તતઃપ્રદક્ષિણં કૃત્વા ભ્રાતૄન્ધૌમ્યં ચ પાણ્ડવઃ। પ્રાતિષ્ઠત મહાબાહુઃ પ્રગૃહ્ય રુચિરં ધનુઃ
પછી પાંડવ મહાબલી પોતાના ભાઈઓ અને ધૌમ્યજીની પરિક્રમા કરીને, સુંદર ધનુષ્ય હાથમાં લઈ, રસ્તે નીકળી પડ્યા.
શનૈરિવ દિશં વીર ઉદીચીં ભરતર્ષભ। સંહરંસ્તરસા વૃક્ષાઁલ્લતા વલ્લીશ્ચ ભારત। અસજ્જમાનો વૃક્ષેષુ જગામ સુમહાબલઃ
ભરતવંશી વીર ધીમે ધીમે ઉત્તર દિશામાં આગળ વધ્યા, રસ્તામાં આવતા વૃક્ષો, વેલીઓ અને લતાઓને જોરથી દૂર કરતા, પણ ક્યારેય ફસાયા નહીં; એ મહાબલી અડગપણે આગળ વધ્યા.
તસ્ય માર્ગાદપાક્રામન્સર્વભૂતાનિ ગચ્છતઃ। યુક્તસ્યૈન્દ્રેણ યોગેન પરાક્રાન્તસ્ય શુષ્મિણઃ
જ્યારે તે જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના માર્ગમાંથી બધાં જીવજંતુઓ દૂર થઈ ગયા, કારણ કે તેઓ ઇન્દ્રની શક્તિથી યુક્ત, પ્રબળ ઉર્જાવાળા બનીને આગળ વધતા હતા.
સોઽગચ્છત્પર્વતાંસ્તાત તપોધનનિષેવિતાન્। દિવ્યં હૈમવતં પુણ્યં દેવજુષ્ટં પરંતપઃ
પછી તેમણે તે પર્વતો સુધી પહોંચ્યા, જ્યાં ઋષિ-મુનિઓ તપ કરે છે, જે દિવ્ય, સુવર્ણમય, પવિત્ર અને દેવતાઓને પ્રિય એવા હિમાલય છે.
અગચ્છત્પર્વતં પુણ્યમેકાહ્નૈવ મહામનાઃ। મનોજવગતિર્ભૂત્વા યોગયુક્તો યથાઽનિલઃ
મજબૂત મનથી, યોગબળથી યુક્ત અને પવન જેટલી ઝડપથી, તેમણે એ પવિત્ર પર્વત એક જ દિવસે પાર કરી નાખ્યો.
હિમવન્તમતિક્રમ્ય ગન્ધમાદનમેવ ચ। અત્યક્રામત્સ દુર્ગાણિ દિવારાત્રમતન્દ્રિતઃ
હિમવંત અને ગંધમાદન પર્વતોને પાર કરીને, દિવસ-રાત થાક્યા વગર, તેમણે કઠિન પ્રદેશો પસાર કર્યા.
ઇન્દ્રિકીલં સમાસાદ્ય તતોઽતિષ્ઠદ્ધનંજયઃ। `ગત્વા સ ષડહોરાત્રાન્સપ્તમેઽહનિ પાણ્ડવઃ
પછી ધનંજય ઇન્દ્રકિલ પર્વત પર પહોંચ્યા અને ત્યાં થંભ્યા; છ દિવસ અને રાત પછી, સાતમા દિવસે પાંડવ પોતાના ગંતવ્યે પહોંચી ગયા.
પ્રસ્થેન્દ્રકીલસ્ય શુભે તપોયોગપરોઽભવત્। ઊર્ધ્વબાહુર્ન ચાઙ્ગાનિ પ્રાસ્પન્દયત કિંચન
ઇન્દ્રકિલ પર્વતના શુભ શિખરે, તેમણે તપ અને યોગમાં મન લગાડ્યું, હાથ ઉપર ઉંચા રાખીને, શરીરનો એકપણ અંગ હલાવ્યા વિના ઊભા રહ્યા.
સમાહિતાત્મા નિયતઃ સહસ્રાક્ષસુતોઽચ્યુતઃ'। અન્તરિક્ષે સ શુશ્રાવ તિષ્ઠેતિ સ વચસ્તદા
મન એકાગ્ર અને ઇન્દ્રિય સંયમિત રાખીને, સહસ્રનેત્રના પુત્ર અચ્યૂતએ, આકાશમાંથી આવતી અવાજ સાંભળી: 'અહીં અટકી જા!'
તચ્છ્રુત્વા સર્વતો દૃષ્ટિં ચારયામાસ રપાણ્ડવઃ। અથાપશ્યત્સવ્યસાચી વૃક્ષમૂલે તપસ્વિનમ્
આ અવાજ સાંભળીને પાંડવે ચારે તરફ નજર ફેરવી, અને પછી સવ્યસાચીએ વૃક્ષની નીચે એક તપસ્વીને જોયા.
