તચ્છ્રુત્વા શર્વવચનમૃષયઃ સત્યવાદિનઃ। પ્રહૃષ્ટમનસો જગ્મુર્યથાસ્વં પુનરાશ્રમમ્
શર્વના એ વચન સાંભળી, સત્યવક્તા ઋષિઓ આનંદિત મનથી પોતપોતાના આશ્રમમાં પાછા ગયા.
ગતેષુ તેષુ સર્વેષુ તપસ્વિષુ મહાત્મસુ। પિનાકપાણિર્ભગવાન્સર્વપાપહરો હરઃ
બધા મહાત્મા તપસ્વીઓ ત્યાંથી જતા રહ્યા, ત્યારે પિનાકધારી, સર્વપાપહારી ભગવાન હર ત્યાં પ્રગટ થયા.
કૈરાતં વેષમાસ્થાય કાઞ્ચનદ્રુમસન્નિભમ્। વિભ્રાજમાનો વપુષા ગિરિર્મેરુરિવાપરઃ
કિરાતનું વેશ ધારણ કરીને, સોનાની ઝાડ જેવી તેજસ્વી કાયાથી, તેઓ બીજાં મેરુ પર્વત જેવી કાંતિથી ઝગમગ્યા.
શ્રીગદ્ધનુરુપાદાય શરાંશ્ચાશીવિષોપમાન્। નિષ્પપાત મહાર્ચિષ્માન્દહન્કક્ષમિવાનલઃ
તેઓએ સુંદર ધનુષ્ય અને ઝેરી સાપ જેવા બાણો હાથમાં લીધા, અને જંગલને દહન કરતા અગ્નિ જેવી જ્યોતિથી નીચે ઉતર્યા.
દેવ્યા સહોમયા શ્રીમાન્સમાનવ્રતવેષયા। નાનાવેષધરૈર્હૃષ્ટૈર્ભૂતૈરનુગતસ્તદા
તેઓ પોતાના જેવાં વ્રત અને વેશમાં રહેલી ઉમા સાથે, અને વિવિધ વેશમાં આનંદિત ભૂતોની ટોળકી સાથે આગળ વધ્યા.
કિરાતવેષસંછન્નઃ સ્ત્રીભિશ્ચાપિ સહસ્રશઃ। અશોભત તદા રાજન્સ દેશોઽતીવ ભારત
કિરાતના વેશમાં છુપાયેલા અને હજારો સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલા, એ સ્થળ, હે ભારત, એ સમયે ખૂબ જ તેજસ્વી લાગતું હતું.
ક્ષણેન તદ્વનં સર્વં નિઃશબ્દમભવત્તદા। નાદઃ પ્રસ્રવણાનાં ચ પક્ષિણાં ચાપ્યુપારમત્
થોડી જ વારમાં એ આખું જંગલ શાંત થઈ ગયું; ઝરણાં અને પક્ષીઓના અવાજ પણ બંધ થઈ ગયા.
સ સન્નિકર્ષમાગમ્ય પાર્થસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ। મૂકં નામ દિતેઃ પુત્રં દદર્શાદ્ભુતદર્શનમ્
પાપરહિત કર્મવાળા પાર્થેની નજીક જઈને, તેમણે દિતિપુત્ર મુક નામના એક અદ્ભુત રૂપાવાળાને જોયો.
વારાહં રૂપમાસ્થાય તર્જયન્તમિવાર્જુનમ્। હન્તું પરમદુષ્ટાત્મા તમુવાચાથ ફલ્ગુનઃ
વહિયાત આત્માવાળાએ વરાહનું રૂપ ધારણ કરીને અર્જુનને ડરાવતો હતો; ત્યારે ફલ્ગુને તેને સંબોધન કર્યું.
ગાણ્ડીવં ધનુરાદાય શરાંશ્ચાશીવિષોપમાન્। સજ્યં ધનુર્વરં કૃત્વા જ્યાઘોષેણ નિનાદયન્
ગાંડીવ ધનુષ્ય અને ઝેરી સાપ જેવા બાણો લઈને, ધનુષ્ય ચડાવી, તે જ્યા ધ્વનિથી ગુંજી ઉઠ્યું.
યન્માં પ્રાર્થયસે હન્તુમનાગસમિહાગતમ્। તસ્માત્ત્વાં પૂર્વમેવાહં નેષ્યામિ યમસાદનમ્
તમે નિર્દોષ મને મારવા ઇચ્છો છો, એટલે હું પહેલા જ તમને યમલોક પહોંચાડી દઈશ.
