યન્માં પ્રાર્થયસે હન્તુમનાગસમિહાગતમ્। તસ્માત્ત્વાં પૂર્વમેવાહં નેષ્યામિ યમસાદનમ્
તમે નિર્દોષ મને મારવા ઇચ્છો છો, એટલે હું પહેલા જ તમને યમલોક પહોંચાડી દઈશ.
દૃષ્ટ્વા તં પ્રહરિષ્યન્તં ફલ્ગુનં દૃઢધન્વિનમ્। કિરાતરૂપી સહસા વારયામાસ શંકરઃ
ફલ્ગુન, જે દૃઢ ધનુર્ધર હતો, તે હુમલો કરવા જતો હતો, ત્યારે કિરાતના રૂપમાં શંકરે અચાનક તેને રોક્યો.
મયૈષ પ્રાર્થિતઃ પૂર્વં નીલમેઘસમપ્રભઃ। અનાદૃત્યૈવ તદ્વાક્યં પ્રજહારાથ ફલ્ગુનઃ
આ previously, mayaiṣa prārthitaḥ pūrvaṃ nīlameghasamaprabhaḥ; anādૃtyaiva tadvākyaṃ prajahārātha phalgunaḥ "આ, જે વાદળ જેવો ઘાટો અને તેજસ્વી છે, અગાઉ મેં ઇચ્છેલો હતો; પણ મારા શબ્દો અવગણીને, ફાલ્ગુને પછી તીર છોડ્યું."
કિરાતશ્ચ સમં તસ્મિન્નેકલક્ષ્યે મહાદ્યુતિઃ। પ્રમુમોચાશનિપ્રખ્યં શરમગ્નિશિખોપમમ્
કિરાત પણ, એ જ નિશાન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, વીજળી જેવું તેજ ધરાવતું અને અગ્નિની જ્વાળાની જેમ પ્રખર તીર છોડ્યું.
તૌ મુક્તૌ સાયકૌ તાભ્યાં સમં તત્ર નિપેતતુઃ। મૂકસ્ય ગાત્રે વિસ્તીર્ણે શૈલપૃષ્ઠનિભે તદા
બન્નેના છોડેલા તીરો, એકસાથે જઈને, એ મૂક પ્રાણીના પહોળા શરીર પર પડ્યા, જે પર્વતની સપાટી જેવું લાગતું હતું.
યથાઽશનૈર્વિનિષ્પેષો વજ્રસ્યેવ ચ પર્વતે। તથા તયોઃ સન્નિપાતઃ શરયોરભવત્તદા
જેમ વીજળી પર્વતને ચકનાચૂર કરે છે અથવા વજ્ર પર્વતને વાગે છે, એમ જ એ સમયે બંનેના તીરો એકબીજાને અથડાયા.
સ વિદ્ધો બહુભિર્બાણૈર્દીપ્તાસ્યૈઃ પન્નગૈરિવ। મમાર રાક્ષસં રૂપં ભૂયઃ કૃત્વા સુદારુણમ્
ઘણા તીરો વડે ભેદાયેલું એ પ્રાણી, અગ્નિ જેવી જ્વાળાવાળા સાપો જેવું લાગતું હતું; પછી એ ભયાનક રાક્ષસ રૂપ ધારણ કરીને મરી ગયું.
સ દદર્શ તતો જિષ્ણુઃ પુરુષં કાઞ્ચનપ્રભમ્। કિરાતવેષસંછન્નં સ્ત્રીસહાયમમિત્રહા
પછી જિષ્ણુએ એક પુરુષને જોયો, જે સોનાની જેમ તેજસ્વી હતો, કિરાતના વેશમાં છુપાયેલો હતો અને એક સ્ત્રી સાથે હતો, દુશ્મનોનો વિનાશક.
તમબ્રવીત્પ્રીતમના કૌન્તેયઃ પ્રહસન્નિવ। કો ભવાનટતે શૂન્યે વને રસ્ત્રીગણસંવૃતઃ
કૌંતેય ખુશ મનથી, હળવો હસતો, તેને પૂછે છે: 'તમે કોણ છો, જે આ ખાલી જંગલમાં સ્ત્રીઓથી ઘેરાઈને ફરો છો?'
ન ત્વમસ્મિન્વને ઘોરે બિભેષિ કનકપ્રભ। કિમર્થં ચ ત્વયા વિદ્ધો મૃગોઽયં મત્પરિગ્રહઃ
'તમને આ ભયાનક જંગલમાં ડર લાગતો નથી, ઓ સુવર્ણવર્ણ! અને તમે કેમ એ પ્રાણીને ઘાયલ કર્યો, જે મારું શિકાર હતું?'
