તયોર્ભુજવિનિષ્પેષાત્સંધર્ષેણોરસોસ્તથા। સમજાયત ગાત્રેષુ પાવકોઽઙ્ગારધૂમવાન્
બન્નેના હાથ અને છાતીના અથડામણથી એમના શરીરે જાણે અગ્નિ, અંગારો અને ધૂમ્રો દેખાવા લાગ્યા.
તત એનં મહાદેવઃ પીડ્ય ગાત્રૈઃ સુપીડિતમ્। તેજસા વ્ક્રમદ્રોષાચ્ચેતસ્તસ્ય વિમોહયન્
પછી મહાદેવજીએ પોતાના શરીરે દબાવી, તેજ, બળ અને ક્રોધથી અર્જુનનું મન ચકરાઈ ગયું.
તતોઽભિપીડિતૈર્ગાત્રૈઃ પિણ્ડીકૃત ઇવાબભૌ। ફલ્ગુનો ગાત્રસંરુદ્ધો દેવદેવેન ભારત
પછી દેવદેવતાએ અર્જુનના અંગો દબાવીને જાણે એક જ ગાંઠ બનાવી દીધી હોય તેમ ફાલ્ગુન દેખાવા લાગ્યો.
નિરુચ્છ્વાસોઽભવચ્ચૈવ સન્નિરુદ્ધો મહામનાઃ। તતઃ પપાત સંમૂઢસ્તતઃ પ્રીતોઽભવદ્ભવઃ
મહાન મનવાળો અર્જુન દબાઈ જતાં શ્વાસ પણ બંધ થઈ ગયો; પછી મૂંઝાઈને પડી ગયો અને ભવ પ્રસન્ન થયા.
સ મુહૂર્તં તથા ભૂત્વા સચેતાઃ પુનરુત્થિતઃ। રુધિરેણાપ્લુતાઙ્ગસ્તુ પાણ્ડવો ભૃશદુઃખિતઃ
થોડો સમય એમ જ રહી, પછી અર્જુનને સંજ્ઞાન આવી, લોહીથી લથપથ શરીર લઈને ખૂબ પીડાયેલો ઊભો થયો.
શરણ્યં શરણં ગત્વા ભગવન્તં પિનાકિનમ્। મૃન્મયં સ્ણ્ડિલં કૃત્વામાલ્યેનાપૂજયદ્ભવમ્
પાર્થે શરણમાં જઈ, પિનાકધારી ભગવાન પાસે માટીના ચૌક બનાવ્યો અને ફૂલમાળાથી ભવની પૂજા કરી.
તચ્ચ માલ્યં તદા પાર્થઃ કિરાતશિરસિ સ્થિતમ્। અપશ્યત્પાણ્ડવશ્રેષ્ઠો હર્ષેણ પ્રકૃતિં ગતઃ
એ સમયે અર્જુને તે વણાવેલું હાર કિરાતના માથા પર મૂકાયેલું જોયું; પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુન આનંદથી ભરાઈ ગયો અને સ્વાભાવિક સ્થિતિમાં પાછો આવ્યો.
પપાત પાદયોસ્તસ્ય તતઃ પ્રીતોઽભવદ્ભવઃ। [ઉવાચ ચૈનં વચસા મેઘગમ્ભીરગીર્હસઃ। જાતવિસ્મયમાલોક્ય તતઃ ક્ષીણાઙ્ગસંહતિમ્
પછી તે હાર ભગવાનના પગ પાસે પડ્યું અને ભવ ખુશ થયા; અર્જુન આશ્ચર્યચકિત અને થાકેલો જોઈને, મેઘ જેવી ગૂંજી રહેલી વાણીમાં ભગવાને તેને કહ્યું.
ભોભો ફલ્ગુન તુષ્ટોસ્મિ કર્મણાઽપ્રતિમેન તે। શૌર્યેણાનેન ધૃત્યા ચ ક્ષત્રિયો નાસ્તિ તે સમઃ
ફળ્ગુન, હું તારા અનન્ય કાર્યોને લીધે તારી પર પ્રસન્ન છું; તારી શૂરવીરતા અને ધીરજમાં કોઈ ક્ષત્રિય તને બરાબર નથી.
સમં તેજશ્ચ વીર્યં ચ મમાદ્ય તવ ચાનઘ। પ્રીતસ્તેઽહં મહાબાહો પશ્ય માં ભરતર્ષભ
અજ્ઞહ, આજે તારી તાકાત અને તેજ મારા જેટલું જ છે; મહાબાહુ, હું તારી પર પ્રસન્ન છું, એટલે, હે ભરતવંશી, મને જોઈ.
