સંપ્રાયુધ્યદ્ધનુષ્કોટ્યા કૌન્તેયઃ પરવીરહા। તદપ્યસ્ય ધનુર્દિવ્યં જગ્રાહ ગિરિગોચરઃ
શત્રુવિરોધી કૌંતેય ધનુષ્યના છેડે લડી રહ્યો હતો, પણ પર્વતવાસીએ તેનું દિવ્ય ધનુષ્ય પકડી લીધું.
તતોઽર્જુનો ગ્રસ્તધનુઃ ખઙ્ગપાણિરતિષ્ઠત। યુદ્ધસ્યાન્તમભીપ્સન્વૈ વેગેનાભિજગામ તમ્
પછી અર્જુનનું ધનુષ્ય પકડી લેવામાં આવ્યું, તો તેણે હાથમાં તલવાર લીધી અને યુદ્ધનો અંત લાવવા ઝડપથી સામે દોડી ગયો.
તસ્ય મૂર્ધ્નિ શિતં ખઙ્ગમસક્તં પર્વતેષ્વપિ। મુમોય ભુજવીર્યેણ વિક્રમ્ય કુરુનન્દનઃ
કુરુકુળના આનંદ અર્જુને પોતાના બળથી તીક્ષ્ણ તલવારથી સામેવાળા ના માથા પર એવો ઘા કર્યો કે જે પર્વતોમાં પણ ફસાઈ જાય.
તકસ્ય મૂર્ધાનમાસાદ્ય પફાલાસિવરો હિ સઃ। તતો વૃક્ષૈઃ શિલાભિશ્ચ યોધયામાસ ફલ્ગુનઃ
તલવાર એના શત્રુના માથા પર વાગતાં તૂટી ગઈ; ત્યારબાદ ફાલ્ગુને વૃક્ષો અને પથ્થરો લઈને યુદ્ધ કર્યું.
તદા વૃક્ષાન્મહાકાયઃ પ્રત્યગૃહ્ણાદથો શિલાઃ। કિરાતરૂપી ભગવાંસ્તતઃ પાર્થો મહાબલઃ
પછી મહાબળવાન કિરાટ સ્વરૂપે ભગવાને પાર્થ દ્વારા ફેંકાયેલા વૃક્ષો અને પથ્થરો પકડી લીધા.
મુષ્ટિભિર્વજ્રસંસ્પર્શૈર્ધૂમમુત્પાદયન્મુખે। પ્રજહાર દુરાધર્ષે કિરાતસમરૂપિણિ
અજેય પાર્થે વીજળી જેવી મુઠીઓથી, મોઢામાંથી ધૂમ્રો નીકાળતો, યુદ્ધમાં કિરાટને ઘા કર્યા.
તતઃ શક્રાશનિસમૈર્મુષ્ટિભિર્ભૃશદારુણૈઃ। કિરાતરૂપી ભગવાનર્દયામાસ ફલ્ગુનમ્
પછી ભગવાન કિરાટે પણ ઇન્દ્રના વજ્ર જેવી ભયાનક મુઠીઓથી ફાલ્ગુનને દુઃખ આપ્યું.
તતશ્ચટચટાશબ્દઃ સુધોરઃ સમજાયત। પાણ્ડવસ્ય ચ મુષ્ટીનાં કિરાતસ્ ચ યુધ્યતઃ
પછી પાંડવ અને કિરાટની મુઠીઓ એકબીજા સાથે અથડાતાં જોરદાર અને ભયાનક અવાજ ઊઠ્યો.
સુમુહૂર્તં તયોર્યુદ્ધમભવલ્લોમહર્ષણમ્। ભુજપ્રહારસંયુક્તં વૃત્રવાસવયોરિવ
બન્ને વચ્ચે લાંબો સમય સુધી ભયજનક યુદ્ધ ચાલ્યું, જેમાં હાથના ઘા પડતા હતા, જાણે વૃત્ર અને ઇન્દ્ર વચ્ચે યુદ્ધ ચાલે.
મહારાજ તતો જિષ્ણુઃ કિરાતમુરસા બલી। પાણ્ડવં ચ વિચેષ્ટન્તં કિરાતોપ્યહનદ્બલાત્
હે રાજા! પછી બળવાન જિષ્ણુએ પોતાના છાતીથી કિરાટને ઘા કર્યો અને કિરાટે પણ જોરથી સંઘર્ષ કરતા પાંડવને ઘા કર્યો.