મયાઽભિપન્નઃ પૂર્વં હિ રાક્ષસોઽયમિહાગતઃ। કામાત્પરિભવાદ્વાઽપિ ન મે જીવન્વિમોક્ષ્યસે
'આ રાક્ષસ, જે અહીં આવ્યો હતો, પહેલાં હું જ તેનો પીછો કરી રહ્યો હતો; ઇચ્છા કે અપમાનથી, હવે હું તને જીવતો છોડીશ નહીં.'
ન હ્યેષ મૃગયાધર્મો યસ્ત્વયાઽદ્ય કૃતો મયિ। તેન ત્વાં ભ્રંશયિષ્યામિ જીવિતાત્પર્વતાશ્રયમ્
'તમે આજે જે કર્યું, એ સાચા શિકારની રીત નથી, કેમ કે તમે મારા વિરોધમાં વર્ત્યા; તેથી, પર્વતવાસી, હું તને જીવતો નહીં રાખું.'
ઇત્યુક્તઃ પાણ્ડવેયેન કિરાતઃ પ્રહસન્નિવ। ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા પાણ્ડવં સવ્યસાચિનં
પાંડવના આ શબ્દો સાંભળીને, કિરાત હળવો હસ્યો અને સૌમ્ય વાણીથી ડાબોડી પાંડવને કહ્યું:
ન મત્કૃતે ત્વયા વીરઃ ભીઃ કાર્યા વનમન્તિકાત્। ઇયં ભૂમિઃ સદાઽસ્માકમુચિતા વસતાં વને
'મારા કારણે, વીર, તને ડરવાની જરૂર નથી કે જંગલ છોડવાની જરૂર નથી; આ જમીન તો હંમેશા અમારી વસવાટ માટે યોગ્ય છે.'
ત્વયા તુ દુષ્કરઃ કસ્માદિહ વાસઃ પ્રરોચિતઃ। વયં તુ બહુસત્ત્વેઽસ્મિન્નિવસામસ્તપોધન
'પણ તું અહીં રહેવાનું કેમ પસંદ કર્યું, જ્યાં રહેવું બહુ મુશ્કેલ છે? અમે તો, તપસ્વી, અનેક પ્રાણીઓથી ભરેલા આ સ્થળે રહેીએ છીએ.'
ભવાંસ્તુ કૃષ્ણવત્માર્ભઃ સુકુમારઃ સુખોચિતઃ। કથં શૂન્યમિમં દેશમેકાકી વિચરિષ્યતિ
'તુ તો કૃષ્ણ જેવા મનવાળો, નાજુક અને સુખમાં રહેવાનો આદતવાળો યુવાન છે; તો એકલો આ સુનસાન પ્રદેશમાં કેમ ફરશે?'
ગાણ્ડીવમાશ્રયં કૃત્વા નારાજાંશ્ચાગ્નિસન્નિભાન્। નિવસામિ મહારણ્યે દ્વિતીય ઇવ પાવકઃ
'હું તો ગાંડીવ પર વિશ્વાસ રાખીને, અગ્નિ જેવાં ભયાનક રાજાઓથી ડર્યા વિના, આ મહા જંગલમાં, બીજો અગ્નિ બનીને રહે છું.'
એષ ચાપિ મયા જન્તુર્મૃગરૂપં સમાશ્રિતઃ। રાક્ષસો નિહતો ઘોરો હન્તું મામિહ ચાગતઃ
'આ પ્રાણી, જે હરણનું રૂપ ધારણ કરીને આવ્યું હતું, એ ભયાનક રાક્ષસ હતો, જે મને મારવા આવ્યો હતો અને મેં તેને મારી નાખ્યો.'
મયૈષ ધન્વનિર્મુક્તૈસ્તાડિતઃ પૂર્વમેવ હિ। બાણૈરભિહતઃ શેતે નીતશ્ચ યમસાદનમ્
'હું એ પ્રાણીને મારા ધનુષ્યમાંથી છોડેલા તીરો વડે પહેલેથી જ ઘાયલ કર્યો હતો; મારા બાણોથી ઘાયલ થઈ, હવે એ યમલોકમાં પહોંચી ગયો છે.'