દદામિ તે વિશાલાક્ષ ચક્ષુઃ પૂર્વં મુનિર્ભવાન્। વિજેષ્યસિ રણે શત્રૂનપિ સર્વાન્દિવૌકસઃ
વિશાળ નેત્રવાળા, હું તને એ દ્રષ્ટિ આપું છું જે પહેલાં મુનિને પ્રાપ્ત હતી; તું યુદ્ધમાં બધા દુશ્મનોને, અહીં સુધી કે દેવતાઓને પણ, જીતશે.
[પ્રીત્યા ચ તેઽહં દાસ્યામિ યદસ્ત્રમનિવારિતમ્। ત્વં હિ શક્તો મદીયં તદસ્ત્રં ધારયિતું ક્ષણાત્ ।।]
પ્રેમથી હું તને એ અસ્ત્ર આપું છું જેને કોઈ રોકી શકતું નથી; તું ખરેખર મારા અસ્ત્રને એક ક્ષણ માટે પણ ધારણ કરવા સક્ષમ છે.
તતો દેવં મહાદેવં ગિરિશં શૂનપાણિનમ્। દદર્શ ફલ્ગુનસ્તત્ર સહ દેવ્યા મહાદ્યુતિમ્
પછી ફળ્ગુને ત્યાં મહાદેવ, ગિરિશ, શૂળધારી ભગવાનને, દેવી સાથે, અતિ તેજસ્વી રૂપે દર્શન કર્યું.
સ જાનુભ્યાં મહીં ગત્વા શિરસા પ્રણિપત્ય ચ। પ્રસાદયામાસ હરં પાર્થઃ પરપુરંજયઃ
પાર્થ જમીન પર ઘૂંટણે બેઠો અને માથું નમાવ્યું; શત્રુઓના વિજેતા અર્જુને હરાને પ્રસન્ન કરવા પ્રયત્ન કર્યો.
કપર્દિન્સર્વભૂતેશ ભગનેત્રનિપાતન। [દેવદેવ મહાદેવ નીલગ્રીવ જટાધર
કપર્ધી, સર્વભૂતોના ઈશ્વર, ભગાના નેત્રના વિનાશક, દેવોના દેવ, મહાદેવ, નીલકંઠ, જટાધારી, તને વંદન છે.
કારણાનાં ચ પરમં જાને ત્વાં ત્ર્યમ્બકં વિભુમ્। દેવાનાં ચ ગતિં દેવં ત્વત્પ્રસૂતમિદં જગત્
હું તને સર્વ કારણોમાં શ્રેષ્ઠ, ત્ર્યંબક અને સર્વવ્યાપી જાણું છું; દેવતાઓની ગતિ પણ તું જ છે અને આ જગત તારી કૃપાથી જન્મેલું છે.
અજેયસ્ત્વં ત્રિભિર્લોકૈઃ સદેવાસુરમાનુષૈઃ। શિવાય વિષ્ણુરૂપાય વિષ્ણવે શિવરૂપિણે
તને ત્રણેય લોક, દેવ, અસુર અને માનવ જીતવા અસમર્થ છે; શિવરૂપે વિષ્ણુ અને વિષ્ણુરૂપે શિવને હું વંદન કરું છું.
દક્ષિયજ્ઞવિનાશાય હરિરૂપાય તે નમઃ। લલાટાક્ષાય શર્વાય મીઢુષે શૂલપાણયે
દક્ષના યજ્ઞના વિનાશક, હરિરૂપ ધારણ કરનાર તને વંદન; લલાટમાં ત્રીજું નેત્ર ધરાવનાર, શર્વ, દયાળુ, શૂળપાણી તને વંદન.
પિનાકગોપ્ત્રે સૂર્યાય મઙ્ગલ્યાય ચ વેધસે। પ્રસાદયે ત્વાં ભગવન્સર્વભૂતમહેશ્વર
પિનાકના રક્ષક, સૂર્ય, મંગલમય અને સર્જનહાર તને વંદન; સર્વભૂતોના મહેશ્વર, ભગવાન, હું તારી કૃપા માગું છું.
ગણેશં જગતઃ શમ્ભું લોકકારણકારણમ્। પ્રધાનપુરુષાતીતં પરં સૂક્ષ્મતરં હરમ્
ગણેશ, જગતના શંભુ, લોકના કારણના કારણ, પ્રધાન અને પુરુષથી પણ પર, અતિ સૂક્ષ્મ હરાને હું વંદન કરું છું.