તયોર્ભુજવિનિષ્પેષાત્સંધર્ષેણોરસોસ્તથા। સમજાયત ગાત્રેષુ પાવકોઽઙ્ગારધૂમવાન્
બન્નેના હાથ અને છાતીના અથડામણથી એમના શરીરે જાણે અગ્નિ, અંગારો અને ધૂમ્રો દેખાવા લાગ્યા.
તત એનં મહાદેવઃ પીડ્ય ગાત્રૈઃ સુપીડિતમ્। તેજસા વ્ક્રમદ્રોષાચ્ચેતસ્તસ્ય વિમોહયન્
પછી મહાદેવજીએ પોતાના શરીરે દબાવી, તેજ, બળ અને ક્રોધથી અર્જુનનું મન ચકરાઈ ગયું.
તતોઽભિપીડિતૈર્ગાત્રૈઃ પિણ્ડીકૃત ઇવાબભૌ। ફલ્ગુનો ગાત્રસંરુદ્ધો દેવદેવેન ભારત
પછી દેવદેવતાએ અર્જુનના અંગો દબાવીને જાણે એક જ ગાંઠ બનાવી દીધી હોય તેમ ફાલ્ગુન દેખાવા લાગ્યો.
નિરુચ્છ્વાસોઽભવચ્ચૈવ સન્નિરુદ્ધો મહામનાઃ। તતઃ પપાત સંમૂઢસ્તતઃ પ્રીતોઽભવદ્ભવઃ
મહાન મનવાળો અર્જુન દબાઈ જતાં શ્વાસ પણ બંધ થઈ ગયો; પછી મૂંઝાઈને પડી ગયો અને ભવ પ્રસન્ન થયા.
સ મુહૂર્તં તથા ભૂત્વા સચેતાઃ પુનરુત્થિતઃ। રુધિરેણાપ્લુતાઙ્ગસ્તુ પાણ્ડવો ભૃશદુઃખિતઃ
થોડો સમય એમ જ રહી, પછી અર્જુનને સંજ્ઞાન આવી, લોહીથી લથપથ શરીર લઈને ખૂબ પીડાયેલો ઊભો થયો.
શરણ્યં શરણં ગત્વા ભગવન્તં પિનાકિનમ્। મૃન્મયં સ્ણ્ડિલં કૃત્વામાલ્યેનાપૂજયદ્ભવમ્
પાર્થે શરણમાં જઈ, પિનાકધારી ભગવાન પાસે માટીના ચૌક બનાવ્યો અને ફૂલમાળાથી ભવની પૂજા કરી.
તચ્ચ માલ્યં તદા પાર્થઃ કિરાતશિરસિ સ્થિતમ્। અપશ્યત્પાણ્ડવશ્રેષ્ઠો હર્ષેણ પ્રકૃતિં ગતઃ
એ સમયે અર્જુને તે વણાવેલું હાર કિરાતના માથા પર મૂકાયેલું જોયું; પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુન આનંદથી ભરાઈ ગયો અને સ્વાભાવિક સ્થિતિમાં પાછો આવ્યો.
પપાત પાદયોસ્તસ્ય તતઃ પ્રીતોઽભવદ્ભવઃ। [ઉવાચ ચૈનં વચસા મેઘગમ્ભીરગીર્હસઃ। જાતવિસ્મયમાલોક્ય તતઃ ક્ષીણાઙ્ગસંહતિમ્
પછી તે હાર ભગવાનના પગ પાસે પડ્યું અને ભવ ખુશ થયા; અર્જુન આશ્ચર્યચકિત અને થાકેલો જોઈને, મેઘ જેવી ગૂંજી રહેલી વાણીમાં ભગવાને તેને કહ્યું.
ભોભો ફલ્ગુન તુષ્ટોસ્મિ કર્મણાઽપ્રતિમેન તે। શૌર્યેણાનેન ધૃત્યા ચ ક્ષત્રિયો નાસ્તિ તે સમઃ
ફળ્ગુન, હું તારા અનન્ય કાર્યોને લીધે તારી પર પ્રસન્ન છું; તારી શૂરવીરતા અને ધીરજમાં કોઈ ક્ષત્રિય તને બરાબર નથી.
સમં તેજશ્ચ વીર્યં ચ મમાદ્ય તવ ચાનઘ। પ્રીતસ્તેઽહં મહાબાહો પશ્ય માં ભરતર્ષભ
અજ્ઞહ, આજે તારી તાકાત અને તેજ મારા જેટલું જ છે; મહાબાહુ, હું તારી પર પ્રસન્ન છું, એટલે, હે ભરતવંશી, મને જોઈ.