મમૈવાયં લક્ષ્યભૂતઃ પૂર્વમેવ પરિગ્રહઃ। મમૈવ ચ પ્રહારેણ જીવિતાદ્વ્યપરિપિતઃ
'આ પ્રાણી પહેલેથી જ મારું નિશાન અને મારું અધિકાર હતું; અને મારા પ્રહારથી એ જીવતો રહ્યો નહીં.'
દોષાન્સ્વાન્નાર્હસેઽન્યસ્મૈ વક્તું સ્વબલદર્પિતઃ। અભિષક્તોસ્મિ મન્દાત્મન્ન મે જીવન્વિમોક્ષ્યસે
તારે પોતાની તાકાતનો ગમંડ રાખીને બીજાના દોષ બતાવવાનો હક નથી. અરે મૂર્ખ, તું મને લલકાર્યો છે, હવે તું જીવતો છૂટશે નહીં.
સ્થિરો ભવ વિમોક્ષ્યામિ સાયકાનશનીનિવ। ઘટસ્વ પરયા શક્ત્યા મુઞ્ચ ત્વમપિ સાયકાન્
હવે મજબૂતીથી ઊભો રહીને લડીશ, હું તીર વરસાવીશ, તું પણ તારી આખી શક્તિથી તીર છોડ.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા કિરાતસ્યાર્જુનસ્તદા। રોષમાહારયામાસ તાડયામાસ ચેષુભિઃ
શિકારીના એ વચન સાંભળીને અર્જુનને ભારે ગુસ્સો આવ્યો અને તેણે તીરો વડે તેની પર પ્રહાર કર્યો.
તતો હૃષ્ટેન મનસા પ્રતિજગ્રાહ સાયકાન્। ભૂયોભૂય ઇતિ પ્રાહ મન્દમન્દેત્યુવાચ હ
પછી આનંદથી મનમાં તીરો સ્વીકાર્યા અને વારંવાર ધીમે ધીમે કહીને મૃદુ વાણી બોલી.
પ્રહરસ્વ શરાનેતાન્નારાચાન્મર્મભેદિનઃ। ઇત્યુક્તો બાણવર્ષં સ મુમોચ સહસાઽર્જુનઃ
મારા મર્મને ભેદતા તીરો છોડ, એમ કહેતાં અર્જુને એકાએક તીરોની ઝમાવટ કરી.
તતસ્તૌ તત્રસંરબ્ધૌ ગર્જમાનૌ મુહુર્મુહુઃ। શરૈરાશીવિષાકારૈસ્તતક્ષાતે પરસ્પરમ્
પછી બંને રોષથી ગર્જના કરતા, વારંવાર ઝંખતા, એકબીજાને ઝેરી સાપ જેવા તીરો વડે ઘાયલ કરતા.
તતોઽર્જુનઃ શરવર્ષં કિરાતે સમવાસૃજત્। તત્પ્રસન્નેન મનસા પ્રતિજગ્રાહ શંકરઃ
પછી અર્જુને શિકારી પર તીરોની વરસાદ કરી, અને શિવજી પ્રસન્ન મનથી એ તીરો સહન કરતા.
મુહૂર્તં શરવર્ષં તુ પ્રતિગૃહ્ય પિનાકધૃક્। અક્ષતેન શરીરેણ તસ્થૌ ગિરિવાચલઃ
પિનાકધારી ભગવાને ક્ષણમાત્ર માટે તીરોની વરસાદ સહન કરી અને પર્વત જેવો અડગ રહીને, શરીરે અખંડિત ઊભા રહ્યા.
સ દૃષ્ટ્વા બાણવર્ષં તુ મઘીભૂતં ધનંજયઃ। પરમં વિસ્મયં ચક્રે સાધુસાધ્વિતિ ચાબ્રવીત્
પછી ધનંજયે જોયું કે તેની તીરોની ઝમાવટ વ્યર્થ થઈ ગઈ છે, તો તે ખૂબ આશ્ચર્યચકિત થઈને બોલ્યો, 'વાહ! વાહ!'
અહોઽયં સુકુમારાઙ્ગો હિમવચ્છિખરાશ્રયઃ। ગાણ્ડીવમુક્તાન્નારાચાન્પ્રતિગૃહ્ણાત્યવિહ્વલઃ
આ કાંઈ સુકુમાર અંગો ધરાવનાર, હિમાલયની શિખરો પર વસે છે, છતાં ગાંડીવમાંથી છૂટેલા તીરો સહેજ પણ અચકાયા વગર સહન કરે છે.