દૃષ્ટ્વા તં પ્રહરિષ્યન્તં ફલ્ગુનં દૃઢધન્વિનમ્। કિરાતરૂપી સહસા વારયામાસ શંકરઃ
ફલ્ગુન, જે દૃઢ ધનુર્ધર હતો, તે હુમલો કરવા જતો હતો, ત્યારે કિરાતના રૂપમાં શંકરે અચાનક તેને રોક્યો.
મયૈષ પ્રાર્થિતઃ પૂર્વં નીલમેઘસમપ્રભઃ। અનાદૃત્યૈવ તદ્વાક્યં પ્રજહારાથ ફલ્ગુનઃ
આ previously, mayaiṣa prārthitaḥ pūrvaṃ nīlameghasamaprabhaḥ; anādૃtyaiva tadvākyaṃ prajahārātha phalgunaḥ "આ, જે વાદળ જેવો ઘાટો અને તેજસ્વી છે, અગાઉ મેં ઇચ્છેલો હતો; પણ મારા શબ્દો અવગણીને, ફાલ્ગુને પછી તીર છોડ્યું."
કિરાતશ્ચ સમં તસ્મિન્નેકલક્ષ્યે મહાદ્યુતિઃ। પ્રમુમોચાશનિપ્રખ્યં શરમગ્નિશિખોપમમ્
કિરાત પણ, એ જ નિશાન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, વીજળી જેવું તેજ ધરાવતું અને અગ્નિની જ્વાળાની જેમ પ્રખર તીર છોડ્યું.
તૌ મુક્તૌ સાયકૌ તાભ્યાં સમં તત્ર નિપેતતુઃ। મૂકસ્ય ગાત્રે વિસ્તીર્ણે શૈલપૃષ્ઠનિભે તદા
બન્નેના છોડેલા તીરો, એકસાથે જઈને, એ મૂક પ્રાણીના પહોળા શરીર પર પડ્યા, જે પર્વતની સપાટી જેવું લાગતું હતું.
યથાઽશનૈર્વિનિષ્પેષો વજ્રસ્યેવ ચ પર્વતે। તથા તયોઃ સન્નિપાતઃ શરયોરભવત્તદા
જેમ વીજળી પર્વતને ચકનાચૂર કરે છે અથવા વજ્ર પર્વતને વાગે છે, એમ જ એ સમયે બંનેના તીરો એકબીજાને અથડાયા.
સ વિદ્ધો બહુભિર્બાણૈર્દીપ્તાસ્યૈઃ પન્નગૈરિવ। મમાર રાક્ષસં રૂપં ભૂયઃ કૃત્વા સુદારુણમ્
ઘણા તીરો વડે ભેદાયેલું એ પ્રાણી, અગ્નિ જેવી જ્વાળાવાળા સાપો જેવું લાગતું હતું; પછી એ ભયાનક રાક્ષસ રૂપ ધારણ કરીને મરી ગયું.
સ દદર્શ તતો જિષ્ણુઃ પુરુષં કાઞ્ચનપ્રભમ્। કિરાતવેષસંછન્નં સ્ત્રીસહાયમમિત્રહા
પછી જિષ્ણુએ એક પુરુષને જોયો, જે સોનાની જેમ તેજસ્વી હતો, કિરાતના વેશમાં છુપાયેલો હતો અને એક સ્ત્રી સાથે હતો, દુશ્મનોનો વિનાશક.
તમબ્રવીત્પ્રીતમના કૌન્તેયઃ પ્રહસન્નિવ। કો ભવાનટતે શૂન્યે વને રસ્ત્રીગણસંવૃતઃ
કૌંતેય ખુશ મનથી, હળવો હસતો, તેને પૂછે છે: 'તમે કોણ છો, જે આ ખાલી જંગલમાં સ્ત્રીઓથી ઘેરાઈને ફરો છો?'
ન ત્વમસ્મિન્વને ઘોરે બિભેષિ કનકપ્રભ। કિમર્થં ચ ત્વયા વિદ્ધો મૃગોઽયં મત્પરિગ્રહઃ
'તમને આ ભયાનક જંગલમાં ડર લાગતો નથી, ઓ સુવર્ણવર્ણ! અને તમે કેમ એ પ્રાણીને ઘાયલ કર્યો, જે મારું શિકાર હતું?'
