રૂપં સુદર્શનસ્યાસીદાકાશે પતતસ્તદા। દ્વિતીયસ્યેવ સૂર્યસ્ યુગાન્તે પ્રતપિષ્યતઃ
એ સમયે, આકાશમાં ઉડતું સુદર્શન ચક્ર એવું તેજસ્વી લાગતું હતું કે જાણે યુગના અંતે બીજું સૂર્ય જ પ્રગટ્યું હોય.
તત્સમાસાદ્ય નગરં સૌભં વ્યપગતત્વિષમ્। મધ્યેન પાટયામાસ ક્રકચો દાર્વિવોચ્છ્રિતમ્
એ ચક્રે તેજ ગુમાવેલા સૌભનગરને ચીરી નાખ્યું, જેમ કશાળે ઊંચા લાકડાને બે ભાગે કાપી નાખે.
દ્વિધા કૃતં તતઃ સૌભં સુદર્શનબલાદ્ધતમ્। મહેશ્વરશરોદ્ધૂતં પપાત ત્રિપુરં યથા
સુદર્શનના બળથી સૌભ બે ભાગમાં વિભાજિત થયું અને મહેશ્વરના બાણથી ઘાયલ થઈ, તે ત્રિપુરા જેવું ધરાશાયી થયું.
તસ્મિન્નિપતિતે સૌભે ચક્રમાગાત્કરં મમ। પુનશ્ચાદાય વેગેન સાલ્વાયેત્યહમબ્રુવમ્
સૌભ પડી ગયું ત્યારે ચક્ર ફરી મારી હાથમાં આવી ગયું. મેં ઝડપથી એ પકડીને કહ્યું, 'હવે સલ્વા માટે!'
તતઃ સાલ્વં ગદાં ગુર્વીમાવિધ્યન્તે મહાહવે। દ્વિધા ચકાર સહસા પ્રજજ્વાલ ચ તેજસા
પછી મહાયુદ્ધમાં મેં ભારે ગદાથી સલ્વાને ઘાયલ કર્યો, એક જ ઘા સાથે એને બે ભાગમાં વિભાજિત કરી દીધો અને એ ગદા તેજથી પ્રજ્વલિત થઈ.
તસ્મિન્વિનિહતે વીરે દાનવાસ્ત્રસ્તચેતસઃ। હાહાભૂતા દિશો જગ્મુરર્દિતા મમ સાયકૈઃ
એ વિરનું વધ થતાં જ દાનવોના મનમાં ભય છવાઈ ગયો. મારા બાણોથી ઘાયલ થઈ, તેઓ 'હાય હાય' કરતા ચારે દિશામાં ભાગી ગયા.
તતોઽહંસમવસ્થાપ્યરથં સૌભસમીપતઃ। શઙ્ખં પ્રધ્માપ્ય હર્ષેણ સુહૃદઃ પર્યહર્ષયમ્
પછી મેં રથ સૌભની પાસે ઊભો રાખ્યો અને આનંદથી શંખ વગાડ્યો, જેના અવાજથી મારા મિત્રો આનંદિત થયા.
તન્મેરુશિખરાકારં વિધ્વસ્તાટ્ટાલગોપુરમ્। દહ્યમાનમભિપ્રેક્ષ્ય સ્ત્રિયસ્તાઃ સંપ્રદુદ્રુવુઃ
મેરુ પર્વતના શિખર જેવું સૌભનગર, જેના મિનારા અને દ્વાર તૂટી ગયા હતા અને જે અગ્નિમાં બળી રહ્યું હતું, એ જોઈને સ્ત્રીઓ ડરીને ભાગી પડી.
એવં નિહત્ય સમરે સૌભં સાલ્વં નિપાત્ય ચ। આનર્તાત્પુનરાગમ્ય સુહૃદાં પ્રીતિમાવહમ્
હું યુદ્ધમાં સૌભ અને શાલ્વને હરાવીને અનર્તથી પાછો ફર્યો અને મારા મિત્રો માટે આનંદ લાવ્યો.
