ન લોભાન્ન પુનઃ કામાન્ન દેવત્વં પુનઃ સુખમ્। ન ચ સર્વામરૈશ્વર્યં કામયે ત્રિદશાધિપ
'ન તો લોભથી, ન તો કોઈ ઈચ્છાથી, ન તો દેવત્વ કે સુખ માટે, અને ન તો ત્રિદશોના રાજપણું મેળવવા હું ઈચ્છું છું, હે દેવતાઓના સ્વામી.'
ભ્રાતૄંસ્તાન્વિપિને ત્યક્ત્વા વૈરમપ્રતિયાત્ય ચ। અકીર્તિં સર્વલોકેષુ ગચ્છેયં શાશ્વતીઃ સમાઃ
'જંગલમાં મારા ભાઈઓને છોડી દઈને અને દુશ્મનાઈનો બદલો લીધા વિના, હું તો સર્વે લોકોમાં લાંબા સમય સુધી બદનામ થાઈ જાઉં.'
એવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ વૃત્રહા પાણ્ડુનન્દનમ્। સાન્ત્વયઞ્શ્લક્ષ્ણયા વાચા સર્વલોકનમસ્કૃતઃ
આમ સાંભળીને, વૃત્રને સંહારનાર દેવે સૌ લોકોએ પૂજ્ય એવા પાંડુપુત્રને મીઠા અને શાંત શબ્દોમાં ધીરજ આપી જવાબ આપ્યો.
યદા દ્રક્ષ્યસિ ભૂતેશં ત્ર્યક્ષં શૂલધરં શિવમ્। તદા દાતાઽસ્મિ તે તાત દિવ્યાન્યસ્ત્રાણિ સર્વશઃ
'જ્યારે તું ભૂતનાથ, ત્રિનેત્રધારી, ત્રિશૂલવાળા શિવજીને જોઈશ, ત્યારે, વatsa, હું તને સર્વે દૈવી શસ્ત્રો આપીશ.'
ક્રિયતાં દર્શને યત્નો દેવસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ। દર્શનાત્તસ્ય કૌન્તેય સંસિદ્ધઃ સ્વર્ગમેષ્યસિ
'હવે તું પરમેશ્વર દેવના દર્શન માટે પુરેપુરો પ્રયાસ કર. તેમના દર્શનથી, હે કુંતીપુત્ર, તું સર્વે સિદ્ધિ મેળવી સ્વર્ગ પામીશ.'
ઇત્યુક્ત્વા ફલ્ગુનં શક્રો જગામાદર્શનં પુનઃ। અર્જુનોપ્યથ તત્રૈવ તસ્થૌ યોગસમન્વિતઃ
આ રીતે ફાલ્ગુનને કહીને, શક્ર અદૃશ્ય થઈ ગયો. અર્જુન ત્યાં જ યોગમાં લીન રહી ગયો.
ભગવઞ્શ્રોતુમિચ્છાસમિ પાર્થસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ। વિસ્તરેણ કથામેતાં યથાઽસ્ત્રાણ્યુપલબ્ધવાન્
'હે પૂજ્ય, હું પાવન કર્મવાળા અર્જુનના જીવનની આ કથા વિગતે સાંભળવા ઈચ્છું છું—કે તેણે કેવી રીતે શસ્ત્રો મેળવ્યા.'
કથં ચ પુરુષવ્યાઘ્રો દીર્ઘબાહુર્ધનંજયઃ। વનં પ્રવિષ્ટસ્તેજસ્વી નિર્મનુષ્યમભીતવત્
'અને પુરુષસિંહ, દીર્ઘબાહુ, તેજસ્વી અર્જુન કેવી રીતે નિર્ભયપણે માનવવિહિન જંગલમાં પ્રવેશ્યો?'
કિંચાનેન કૃતંતત્રવસતા બ્રહ્મવિત્તમ। કથં ચ ભગવાન્સ્થાણુર્દેવરાજશ્ચ તોષિતઃ
'ત્યાં રહેવાથી તેણે શું કર્યું, હે બ્રહ્મજ્ઞાની? અને ભગવાન સ્થાણુ તથા દેવરાજ કેવી રીતે પ્રસન્ન થયા?'
એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું ત્વત્પ્રસાદાદ્દ્વિજોત્તમ। ત્વં હિ સર્વજ્ઞ દિવ્યં ચ માનુષં ચૈવ વેત્થ
'હું આ બધું તારી કૃપાથી સાંભળવા ઈચ્છું છું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ. કેમ કે તું તો દૈવી અને માનવીય બધું જાણે છે.'