વ્યતિક્રમં મે ભગવન્ક્ષન્તુમર્હસિ શંકર। ભગવન્દર્શનાકાઙ્ક્ષી પ્રાપ્તોસ્મીમં મહાગિરિમ્
હે શંકર, ભગવાન, મારા ભૂલને માફ કરશો; તારા દર્શન માટે હું આ મહાપર્વત પર આવ્યો છું.
દયિતં તવ દેવેશ તાપસાલયમુત્તમમ્। પ્રસાદયે ત્વાં ભગવન્સર્વલોકનમસ્કૃતમ્
દેવેશ, તારી પ્રિય તપોભૂમિ સર્વોત્તમ છે; સર્વલોકમાં પૂજ્ય ભગવાન, હું તારી કૃપા માગું છું.
કૃતો મયાઽયમજ્ઞાનાદ્વિમર્દો યસ્ત્વયા સહ। શરણં પ્રતિપન્નાય તત્ક્ષમસ્વાદ્ય શંકર
મારે અજ્ઞાનથી તારી સાથે જે વિવાદ થયો, તે મેં કર્યો; હવે હું તારી શરણમાં આવ્યો છું, શંકર, કૃપા કરીને મને માફ કરો.
તમુવાચ મહાતેજાઃ પ્રહસન્વૃષભધ્વજઃ। પ્રગૃહ્ય રુચિરં બાહું ક્ષાન્તમિત્યેવ ફલ્ગુનમ્
પછી તેજસ્વી, વૃષભધ્વજ ભગવાન હસતાં-હસતાં બોલ્યા; તેમણે અર્જુનનો સુંદર હાથ પકડીને કહ્યું: 'ફળ્ગુન, તને માફ કર્યું.'
પરિષ્વજ્ય ચ બાહુભ્યાં પ્રીતાત્મા ભગવાન્હરઃ। પુનઃ પાર્થં સાન્ત્વપૂર્વમુવાચ વૃષભધ્વજઃ
ભગવાન હરએ પ્રેમથી બંને હાથથી અર્જુનને વળગી લીધા અને પછી વૃષધ્વજએ પાર્થને શાંતપણે આશ્વાસન આપતાં ફરી વાત કરી.
ગઙ્ગાઙ્ગિતજટઃ શર્વઃ પાર્થસ્યામિતતેજસઃ। પ્રગૃહ્ય રુચિરં બાહું વૃત્તં તામ્રતલાઙ્ગુલિમ્
ગંગાજળથી ભીંજાયેલા જટાવાળા શર્વએ અજેય તેજવાળા પાર્થનું સુંદર, ગોળ અને તાંબાના રંગની આંગળીઓવાળું હાથ પકડી લીધો.
નરસ્ત્વં પૂર્વદેહે વૈ નારાયણસહાયવાન્। બદર્યાં તપ્તવાનુગ્રં તપો વર્ષાયુતાન્બહૂન્
પહેલા જન્મમાં, તું નર હતો અને નારાયણ સાથે હતો; બદરીમાં તું હજારો વર્ષ સુધી કઠિન તપ કરેલું.
ત્વયિ વા પરમં તેજો વિષ્ણૌ વા પુરુષોત્તમે। યુવાભ્યાં પુરુષાગ્ર્યાભ્યાં તેજસા ધાર્યતે જગત્
પાર્થ, તારી અંદર કે વિષ્ણુમાં, એ સર્વોચ્ચ તેજ છે; તમે બંને મહાન પુરુષોના બળથી આખું જગત ટકી રહ્યું છે.
શક્રાભિષેકે સુમહદ્ધનુર્જલદનિઃસ્વનમ્। પ્રગૃહ્ય દાનવાઃ શસ્તાસ્ત્વયા કૃષ્ણેન ચ પ્રભો
ઇન્દ્રના મહાન અભિષેક સમયે, તું ગર્જનારા મેઘ જેવું મહાન ધનુષ્ય ધારણ કરેલું અને તારા તથા કૃષ્ણના બળથી દાનવોનો નાશ થયો.
તદેતદેવ ગાણ્ડીવં તવ પાર્થ કરોચિતમ્। ભાયામાસ્થાય તદ્ગ્રસ્તં મયા પુરુષસત્તમ
પાર્થ, આ ગાંડીવ ધનુષ્ય તારા માટે યોગ્ય છે; એક સમયે મેં પણ ભયાનક રૂપ ધારણ કરીને આ ધનુષ્ય ધારણ કર્યું હતું.