સુહૃદાં સોદરાણાં ચ સર્વેષાં ભરતર્ષભ। ત્વં ગતિઃ પરમા તાત વૃત્રહા મરુતામિવ
હે ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ, તું બધા મિત્રો અને ભાઈઓ માટે શ્રેષ્ઠ આશ્રય છે; જેમ વિત્રહા મારુતો માટે છે, તેમ તું પણ તેમના માટે છે, પ્રિય.
તસ્મિંસ્ત્રયોદશે વર્ષે ભ્રાતરઃ સુહૃદશ્ચ તે। સર્વે હિસંશ્રયિષ્યન્તિ બાહુવીર્યં મહાબલ
તે તેરમા વર્ષે, હે મહાબાહુ, તારા બધા ભાઈઓ અને મિત્રો તારી બાહુબળમાં આશ્રય લેશે.
સ પાર્થ પિતરં ગચ્છ સહસ્રાક્ષમરિન્દમ। મુષ્ટિગ્રહણમાદત્સ્વ સર્વાણ્યસ્ત્રાણિ વાસવાત્
એથી, હે પાર્થ, તું તારા પિતા, સહસ્રનેત્ર, શત્રુવિનાશક પાસે જા; તેમના હાથનો સ્પર્શ મેળવી અને વસવ પાસેથી બધા શસ્ત્રો પ્રાપ્ત કર.
શતશૃઙ્ગે મહાબાહો મઘવાનિદમબ્રવીત્। શૃણ્વતાં સર્વભૂતાનાં ત્વામુપાઘ્રાય મૂર્ધનિ
પછી મહાબાહુ, શતશૃંગ પર્વત પર, મઘવાને તને માથું સુઘી અને બધા જીવજંતુઓની હાજરીમાં આ શબ્દો કહ્યા.
વિદિતઃ સર્વભૂતાનાં દિવં તાત ગમિષ્યસિ। પ્રાપ્ય પુણ્યકૃતાં લોકાન્રંસ્યસે જયતાંવર
તને બધા જીવજંતુઓ ઓળખશે, હે તાત; તું સ્વર્ગમાં જશે અને પુણ્યવાનોના લોક પ્રાપ્ત કરીને આનંદ માણશે, હે વિજયીઓમાં શ્રેષ્ઠ.
માનિતસ્ત્રિદશૈઃ પાર્થ વિહૃત્ય સુસુખં દિવિ। અવાપ્યપરમાસ્ત્રાણિ પૃથિવીં પુનરેષ્યસિ
દેવતાઓ તરફથી સન્માન પામીને, હે પાર્થ, તું સ્વર્ગમાં આનંદથી વિહાર કરશે; સર્વોત્તમ શસ્ત્રો મેળવ્યા પછી પૃથ્વી પર પાછો આવશે.
ગુણાંસ્તે વાસવસ્તાત ખાણ્ડવં દહતિ ત્વયિ। શૃણ્વતાં સર્વભૂતાનાં પુનઃ પુનરભાષત
હે તાત, જ્યારે વસવ ખાંડવ વન દહન કરતા હતા, ત્યારે તેમણે તારા ગુણોનું વખાણ વારંવાર બધા જીવજંતુઓની સામે કર્યું હતું.
તાં પ્રતિજ્ઞાં નરશ્રેષ્ઠ કર્તુમર્હસિ વાસવીમ્। કંચિદ્દેશમિતઃ પ્રાપ્ય તપોયોગમના ભવ
હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, તારે વસવની એ પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કરવી જોઈએ; અહીંથી કોઈ સ્થળે જઈ, તારો મન તપસ્યામાં લગાડ.
કર્તુમર્હસિ કૌરવ્ય મઘવદ્વચનં હિતમ્। દીક્ષિત્વાઽદ્યૈવ ગચ્છ ત્વં દ્રષ્ટાઽસિ ત્વં પુરન્દરમ્
હે કૌરવપુત્ર, તારે મઘવાનના હિતના વચન અનુસાર વર્તવું જોઈએ; આજે જ દિક્ષા લઈને તું જા—તને પુરંદરનો દર્શન થશે.
તૌ પરિષ્વજ્ય બીભત્સુઃ કૃષ્ણામામન્ત્ર્ય ચાપ્યુભૌ। મનાંસ્યાદાય સર્વેષાં પ્રયાતઃ પુરુષર્ષભઃ
પછી બીભત્સુએ કૃષ્ણ અને બીજા સૌને હૃદયથી ભેટી અને બધાને મનથી વિદાય લઈને, હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, પ્રસ્થાન કર્યું.