અત્યદ્ભુતં મહાપ્રાજ્ઞ રોમહર્ષણમર્જુનઃ। ભવેન સહ સંગ્રામં ચકારાપ્રતિમં કિલ। પુરા પ્રહરતાંશ્રેષ્ઠઃ સંગ્રામેષ્વપરાજિતઃ
'હે વિદ્વાન, અર્જુન અને ભવ વચ્ચે જે અદ્વિતીય અને અદ્ભુત યુદ્ધ થયું હતું તે તો અત્યંત આશ્ચર્યજનક છે. તે પહેલાં અર્જુન યુદ્ધમાં અપરાજિત અને શ્રેષ્ઠ યોદ્ધા હતો.'
યચ્છ્રુત્વા નરસિંહાનાં દૈન્યહર્ષાતિવિસ્મયાત્। શૂરાણામપિ પાર્થાનાં હૃદયાનિ ચકમ્પિરે
'આ સાંભળીને—even સિંહ સમાન પાંડવોના દિલમાં પણ આશ્ચર્ય, આનંદ અને ભયથી ધડકન વધી ગઈ.'
યદ્યચ્ચ કૃતવાનન્યત્પાર્થસ્તદસ્વિલં વદ
'અને પાર્થએ જે બીજું પણ કર્યું હોય તે બધું પણ મને કહેજે.'
ન હ્યસ્ નિન્દિતં જિષ્ણોઃ સુસૂક્ષ્મમપિ લક્ષયે। ચરિતં યસ્ય શૂરસ્ય તન્મે સર્વં પ્રકીર્તય
'મને તો વિજયી અર્જુનના વર્તનમાં એક પણ નિંદનીય વાત દેખાતી નથી. એ શૂરવીરના બધા કાર્યો મને કહેજે.'
કથયિષ્યામિ તે તાત કથામેતાં મહાત્મનઃ। દિવ્યાં કૌરવશાર્દૂલ મહતીમદ્ભુતોપમામ્
'હે પ્રિય, હવે હું તને આ મહાન આત્માના અદ્ભુત અને વિશાળ કથાનો વર્ણન કરું છું, હે કુરુસિંહ.'
ગાત્રસંસ્પર્શસંબદ્ધાં ત્ર્યમ્બકેણ મહાહવે। પાર્થસ્ય દેવદેવેન શૃણુ સમ્યક્સમાગમમ્
'પાર્થ અને દેવોના દેવ ત્ર્યંબક વચ્ચે મહાયુદ્ધમાં જે અદ્વિતીય મુલાકાત થઈ, તેનું વર્ણન ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ.'
યુધિષ્ઠિરનિયોગાત્સ જગામામિતવિક્રમઃ। શક્રં સુરેશ્વરં દ્રષ્ટું દેવદેવં ચ શંકરમ્
યુધિષ્ઠિરના આદેશથી, અપરમિત શૂરવીર અર્જુને દેવોના રાજા ઇન્દ્ર અને દેવદેવ મહાદેવને જોવા માટે પ્રસ્થાન કર્યું.
દિવ્યં તદ્ધનુરાદાય ખઙ્ગં ચ પુરુષર્ષભઃ। મહાબલો મહાબાહુરર્જુનઃ કાર્યસિદ્ધયે
દિવ્ય ધનુષ્ય અને તલવાર ધારણ કરીને, મહાબળવાન અને દીર્ઘબાહુ અર્જુન પોતાના કાર્યસિદ્ધિ માટે આગળ વધ્યો.
દિશં હ્યુદીચીં કૌરવ્યો હિમવચ્છિખરં પ્રતિ। ઐન્દ્રિઃ સ્થિરમના રાજન્સર્વલોકમહારથઃ
ઇન્દ્રશક્તિવાળા અને સર્વલોકના મહારથી, કુરુકુળના પુત્ર અર્જુન સ્થિર મનથી ઉત્તર દિશામાં હિમાલયની ચોટીઓ તરફ ચાલ્યો.
ત્વરયા પરયા યુક્તસ્તપસે ધૃતનિશ્ચયઃ। વનં કણ્ટકિતં ઘોરમેક એવાન્વપદ્યત
અતિ ઝડપ અને દૃઢ નિશ્ચય સાથે તપ માટે, અર્જુન એકલો જ કાંટાળું અને ભયાનક જંગલમાં પ્રવેશ્યો.
