
ભારત, મનુષ્યોમાં તારા જેવો બીજો કોઈ નથી; દેવોમાં પણ તું સર્વોપરી છે, દુશ્મનોને હરાવનાર.
વરં દદાસિ ચેન્મહ્યં કામં પ્રીત્યા વૃષધ્વજ। કામયે દિવ્યામસ્ત્રં તદ્ધોરં પાશુપતં પ્રભો
વૃષધ્વજ, જો તું મને પ્રસન્નતાથી વર આપે છે, તો હું એ ભયાનક અને દિવ્ય પાશુપતાસ્ત્ર ઈચ્છું છું, પ્રભુ.
યત્તદ્બ્રહ્મશિરો નામ રૌદ્રં ભીમપરાક્રમમ્। યુગાન્તે દારુણે પ્રાપ્તે કૃત્સ્નં સંહરતે જગત્
જે બ્રહ્મશિર નામનું ભયાનક અને પ્રચંડ બળવાળું શસ્ત્ર છે, જે યુગના અંતે આખું જગત સંહાર કરે છે.
[કર્ણભીષ્મકૃપદ્રોણૈર્ભવિતા તુ મહાહવઃ। ત્વત્પ્રસાદાન્મહાદેવ જયેયં તાન્યથા યુધિ ।।]
કર્ણ, ભીષ્મ, કૃપ અને દ્રોણ સાથે મહાન યુદ્ધ થશે; મહાદેવ, તારી કૃપાથી હું યુદ્ધમાં તેમને યોગ્ય રીતે જીતું.
જયેયં યેન સંગ્રામે દાનવાન્રાક્ષસાંસ્તથા। રાજ્ઞશ્ચૈવ પિશાચાંશ્ચ ગન્ધર્વાનથપન્નગાન્
જેના દ્વારા હું યુદ્ધમાં દાનવો, રાક્ષસો, રાજાઓ, પિશાચો, ગંધર્વો અને પન્નગો પર વિજય મેળવી શકું.
યસ્મિઞ્શૂલસહસ્રાણિ ગદાશ્ચોગ્રપ્રદર્શનાઃ। શરાશ્ચાશીવિષાકારાઃ સંભવન્ત્યનુમન્ત્રિતાઃ
જેમાં હજારો શૂળો, ભયાનક ગદાઓ અને ઝેરી સાપ જેવા તીરો, મંત્રોચ્ચારથી પ્રગટ થાય છે.
યુધ્યેયં યેન ભીષ્મેણ દ્રોણેન ચ કૃપેણ ચ। સૂતપુત્રેણ ચ રણે નિત્યં કટુકભાષિણા
જેના દ્વારા હું ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ અને હંમેશા કઠોર બોલતા સુતપુત્ર સાથે યુદ્ધ કરી શકું.
એષ મે પ્રથમઃ કામો ભગવન્ભગનેત્રહન્। ત્વત્પ્રસાદાદ્વિનિર્બૃત્તઃ સમર્થઃ સ્યામહં યથા ।। x ભવ ઉવાચ
ભગને આંખ ફોડનાર પ્રભુ, આ જ મારી પ્રથમ ઈચ્છા છે કે તારી કૃપાથી હું તારા કહે્યા પ્રમાણે સમર્થ બની શકું.
દદામિ તેઽસ્ત્રં દયિતમહં પાશુપતં વિભો। સમર્થો ધારણે મોક્ષે સંહારેઽપિ ચ પાણ્ડવ
પાંડવ, હું તને એ પ્રિય પાશુપતાસ્ત્ર આપું છું; તું એને ધારણ, છોડવા અને પાછું ખેંચવા માટે સમર્થ છે.
ન તદ્વેદ મહેન્દ્રોપિ ન યમો ન ચ યક્ષરાટ્। વરુણોપ્યથવા વાયુઃ કુતો વેત્સ્યન્તિ માનવાઃ
આ શસ્ત્ર મહેન્દ્ર, યમ, યક્ષરાજ કે વરુણ કે વાયુ પણ જાણતા નથી; તો મનુષ્યો કેવી રીતે જાણે?
ન ત્વયા સહસા પાર્થ મોક્તવ્યં પુરુષે ક્વચિત્। જગદ્વિનિર્દહેત્સર્વમલ્પતેજસિ પાતિતમ્
પાર્થ, તું ક્યારેય કોઈ માણસ પર આ શસ્ત્ર હડસેલાઈથી છોડવું નહીં; જો એ કોઈ નબળા પર પડે તો આખું જગત નાશ પામે.
અબધ્યો નામ નાસ્ત્યસ્ય ત્રૈલોક્યે સચરાચરે। મનસા ચક્ષુષા વાચા ધનુષા ચ નિપાત્યતે
ત્રણે લોકમાં, ચાલતા કે અચળ, કોઈ પણ જીવને આથી બાંધવામાં અસમર્થ નથી; મન, આંખ, બોલ કે ધનુષ્યથી એ શાંત કરી શકાય છે.
તચ્છ્રુત્વા ત્વરિતઃ પાર્થઃ શુચિર્ભૂત્વા સમાહિતઃ। ઉપસંગૃહ્ય વિશ્વેશમધીષ્વેત્યથ સોઽબ્રવીત્
આ સાંભળીને પાર્થ ઝડપથી શુદ્ધ અને એકાગ્ર થયો, સર્વના સ્વામી પાસે જઈ વિનંતી કરી: 'મને શીખવો.'
તતસ્ત્વધ્યાપયામાસ સરહસ્યનિવર્તનમ્। તદસ્ત્રં પાણ્ડવશ્રેષ્ઠં મૂર્તિમન્તમિવાન્તકમ્
પછી તેમણે પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠને એ શસ્ત્રનાં બધા ગુપ્ત ઉપાય સહિત શીખવાડ્યું, જે જીવંત મૃત્યુ જેવું દેખાતું હતું.
ઉપતસ્થે મહાત્માનં યથા ત્ર્યક્ષમુમાપતિમ્। પ્રતિજગ્રાહ તચ્ચાપિ પ્રીતિમાનર્જુનસ્તદા
અર્જુને મહાન આત્માવાળા ભગવાનને એ રીતે વંદન કર્યું જેમ કોઈ ત્ર્યંબક, ઉમાપતિને કરે; પછી આનંદ અને માનથી એ શસ્ત્ર સ્વીકાર્યું.
તતશ્ચચાલ પૃથિવી સપર્વતવનદ્રુમા। સસાગરવનોદ્દેશા સગ્રામનગરાકરા
પછી ધરતી, તેના પહાડો, જંગલો, વૃક્ષો, સાગરો, વન પ્રદેશો, ગામડાં અને શહેરો બધું જ કંપી ઉઠ્યું.
શઙ્ખદુન્દુભિઘોષાશ્ચ ભેરીણાં ચ સહસ્રશઃ। તસ્મિનમુહૂર્તે સંપ્રાપ્તે નિર્ઘાતશ્ચ મહાનભૂત્
શંખ, દુંદુભી અને હજારો ભેરીઓના ઘોષ સાથે એ ક્ષણે મહાન ગર્જના સંભળાઈ.
અથાસ્ત્રં જાજ્વલદ્ધોરં પાણ્ડવસ્યામિતૌજસઃ। મૂર્તિમદ્વિષ્ઠિતં પાર્શ્વે દદૃશુર્દેવદાનવાઃ
પછી પાંડવના અપરિમિત તેજવાળા, જ્વલંત અને ભયાનક શસ્ત્રને દેવો અને દાનવો એના બાજુએ જીવંત રૂપે જોઈ શક્યા.