તં તથા પ્રસ્થિતં વીરં સિંહસ્કન્ધોરસં તદા। પ્રાઞ્જલિઃ પાણ્ડવંકૃષ્ણા દેવાનાં કુર્વતી નમઃ। વાગ્ભિઃ પરમશુદ્ધાભિર્મઙ્ગલાભિરભાષત્
જ્યારે એ સિંહસમાન ભુજાવાળા, વિશાળ છાતી ધરાવનાર વીર પ્રસ્થાન કર્યો, ત્યારે કૃષ્ણાએ હાથ જોડીને પાંડવ માટે દેવતાઓને વંદન કર્યું અને પવિત્ર અને શુભ વચનો ઉચ્ચાર્યા.
નમો ધાત્રે વિધાત્રે ચ સ્વસ્તિ ગચ્છ વનાદ્વનમ્। `ધર્મસ્ત્વાં જુષતાં પાર્થ ભાસ્કરશ્ચ વિભાવસુઃ। બ્રહ્મા ત્વાં બ્રાહ્મણાશ્ચૈવ પાલયન્તુ ધનઞ્જય
સર્જનહાર અને વિધાતા ને નમન; તું વનમાં વનમાં સુખથી જા. ધર્મ, ભાસ્કર અને અગ્નિ તને આશીર્વાદ આપે, બ્રહ્મા અને બ્રાહ્મણો તને રક્ષા કરે, હે ધનંજય.
જ્યેષ્ઠાપચાયી જ્યેષ્ઠસ્ય ભ્રાતુર્વચનમાસ્થિતઃ। પ્રપદ્યેથા વસૂવ્રુદ્રાનાદિત્યાન્સમરુદ્ગણાન્। વિશ્વેદેવાંસ્તથા સાધ્યાઞ્શાન્ત્યર્થં ભરતર્ષભ
તમે મોટા ભાઈનું માન રાખીને અને નાના તરીકે તેમનું કહેલું સ્વીકારીને, શાંતિ માટે વસુ, રુદ્ર, આદિત્ય, મરુત, વિશ્વદેવ અને સાધ્ય દેવતાઓનું આશ્રય લો, હે ભરતકુલના વરિષ્ઠ.
સ્વસ્તિ તેસ્ત્વાન્તરિક્ષેભ્યો દિવ્યેભ્યો ભરતર્ષભ। પાર્થિવેભ્યશ્ચ સર્વેભ્યો યે કેચિત્પરિપન્થિનઃ
આકાશ અને સ્વર્ગના સર્વ પ્રાણીઓ તરફથી, અને પૃથ્વી પરના દરેક—even દુશ્મન— તરફથી પણ, તને શુભતા મળે, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ.
અવરોધાદ્વને વાસાત્સર્વસ્વહરણાદપિ। ઇદં દુઃખતરં મન્યે પુત્રેભ્યશ્ચ વિવાસનાત્
ઘરમાં બંધાવું, જંગલમાં રહેવું કે બધું ગુમાવવું—આ બધાથી પણ વધુ દુઃખદ મને લાગે છે સંતાનોથી વિયોગ.
માસ્માકં ક્ષત્રિયકુલે જાતુચિત્પુનરુદ્ભવઃ। બ્રાહ્મણેભ્યો નમસ્યામિ યેષાં નાયુધજીવિકા
અમારા ક્ષત્રિય કુળમાં ફરી કદી જન્મ ન થાય એવી ઈચ્છા છે; હું એ બ્રાહ્મણોને નમન કરું છું, જેમનું જીવન હથિયારોથી નથી.
ઇદં મે પરમં દુઃખં યઃ સ પાપઃ સુયોધનઃ। દૃષ્ટ્વા માં ગૌરિતિ પ્રાહ પ્રહસન્રાજસંસદિ
મારું સૌથી મોટું દુઃખ એ છે કે, દુરાચાર સુયોધન રાજસભામાં મને જોઈને હસી પડ્યો અને મને 'ગાય' કહીને ઉપહાસ કર્યો.
તસ્માદ્દુઃખાદિદં દુઃખં ગરીય ઇતિમે મતિઃ। યત્તત્પરિષદો મધ્યે બહ્વયુક્તમભાષત
મને લાગે છે કે એ સભામાં બધાના સમક્ષ થયેલું અપમાન બધાં દુઃખોથી વધારે ભારે છે.
ધ્વંસિતઃ સ્વગૃહેભ્યશ્ચ રાષ્ટ્રાચ્ચ ભરતર્ષભ। વને પ્રતિષ્ઠિતો ભૂત્વા સૌહાર્દાદવતિષ્ઠસે
ઘર અને રાજ્યમાંથી બહાર કાઢાયા પછી પણ, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ, તમે જંગલમાં રહીને પણ મિત્રતાથી અડગ ઉભા રહેલા છો.