મયાઽભિપન્નઃ પૂર્વં હિ રાક્ષસોઽયમિહાગતઃ। કામાત્પરિભવાદ્વાઽપિ ન મે જીવન્વિમોક્ષ્યસે
'આ રાક્ષસ, જે અહીં આવ્યો હતો, પહેલાં હું જ તેનો પીછો કરી રહ્યો હતો; ઇચ્છા કે અપમાનથી, હવે હું તને જીવતો છોડીશ નહીં.'
ન હ્યેષ મૃગયાધર્મો યસ્ત્વયાઽદ્ય કૃતો મયિ। તેન ત્વાં ભ્રંશયિષ્યામિ જીવિતાત્પર્વતાશ્રયમ્
'તમે આજે જે કર્યું, એ સાચા શિકારની રીત નથી, કેમ કે તમે મારા વિરોધમાં વર્ત્યા; તેથી, પર્વતવાસી, હું તને જીવતો નહીં રાખું.'
ઇત્યુક્તઃ પાણ્ડવેયેન કિરાતઃ પ્રહસન્નિવ। ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા પાણ્ડવં સવ્યસાચિનં
પાંડવના આ શબ્દો સાંભળીને, કિરાત હળવો હસ્યો અને સૌમ્ય વાણીથી ડાબોડી પાંડવને કહ્યું:
ન મત્કૃતે ત્વયા વીરઃ ભીઃ કાર્યા વનમન્તિકાત્। ઇયં ભૂમિઃ સદાઽસ્માકમુચિતા વસતાં વને
'મારા કારણે, વીર, તને ડરવાની જરૂર નથી કે જંગલ છોડવાની જરૂર નથી; આ જમીન તો હંમેશા અમારી વસવાટ માટે યોગ્ય છે.'
ત્વયા તુ દુષ્કરઃ કસ્માદિહ વાસઃ પ્રરોચિતઃ। વયં તુ બહુસત્ત્વેઽસ્મિન્નિવસામસ્તપોધન
'પણ તું અહીં રહેવાનું કેમ પસંદ કર્યું, જ્યાં રહેવું બહુ મુશ્કેલ છે? અમે તો, તપસ્વી, અનેક પ્રાણીઓથી ભરેલા આ સ્થળે રહેીએ છીએ.'
ભવાંસ્તુ કૃષ્ણવત્માર્ભઃ સુકુમારઃ સુખોચિતઃ। કથં શૂન્યમિમં દેશમેકાકી વિચરિષ્યતિ
'તુ તો કૃષ્ણ જેવા મનવાળો, નાજુક અને સુખમાં રહેવાનો આદતવાળો યુવાન છે; તો એકલો આ સુનસાન પ્રદેશમાં કેમ ફરશે?'
ગાણ્ડીવમાશ્રયં કૃત્વા નારાજાંશ્ચાગ્નિસન્નિભાન્। નિવસામિ મહારણ્યે દ્વિતીય ઇવ પાવકઃ
'હું તો ગાંડીવ પર વિશ્વાસ રાખીને, અગ્નિ જેવાં ભયાનક રાજાઓથી ડર્યા વિના, આ મહા જંગલમાં, બીજો અગ્નિ બનીને રહે છું.'
એષ ચાપિ મયા જન્તુર્મૃગરૂપં સમાશ્રિતઃ। રાક્ષસો નિહતો ઘોરો હન્તું મામિહ ચાગતઃ
'આ પ્રાણી, જે હરણનું રૂપ ધારણ કરીને આવ્યું હતું, એ ભયાનક રાક્ષસ હતો, જે મને મારવા આવ્યો હતો અને મેં તેને મારી નાખ્યો.'
મયૈષ ધન્વનિર્મુક્તૈસ્તાડિતઃ પૂર્વમેવ હિ। બાણૈરભિહતઃ શેતે નીતશ્ચ યમસાદનમ્
'હું એ પ્રાણીને મારા ધનુષ્યમાંથી છોડેલા તીરો વડે પહેલેથી જ ઘાયલ કર્યો હતો; મારા બાણોથી ઘાયલ થઈ, હવે એ યમલોકમાં પહોંચી ગયો છે.'
મમૈવાયં લક્ષ્યભૂતઃ પૂર્વમેવ પરિગ્રહઃ। મમૈવ ચ પ્રહારેણ જીવિતાદ્વ્યપરિપિતઃ
'આ પ્રાણી પહેલેથી જ મારું નિશાન અને મારું અધિકાર હતું; અને મારા પ્રહારથી એ જીવતો રહ્યો નહીં.'