તં તથા પ્રસ્થિતં વીરં સિંહસ્કન્ધોરસં તદા। પ્રાઞ્જલિઃ પાણ્ડવંકૃષ્ણા દેવાનાં કુર્વતી નમઃ। વાગ્ભિઃ પરમશુદ્ધાભિર્મઙ્ગલાભિરભાષત્
જ્યારે એ સિંહસમાન ભુજાવાળા, વિશાળ છાતી ધરાવનાર વીર પ્રસ્થાન કર્યો, ત્યારે કૃષ્ણાએ હાથ જોડીને પાંડવ માટે દેવતાઓને વંદન કર્યું અને પવિત્ર અને શુભ વચનો ઉચ્ચાર્યા.
નમો ધાત્રે વિધાત્રે ચ સ્વસ્તિ ગચ્છ વનાદ્વનમ્। `ધર્મસ્ત્વાં જુષતાં પાર્થ ભાસ્કરશ્ચ વિભાવસુઃ। બ્રહ્મા ત્વાં બ્રાહ્મણાશ્ચૈવ પાલયન્તુ ધનઞ્જય
સર્જનહાર અને વિધાતા ને નમન; તું વનમાં વનમાં સુખથી જા. ધર્મ, ભાસ્કર અને અગ્નિ તને આશીર્વાદ આપે, બ્રહ્મા અને બ્રાહ્મણો તને રક્ષા કરે, હે ધનંજય.
જ્યેષ્ઠાપચાયી જ્યેષ્ઠસ્ય ભ્રાતુર્વચનમાસ્થિતઃ। પ્રપદ્યેથા વસૂવ્રુદ્રાનાદિત્યાન્સમરુદ્ગણાન્। વિશ્વેદેવાંસ્તથા સાધ્યાઞ્શાન્ત્યર્થં ભરતર્ષભ
તમે મોટા ભાઈનું માન રાખીને અને નાના તરીકે તેમનું કહેલું સ્વીકારીને, શાંતિ માટે વસુ, રુદ્ર, આદિત્ય, મરુત, વિશ્વદેવ અને સાધ્ય દેવતાઓનું આશ્રય લો, હે ભરતકુલના વરિષ્ઠ.
સ્વસ્તિ તેસ્ત્વાન્તરિક્ષેભ્યો દિવ્યેભ્યો ભરતર્ષભ। પાર્થિવેભ્યશ્ચ સર્વેભ્યો યે કેચિત્પરિપન્થિનઃ
આકાશ અને સ્વર્ગના સર્વ પ્રાણીઓ તરફથી, અને પૃથ્વી પરના દરેક—even દુશ્મન— તરફથી પણ, તને શુભતા મળે, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ.
અવરોધાદ્વને વાસાત્સર્વસ્વહરણાદપિ। ઇદં દુઃખતરં મન્યે પુત્રેભ્યશ્ચ વિવાસનાત્
ઘરમાં બંધાવું, જંગલમાં રહેવું કે બધું ગુમાવવું—આ બધાથી પણ વધુ દુઃખદ મને લાગે છે સંતાનોથી વિયોગ.
માસ્માકં ક્ષત્રિયકુલે જાતુચિત્પુનરુદ્ભવઃ। બ્રાહ્મણેભ્યો નમસ્યામિ યેષાં નાયુધજીવિકા
અમારા ક્ષત્રિય કુળમાં ફરી કદી જન્મ ન થાય એવી ઈચ્છા છે; હું એ બ્રાહ્મણોને નમન કરું છું, જેમનું જીવન હથિયારોથી નથી.
ઇદં મે પરમં દુઃખં યઃ સ પાપઃ સુયોધનઃ। દૃષ્ટ્વા માં ગૌરિતિ પ્રાહ પ્રહસન્રાજસંસદિ
મારું સૌથી મોટું દુઃખ એ છે કે, દુરાચાર સુયોધન રાજસભામાં મને જોઈને હસી પડ્યો અને મને 'ગાય' કહીને ઉપહાસ કર્યો.
તસ્માદ્દુઃખાદિદં દુઃખં ગરીય ઇતિમે મતિઃ। યત્તત્પરિષદો મધ્યે બહ્વયુક્તમભાષત
મને લાગે છે કે એ સભામાં બધાના સમક્ષ થયેલું અપમાન બધાં દુઃખોથી વધારે ભારે છે.
ધ્વંસિતઃ સ્વગૃહેભ્યશ્ચ રાષ્ટ્રાચ્ચ ભરતર્ષભ। વને પ્રતિષ્ઠિતો ભૂત્વા સૌહાર્દાદવતિષ્ઠસે
ઘર અને રાજ્યમાંથી બહાર કાઢાયા પછી પણ, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ, તમે જંગલમાં રહીને પણ મિત્રતાથી અડગ ઉભા રહેલા છો.