નાનાપુષ્પફલોપેતં નાનાપક્ષિનિનાદિતમ્। નાનામૃગગણાકીર્ણં સિદ્ધચારણસેવિતમ્
તે જંગલ વિવિધ ફૂલો અને ફળોથી ભરેલું, અનેક પક્ષીઓના કલરવથી ગુંજતું, વિવિધ પ્રાણીઓથી ભરપૂર અને સિદ્ધો તથા ચારણોનું સ્થાન હતું.
તતઃ પ્રયાતે બીભત્સૌ વનં માનુષવર્જિતમ્। શઙ્ખાનાં પટહાનાં ચ શબ્દઃ સમભવદ્દિવિ
જ્યારે વિભત્સુ એ મનુષ્યો વિનાનું જંગલ પાર કર્યું, ત્યારે આકાશમાં શંખ અને ઢોલના ધ્વનિ ગુંજવા લાગ્યા.
પુષ્પવર્ષં ચ સુમહન્નિપપાત મહીતલે। મેઘજાલં ચ સતતં છાદયામાસ સર્વતઃ
પૃથ્વી પર વિશાળ ફૂલોની વર્ષા થઈ અને ઘનઘોર વાદળો સતત સર્વત્ર આછાદિત કરતા રહ્યા.
સોતીત્ય વનદુર્ગાણિ સન્નિકર્ષે મહાગિરેઃ। શુશુભે હિમવત્પૃષ્ઠે વસમાનોઽર્જુનસ્તદા
મહાપર્વતની નજીકના કઠિન જંગલ વિસ્તારો પાર કરીને, અર્જુન હિમાલયની ઢોળાણ પર વસતો હતો અને તેય સમયે તેજસ્વી જણાતો હતો.
તત્રતત્ર દ્રુમાન્ફુલ્લાન્વિહગૈર્વલ્ગુનાદિતાન્। નદીશ્ચ વિપુલાવર્તા વૈદૂર્યનીલસંનિભાઃ
અર્જુને અહીં-ત્યાં ફૂલેલા વૃક્ષો, મીઠા સ્વરે ગાતા પક્ષીઓ અને પહોળા ઘૂંટણાવાળા, વૈદૂર્ય અને નીલમણિ જેવાં ચમકતા નદીઓ જોયા.
હંસકારણ્ડવોદ્ગીતાઃ સારસાભિરુતાસ્તથા। પુંસ્કોકિલરુતાશ્ચૈવ ક્રૌઞ્ચબર્હિણનાદિતાઃ
ત્યાં હંસ અને કરંડવ ગાતા, સારસોનું રટણ, પુરૂષ કોયલની ટહૂંક અને ક્રૌંચ તથા મોરના અવાજ સંભળાતા.
મનોહરવનોપેતાસ્તસ્મિન્નતિરથોઽર્જુનઃ। પુણ્યશીતામલજલાઃ પશ્યન્પ્રીતમનાઽભવત્
આ મનોહર જંગલમાં મહારથી અર્જુને પવિત્ર, ઠંડા અને નિર્મળ જળ જોવા મળ્યા અને તેનું મન આનંદથી ભરાયું.
રમણીયે વનોદ્દેશે રમમાણોઽર્જુનસ્તદા। તપસ્યુગ્રે વર્તમાન ઉગ્રતેજા મહામનાઃ
તે સુંદર જંગલ વિસ્તારમાં આનંદ માણતો અર્જુન, મહા તેજસ્વી અને મહાન મનવાળો, કઠિન તપમાં લીન રહ્યો.
દર્ભચીરં નિવસ્યાથ દણ્ડાજિનબિભૂષિતઃ। શીર્ણં ચ પતિતં ભૂમૌ પર્ણં સમુપભુક્તવાન્
અર્જુન દર્ભના વસ્ત્ર પહેરી, દંડ અને મૃગચર્મ ધારણ કરીને, જમીન પર પડેલા સુકાઈ ગયેલા પાંદડા ખાધા.
પૂર્ણેપૂર્ણે ત્રિરરાત્રે તુ માસમેકં ફલાશનઃ। દ્વિગુણેનૈવ કાલેન દ્વિતીયં માસમત્યયાત્
અર્જુને એક મહિનો સુધી દરેક ત્રીજા દિવસે ફળ ખાધા અને સમય પૂર્ણ કર્યો; પછી એથી પણ વધુ કઠિન નિયમથી બે મહિના વિતાવ્યા.