બ્રાહ્મ્યા શ્રિયા દીપ્યમાનં પિઙ્ગલં જટિલં કૃશમ્। સોઽબ્રવીદર્જુનં તત્રસ્થિતં દૃષ્ટ્વા મહાતપાઃ
તેમણે પીળા, જટાવાળા, દુર્બળ પણ બ્રાહ્મણ તેજથી પ્રકાશિત એવા તપસ્વીને જોયા; એ મહાતપસ્વીએ ત્યાં ઊભેલા અર્જુનને જોઈને વાત કરી.
કસ્ત્વં તાતેહ સંપ્રાપ્તો ધનુષ્માન્કવચી શરી। નિબદ્ધાઽસિતલત્રાણઃ ક્ષત્રધર્મમનુવ્રતઃ
'બાળક, તું કોણ છે? ધનુષ્ય અને કવચ ધારણ કરીને, કાળી આંગળીની રક્ષા બાંધીને, ક્ષત્રિય ધર્મ પાળતો અહીં કેમ આવ્યો છે?'
નેહ શસ્ત્રેણ કર્તવ્યં શાન્તાનામેષ આલયઃ। વિનીતક્રોધહર્ષાણાં બ્રાહ્મણાનાં તપસ્વિનામ્
'અહીં શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરવો યોગ્ય નથી; આ શાંતિપ્રિય, ક્રોધ અને આનંદથી વિમુક્ત, વિદ્વાન બ્રાહ્મણ તપસ્વીઓનું નિવાસસ્થાન છે.'
નેહાસ્તિ ધનુષા કાર્યં ન સંગ્રામોઽત્ર કર્હિચિત્। નિક્ષિપૈતદ્ધનુસ્તાત પ્રાપ્તોસિ પરમાં ગતિમ્
'અહીં ધનુષ્યનો કોઈ ઉપયોગ નથી, અહીં ક્યારેય યુદ્ધ થતું નથી; તું તારો ધનુષ્ય નીચે મૂકી દે, કારણ કે તું સર્વોત્તમ સ્થાન પર પહોંચી ગયો છે.'
ઇત્યનન્તૌજસં વીરં યથા ચાન્યં પૃથગ્જનમ્। તથા હસન્નિવાભીક્ષ્ણં બ્રાહ્મણોઽર્જુનમબ્રવીત્। ન ચૈનં ચાલયામાસ ધૈર્યાત્સુધૃતનિશ્ચયમ્
એ રીતે બ્રાહ્મણે અનંત શક્તિ ધરાવતાં અર્જુનને, જેમ બીજાને કહે તેમ, હસતાં-હસતાં વારંવાર કહ્યું; પણ અર્જુનના દૃઢ નિશ્ચયને કારણે, તેને કશુયે વિક્ષેપ કર્યો નહીં.
તમુવાચ તતઃ પ્રીતઃ સ દ્વિજઃ પ્રહસન્નિવ। વરં વૃણીષ્વ ભદ્રં તે શક્રોઽહમરિસૂદન
પછી પ્રસન્ન થઈને, એ દ્વિજ હસતાં-હસતાં બોલ્યા: 'તું ઈચ્છે તે વર માંગ, તને શુભAshirvad મળે; હું શક્ર છું, દુશ્મનોના વિનાશક.'
એવમુક્તઃ સહસ્રાક્ષં પ્રત્યુવાચ ધનંજયઃ। પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતો ભૂત્વા સૂરઃ કુરુકુલોદ્વહઃ
આવી રીતે સંબોધન મળતાં, ધનંજયે, કુરુકુલના તેજસ્વી વંશજ, હાથ જોડીને, નમન કરીને, સહસ્રનેત્રને ઉત્તર આપ્યો.
ઈપ્સિતો હ્યેષ વૈ કામો વરં ચૈનં પ્રયચ્છ મે। ત્વત્તોઽદ્ય ભગવન્નસ્ત્રંકૃત્સ્નમિચ્છામિ વેદિતમ્
'મારે તો આ જ ઇચ્છા છે; મહારાજ, આજે તમે મને જે વર આપો, એમાં તમારાથી સર્વ દૈવી શસ્ત્રો શીખવા માંગું છું.'
પ્રત્યુવાચ મહેન્દ્રસ્તં પ્રીતાત્મા પ્રહસન્નિવ। ઇહ પ્રાપ્તસ્ય કિં કાર્યમસ્ત્રૈસ્તવ ધનંજય
મહેન્દ્રએ આનંદભેર સ્મિત સાથે કહ્યું: 'અર્જુન, અહીં આવીને હવે તને શસ્ત્રોની શું જરૂર છે?'