જેતા યઃ સર્વશત્રૂણાં યઃ પાવકમતર્પયઃ। જનસ્ત્વાં પશ્યતીદાનીં ગચ્છન્તં ભરતર્ષભ
જે સર્વ દુશ્મનોને જીત્યો અને અગ્નિને તૃપ્ત કર્યો, એ જ તને લોકો હવે અહીંથી જતા જોઈ રહ્યા છે, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ.
અસ્મિન્નૂનં મહારણ્યે ભ્રાતરઃ સુહૃદશ્ચ તે। ત્વત્કથાઃ કથયિષ્યન્તિ ચારણા ઋષયસ્તથા
આ વિશાળ જંગલમાં, તારા ભાઈઓ, મિત્રો અને ફરતા ગાયક તથા ઋષિઓ તારી વાતો કહેતા રહેશે.
યત્તે કુન્તી મહાબાહો જાતસ્યૈચ્છદ્ધનઞ્જય। તત્તેઽસ્તુ સર્વં કૌન્તેય યથા ચ સ્વયમિચ્છસિ
હે મહાબલી ધનંજય, તારા જન્મ સમયે માતા કુંતીએ જે ઈચ્છ્યું હતું, અને તું પોતે જે ઈચ્છે છે, તે બધું તને પ્રાપ્ત થાય.
વસુદેવસ્વસા દેવી ત્વામાર્યા પુનરાગતમ્। પશ્યતુ ત્વાં પૃથા પાર્થ સહસ્રાક્ષમિવાદિતિઃ
વસુદેવની બહેન, આર્યા પૃથા, તને ફરીથી આવીને જોઈ શકે, જેમ અદિતિએ સહસ્રનેત્ર ઈન્દ્રને જોયો હતો.
નૂનં તે ભ્રાતરઃ સર્વે ત્વત્કથાભિઃ પ્રજાગરે। રંસ્યન્તે તવ કર્માણિ કીરત્યન્તઃ પુનઃ પુનઃ
નિશ્ચય છે કે, તારા બધા ભાઈઓ રાતે તારી વાતોમાં આનંદ માણશે અને વારંવાર તારા કાર્યોનું ગાન કરશે.
ન ચ નઃ પાર્થ ભોગેષુ ન ધને નોત જીવિતે। તુષ્ટિર્બુદ્ધિર્ભવિત્રી વા ત્વયિ દીર્ઘપ્રવાસિનિ
હે પાર્થ, તું લાંબા સમય માટે દૂર છે ત્યારે, ભોગ, ધન કે જીવનમાં પણ અમને સંતોષ કે શાંતિ નહીં મળે.
ત્વયિ નઃ પાર્થ સર્વેષાં સુખદુઃખે પ્રતિષ્ઠતે। જીવિતં મરણં ચૈવ રાજ્યમૈશ્વર્યમેવ ચ
હે પાર્થ, અમારું સુખ-દુઃખ, જીવન-મરણ અને રાજ્યનું સૌભાગ્ય બધું તારા પર જ આધાર રાખે છે.
આપૃષ્ટો નોસિ કૌન્તેય સ્વસ્તિ પ્રાપ્નુહિ પાણ્ડવ। કૃતાસ્ત્રં સ્વસ્તિમન્તં ત્વાં દ્રક્ષ્યામિ પુનરાગતમ્
હે કુંતીપુત્ર, તું અમારો વિદાય લઈ ગયો છે; તને શુભતા મળે. હું તને ફરીથી કૌશલ્ય અને શુભતાથી ભરપૂર જોઈશ.
બલવદ્ભિર્વિરુદ્ધં ન કાર્યમેતત્ત્વયાઽનઘ। પ્રયાહ્યવિઘ્નેયૈવાશુ વિજયાય મહાબલ
હે નિર્દોષ, શક્તિશાળી લોકો સાથે વિવાદ કરવો યોગ્ય નથી; તું અવરોધ વિના જલ્દી વિજય માટે આગળ વધ.
હ્રીઃ શ્રીઃ કીર્તિર્ધૃતિઃ પુષ્ટિરુમા લક્ષ્મીઃ સરસ્વતી। ઇમા વૈ તવ પાન્થસ્ પાલયન્તુ ધનઞ્જય
લાજ, શ્રી, કીર્તિ, ધૈર્ય, પુષ્ટિ, ઉમા, લક્ષ્મી અને સરસ્વતી—આ સર્વ દેવીઓ તારો માર્ગ રક્ષે, હે ધનંજય.
એવમુક્ત્વાઽઽશિષઃ કૃષ્ણા વિરરામ યશસ્વિની
આ રીતે આશીર્વાદ આપી, યશસ્વિ કૃષ્ણા મૌન રહી.