દદામિ તે વિશાલાક્ષ ચક્ષુઃ પૂર્વં મુનિર્ભવાન્। વિજેષ્યસિ રણે શત્રૂનપિ સર્વાન્દિવૌકસઃ
વિશાળ નેત્રવાળા, હું તને એ દ્રષ્ટિ આપું છું જે પહેલાં મુનિને પ્રાપ્ત હતી; તું યુદ્ધમાં બધા દુશ્મનોને, અહીં સુધી કે દેવતાઓને પણ, જીતશે.
[પ્રીત્યા ચ તેઽહં દાસ્યામિ યદસ્ત્રમનિવારિતમ્। ત્વં હિ શક્તો મદીયં તદસ્ત્રં ધારયિતું ક્ષણાત્ ।।]
પ્રેમથી હું તને એ અસ્ત્ર આપું છું જેને કોઈ રોકી શકતું નથી; તું ખરેખર મારા અસ્ત્રને એક ક્ષણ માટે પણ ધારણ કરવા સક્ષમ છે.
તતો દેવં મહાદેવં ગિરિશં શૂનપાણિનમ્। દદર્શ ફલ્ગુનસ્તત્ર સહ દેવ્યા મહાદ્યુતિમ્
પછી ફળ્ગુને ત્યાં મહાદેવ, ગિરિશ, શૂળધારી ભગવાનને, દેવી સાથે, અતિ તેજસ્વી રૂપે દર્શન કર્યું.
સ જાનુભ્યાં મહીં ગત્વા શિરસા પ્રણિપત્ય ચ। પ્રસાદયામાસ હરં પાર્થઃ પરપુરંજયઃ
પાર્થ જમીન પર ઘૂંટણે બેઠો અને માથું નમાવ્યું; શત્રુઓના વિજેતા અર્જુને હરાને પ્રસન્ન કરવા પ્રયત્ન કર્યો.
કપર્દિન્સર્વભૂતેશ ભગનેત્રનિપાતન। [દેવદેવ મહાદેવ નીલગ્રીવ જટાધર
કપર્ધી, સર્વભૂતોના ઈશ્વર, ભગાના નેત્રના વિનાશક, દેવોના દેવ, મહાદેવ, નીલકંઠ, જટાધારી, તને વંદન છે.
કારણાનાં ચ પરમં જાને ત્વાં ત્ર્યમ્બકં વિભુમ્। દેવાનાં ચ ગતિં દેવં ત્વત્પ્રસૂતમિદં જગત્
હું તને સર્વ કારણોમાં શ્રેષ્ઠ, ત્ર્યંબક અને સર્વવ્યાપી જાણું છું; દેવતાઓની ગતિ પણ તું જ છે અને આ જગત તારી કૃપાથી જન્મેલું છે.
અજેયસ્ત્વં ત્રિભિર્લોકૈઃ સદેવાસુરમાનુષૈઃ। શિવાય વિષ્ણુરૂપાય વિષ્ણવે શિવરૂપિણે
તને ત્રણેય લોક, દેવ, અસુર અને માનવ જીતવા અસમર્થ છે; શિવરૂપે વિષ્ણુ અને વિષ્ણુરૂપે શિવને હું વંદન કરું છું.
દક્ષિયજ્ઞવિનાશાય હરિરૂપાય તે નમઃ। લલાટાક્ષાય શર્વાય મીઢુષે શૂલપાણયે
દક્ષના યજ્ઞના વિનાશક, હરિરૂપ ધારણ કરનાર તને વંદન; લલાટમાં ત્રીજું નેત્ર ધરાવનાર, શર્વ, દયાળુ, શૂળપાણી તને વંદન.
પિનાકગોપ્ત્રે સૂર્યાય મઙ્ગલ્યાય ચ વેધસે। પ્રસાદયે ત્વાં ભગવન્સર્વભૂતમહેશ્વર
પિનાકના રક્ષક, સૂર્ય, મંગલમય અને સર્જનહાર તને વંદન; સર્વભૂતોના મહેશ્વર, ભગવાન, હું તારી કૃપા માગું છું.
ગણેશં જગતઃ શમ્ભું લોકકારણકારણમ્। પ્રધાનપુરુષાતીતં પરં સૂક્ષ્મતરં હરમ્
ગણેશ, જગતના શંભુ, લોકના કારણના કારણ, પ્રધાન અને પુરુષથી પણ પર, અતિ સૂક્ષ્મ હરાને હું વંદન કરું છું.