જેતા યઃ સર્વશત્રૂણાં યઃ પાવકમતર્પયઃ। જનસ્ત્વાં પશ્યતીદાનીં ગચ્છન્તં ભરતર્ષભ
જે સર્વ દુશ્મનોને જીત્યો અને અગ્નિને તૃપ્ત કર્યો, એ જ તને લોકો હવે અહીંથી જતા જોઈ રહ્યા છે, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ.
અસ્મિન્નૂનં મહારણ્યે ભ્રાતરઃ સુહૃદશ્ચ તે। ત્વત્કથાઃ કથયિષ્યન્તિ ચારણા ઋષયસ્તથા
આ વિશાળ જંગલમાં, તારા ભાઈઓ, મિત્રો અને ફરતા ગાયક તથા ઋષિઓ તારી વાતો કહેતા રહેશે.
યત્તે કુન્તી મહાબાહો જાતસ્યૈચ્છદ્ધનઞ્જય। તત્તેઽસ્તુ સર્વં કૌન્તેય યથા ચ સ્વયમિચ્છસિ
હે મહાબલી ધનંજય, તારા જન્મ સમયે માતા કુંતીએ જે ઈચ્છ્યું હતું, અને તું પોતે જે ઈચ્છે છે, તે બધું તને પ્રાપ્ત થાય.
વસુદેવસ્વસા દેવી ત્વામાર્યા પુનરાગતમ્। પશ્યતુ ત્વાં પૃથા પાર્થ સહસ્રાક્ષમિવાદિતિઃ
વસુદેવની બહેન, આર્યા પૃથા, તને ફરીથી આવીને જોઈ શકે, જેમ અદિતિએ સહસ્રનેત્ર ઈન્દ્રને જોયો હતો.
નૂનં તે ભ્રાતરઃ સર્વે ત્વત્કથાભિઃ પ્રજાગરે। રંસ્યન્તે તવ કર્માણિ કીરત્યન્તઃ પુનઃ પુનઃ
નિશ્ચય છે કે, તારા બધા ભાઈઓ રાતે તારી વાતોમાં આનંદ માણશે અને વારંવાર તારા કાર્યોનું ગાન કરશે.
ન ચ નઃ પાર્થ ભોગેષુ ન ધને નોત જીવિતે। તુષ્ટિર્બુદ્ધિર્ભવિત્રી વા ત્વયિ દીર્ઘપ્રવાસિનિ
હે પાર્થ, તું લાંબા સમય માટે દૂર છે ત્યારે, ભોગ, ધન કે જીવનમાં પણ અમને સંતોષ કે શાંતિ નહીં મળે.
ત્વયિ નઃ પાર્થ સર્વેષાં સુખદુઃખે પ્રતિષ્ઠતે। જીવિતં મરણં ચૈવ રાજ્યમૈશ્વર્યમેવ ચ
હે પાર્થ, અમારું સુખ-દુઃખ, જીવન-મરણ અને રાજ્યનું સૌભાગ્ય બધું તારા પર જ આધાર રાખે છે.
આપૃષ્ટો નોસિ કૌન્તેય સ્વસ્તિ પ્રાપ્નુહિ પાણ્ડવ। કૃતાસ્ત્રં સ્વસ્તિમન્તં ત્વાં દ્રક્ષ્યામિ પુનરાગતમ્
હે કુંતીપુત્ર, તું અમારો વિદાય લઈ ગયો છે; તને શુભતા મળે. હું તને ફરીથી કૌશલ્ય અને શુભતાથી ભરપૂર જોઈશ.
બલવદ્ભિર્વિરુદ્ધં ન કાર્યમેતત્ત્વયાઽનઘ। પ્રયાહ્યવિઘ્નેયૈવાશુ વિજયાય મહાબલ
હે નિર્દોષ, શક્તિશાળી લોકો સાથે વિવાદ કરવો યોગ્ય નથી; તું અવરોધ વિના જલ્દી વિજય માટે આગળ વધ.
હ્રીઃ શ્રીઃ કીર્તિર્ધૃતિઃ પુષ્ટિરુમા લક્ષ્મીઃ સરસ્વતી। ઇમા વૈ તવ પાન્થસ્ પાલયન્તુ ધનઞ્જય
લાજ, શ્રી, કીર્તિ, ધૈર્ય, પુષ્ટિ, ઉમા, લક્ષ્મી અને સરસ્વતી—આ સર્વ દેવીઓ તારો માર્ગ રક્ષે, હે ધનંજય.
એવમુક્ત્વાઽઽશિષઃ કૃષ્ણા વિરરામ યશસ્વિની
આ રીતે આશીર્વાદ આપી, યશસ્વિ કૃષ્ણા મૌન રહી.