તતઃપ્રદક્ષિણં કૃત્વા ભ્રાતૄન્ધૌમ્યં ચ પાણ્ડવઃ। પ્રાતિષ્ઠત મહાબાહુઃ પ્રગૃહ્ય રુચિરં ધનુઃ
પછી પાંડવ મહાબલી પોતાના ભાઈઓ અને ધૌમ્યજીની પરિક્રમા કરીને, સુંદર ધનુષ્ય હાથમાં લઈ, રસ્તે નીકળી પડ્યા.
શનૈરિવ દિશં વીર ઉદીચીં ભરતર્ષભ। સંહરંસ્તરસા વૃક્ષાઁલ્લતા વલ્લીશ્ચ ભારત। અસજ્જમાનો વૃક્ષેષુ જગામ સુમહાબલઃ
ભરતવંશી વીર ધીમે ધીમે ઉત્તર દિશામાં આગળ વધ્યા, રસ્તામાં આવતા વૃક્ષો, વેલીઓ અને લતાઓને જોરથી દૂર કરતા, પણ ક્યારેય ફસાયા નહીં; એ મહાબલી અડગપણે આગળ વધ્યા.
તસ્ય માર્ગાદપાક્રામન્સર્વભૂતાનિ ગચ્છતઃ। યુક્તસ્યૈન્દ્રેણ યોગેન પરાક્રાન્તસ્ય શુષ્મિણઃ
જ્યારે તે જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેમના માર્ગમાંથી બધાં જીવજંતુઓ દૂર થઈ ગયા, કારણ કે તેઓ ઇન્દ્રની શક્તિથી યુક્ત, પ્રબળ ઉર્જાવાળા બનીને આગળ વધતા હતા.
સોઽગચ્છત્પર્વતાંસ્તાત તપોધનનિષેવિતાન્। દિવ્યં હૈમવતં પુણ્યં દેવજુષ્ટં પરંતપઃ
પછી તેમણે તે પર્વતો સુધી પહોંચ્યા, જ્યાં ઋષિ-મુનિઓ તપ કરે છે, જે દિવ્ય, સુવર્ણમય, પવિત્ર અને દેવતાઓને પ્રિય એવા હિમાલય છે.
અગચ્છત્પર્વતં પુણ્યમેકાહ્નૈવ મહામનાઃ। મનોજવગતિર્ભૂત્વા યોગયુક્તો યથાઽનિલઃ
મજબૂત મનથી, યોગબળથી યુક્ત અને પવન જેટલી ઝડપથી, તેમણે એ પવિત્ર પર્વત એક જ દિવસે પાર કરી નાખ્યો.
હિમવન્તમતિક્રમ્ય ગન્ધમાદનમેવ ચ। અત્યક્રામત્સ દુર્ગાણિ દિવારાત્રમતન્દ્રિતઃ
હિમવંત અને ગંધમાદન પર્વતોને પાર કરીને, દિવસ-રાત થાક્યા વગર, તેમણે કઠિન પ્રદેશો પસાર કર્યા.
ઇન્દ્રિકીલં સમાસાદ્ય તતોઽતિષ્ઠદ્ધનંજયઃ। `ગત્વા સ ષડહોરાત્રાન્સપ્તમેઽહનિ પાણ્ડવઃ
પછી ધનંજય ઇન્દ્રકિલ પર્વત પર પહોંચ્યા અને ત્યાં થંભ્યા; છ દિવસ અને રાત પછી, સાતમા દિવસે પાંડવ પોતાના ગંતવ્યે પહોંચી ગયા.
પ્રસ્થેન્દ્રકીલસ્ય શુભે તપોયોગપરોઽભવત્। ઊર્ધ્વબાહુર્ન ચાઙ્ગાનિ પ્રાસ્પન્દયત કિંચન
ઇન્દ્રકિલ પર્વતના શુભ શિખરે, તેમણે તપ અને યોગમાં મન લગાડ્યું, હાથ ઉપર ઉંચા રાખીને, શરીરનો એકપણ અંગ હલાવ્યા વિના ઊભા રહ્યા.
સમાહિતાત્મા નિયતઃ સહસ્રાક્ષસુતોઽચ્યુતઃ'। અન્તરિક્ષે સ શુશ્રાવ તિષ્ઠેતિ સ વચસ્તદા
મન એકાગ્ર અને ઇન્દ્રિય સંયમિત રાખીને, સહસ્રનેત્રના પુત્ર અચ્યૂતએ, આકાશમાંથી આવતી અવાજ સાંભળી: 'અહીં અટકી જા!'
તચ્છ્રુત્વા સર્વતો દૃષ્ટિં ચારયામાસ રપાણ્ડવઃ। અથાપશ્યત્સવ્યસાચી વૃક્ષમૂલે તપસ્વિનમ્
આ અવાજ સાંભળીને પાંડવે ચારે તરફ નજર ફેરવી, અને પછી સવ્યસાચીએ વૃક્ષની નીચે એક તપસ્વીને જોયા.