કામાન્વૃણીષ્વ લોકાંસ્ત્વં પ્રાપ્તોસિ પરમાં ગતિમ્। એવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ સહસ્રાક્ષં ધનંજયઃ
'તને જે ઈચ્છા હોય તેવા બધા લોક પસંદ કરી લઈશ; તું તો સર્વોચ્ચ અવસ્થા સુધી પહોંચી ગયો છે.' આમ કહેતાં અર્જુને સહસ્રનેત્રને જવાબ આપ્યો.
ન લોભાન્ન પુનઃ કામાન્ન દેવત્વં પુનઃ સુખમ્। ન ચ સર્વામરૈશ્વર્યં કામયે ત્રિદશાધિપ
'ન તો લોભથી, ન તો કોઈ ઈચ્છાથી, ન તો દેવત્વ કે સુખ માટે, અને ન તો ત્રિદશોના રાજપણું મેળવવા હું ઈચ્છું છું, હે દેવતાઓના સ્વામી.'
ભ્રાતૄંસ્તાન્વિપિને ત્યક્ત્વા વૈરમપ્રતિયાત્ય ચ। અકીર્તિં સર્વલોકેષુ ગચ્છેયં શાશ્વતીઃ સમાઃ
'જંગલમાં મારા ભાઈઓને છોડી દઈને અને દુશ્મનાઈનો બદલો લીધા વિના, હું તો સર્વે લોકોમાં લાંબા સમય સુધી બદનામ થાઈ જાઉં.'
એવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ વૃત્રહા પાણ્ડુનન્દનમ્। સાન્ત્વયઞ્શ્લક્ષ્ણયા વાચા સર્વલોકનમસ્કૃતઃ
આમ સાંભળીને, વૃત્રને સંહારનાર દેવે સૌ લોકોએ પૂજ્ય એવા પાંડુપુત્રને મીઠા અને શાંત શબ્દોમાં ધીરજ આપી જવાબ આપ્યો.
યદા દ્રક્ષ્યસિ ભૂતેશં ત્ર્યક્ષં શૂલધરં શિવમ્। તદા દાતાઽસ્મિ તે તાત દિવ્યાન્યસ્ત્રાણિ સર્વશઃ
'જ્યારે તું ભૂતનાથ, ત્રિનેત્રધારી, ત્રિશૂલવાળા શિવજીને જોઈશ, ત્યારે, વatsa, હું તને સર્વે દૈવી શસ્ત્રો આપીશ.'
ક્રિયતાં દર્શને યત્નો દેવસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ। દર્શનાત્તસ્ય કૌન્તેય સંસિદ્ધઃ સ્વર્ગમેષ્યસિ
'હવે તું પરમેશ્વર દેવના દર્શન માટે પુરેપુરો પ્રયાસ કર. તેમના દર્શનથી, હે કુંતીપુત્ર, તું સર્વે સિદ્ધિ મેળવી સ્વર્ગ પામીશ.'
ઇત્યુક્ત્વા ફલ્ગુનં શક્રો જગામાદર્શનં પુનઃ। અર્જુનોપ્યથ તત્રૈવ તસ્થૌ યોગસમન્વિતઃ
આ રીતે ફાલ્ગુનને કહીને, શક્ર અદૃશ્ય થઈ ગયો. અર્જુન ત્યાં જ યોગમાં લીન રહી ગયો.
ભગવઞ્શ્રોતુમિચ્છાસમિ પાર્થસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ। વિસ્તરેણ કથામેતાં યથાઽસ્ત્રાણ્યુપલબ્ધવાન્
'હે પૂજ્ય, હું પાવન કર્મવાળા અર્જુનના જીવનની આ કથા વિગતે સાંભળવા ઈચ્છું છું—કે તેણે કેવી રીતે શસ્ત્રો મેળવ્યા.'
કથં ચ પુરુષવ્યાઘ્રો દીર્ઘબાહુર્ધનંજયઃ। વનં પ્રવિષ્ટસ્તેજસ્વી નિર્મનુષ્યમભીતવત્
'અને પુરુષસિંહ, દીર્ઘબાહુ, તેજસ્વી અર્જુન કેવી રીતે નિર્ભયપણે માનવવિહિન જંગલમાં પ્રવેશ્યો?'
કિંચાનેન કૃતંતત્રવસતા બ્રહ્મવિત્તમ। કથં ચ ભગવાન્સ્થાણુર્દેવરાજશ્ચ તોષિતઃ
'ત્યાં રહેવાથી તેણે શું કર્યું, હે બ્રહ્મજ્ઞાની? અને ભગવાન સ્થાણુ તથા દેવરાજ કેવી રીતે પ્રસન્ન થયા?'
એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું ત્વત્પ્રસાદાદ્દ્વિજોત્તમ। ત્વં હિ સર્વજ્ઞ દિવ્યં ચ માનુષં ચૈવ વેત્થ
'હું આ બધું તારી કૃપાથી સાંભળવા ઈચ્છું છું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ. કેમ કે તું તો દૈવી અને માનવીય બધું જાણે છે.'