તદેતત્કારણં રાજન્નાગમં નાગસાહ્વયમ્। યદ્યાગાં પરવીરઘ્ન ન હિ જીવેત્સુયોધનઃ
રાજા, આ જ કારણ છે કે હું આવ્યો છું અને નાગોને બોલાવ્યા છે. જો તમે યજ્ઞ કરશો તો દુશ્મનોને હરાવનાર સુયોધન જીવતો નહીં રહે.
મય્યાગતેઽથવા વીર દ્યૂતં ન ભવિતા તથા। અદ્યાહં કિં કરિષ્યામિ ભિન્નસેતુરિવોદકમ્
વીર, જો હું આવી જઉં તો પહેલાં જેવું જુગાર નહીં થાય. આજે હું શું કરું, તૂટેલા બંધથી અલગ પડેલું પાણી જેવું થઈ ગયો છું.
એવમુક્ત્વા મહાબાહુઃ કૌરવં પુરુષોત્તમઃ। આમન્ત્ર્ય પ્રયયૌ શ્રીમાન્પાણ્ડવાન્મધુસૂદનઃ
આ રીતે કહીને મહાબલી, તેજસ્વી મધુસૂદન, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, કૌરવને વિદાય આપી પાંડવો પાસે ગયો.
અભિવાદ્ય મહાબાહુર્ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્। રાજ્ઞા મૂર્ધન્યુપાઘ્રાતો ભીમેન ચ મહાભુજઃ
મહાબલી કૃષ્ણે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને વંદન કર્યું. રાજાએ કૃષ્ણને માથે ચુંબન આપ્યું અને ભીમે તેમને ભેટી લીધા.
પરિષ્વક્તશ્ચાર્જુનેન યમાભ્યાં ચાભિવાદિતઃ। સંમાનિતશ્ચ ધૌમ્યેન દ્રૌપદ્યા ચાર્ચિતોશ્રુભિઃ
અર્જુને તેમને ભેટી લીધા, યમદ્વયે વંદન કર્યું, ધૌમ્યે સન્માન આપ્યો અને દ્રૌપદીએ આંસુઓ સાથે પૂજા કરી.
સુભદ્રામભિમન્યું ચ રથમારોપ્ય કાઞ્ચનમ્। આરુરોહ રથં કૃષ્ણઃ પાણ્ડવૈરભિપૂજિતઃ
પાંડવોની ઇજ્જતથી કૃષ્ણે સુભદ્રા અને અભિમન્યુને સુવર્ણ રથ પર બેસાડ્યા અને પોતે પણ ચઢ્યા.
શૈબ્યસુગ્રીવયુક્તેન રથેનાદિત્યવર્ચસા। દ્વારકાં પ્રયયૌ કૃષ્ણઃ સમાશ્વાસ્ય યુધિષ્ઠિરમ્
કૃષ્ણે યુધિષ્ઠિરને શાંત પાડીને, શૈબ્ય અને સુગ્રીવ જોડાયેલા, સૂર્ય જેવો તેજસ્વી રથ હાંકી દ્વારકા તરફ રવાના થયા.
તતઃ પ્રયતે દાશાર્હે ધૃષ્ટદ્યુમ્નોપિ પાર્ષતઃ। દ્રૌપદેયાનુપાદાય પ્રયયૌ સ્વપુરં તદા
પછી દૃઢનિશ્ચયી દાશાર્હ અને પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ને દ્રૌપદીના પુત્રોને લઈને પોતાના શહેર તરફ ગયા.
ધૃષ્ટકેતુઃ સ્વસારં ચ સમાદાયાથ ચેદિરાટ્। જગામ પાણ્ડવાન્દૃષ્ટ્વા રમ્યાં શુક્તિમતીં પુરીમ્
ચેદીના રાજા ધૃષ્ટકેતુ પોતાની બહેનને લઈને, સુંદર શુક્તિમતી નગરી જોઈને, પાંડવો પાસે ગયા.
કેકયાશ્ચાપ્યનુજ્ઞાતાઃ કૌન્તેયેનામિતૌજસા। આમન્ત્ર્ય પાણ્ડવાન્સર્વાન્પ્રયયુસ્તેઽપિ ભારત
કેકયાઓને કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે પરવાનગી આપી. તેમણે બધા પાંડવોને વિદાય આપી અને પોતાના દેશમાં ગયા.
બ્રાહ્મણાશ્ચ વિશશ્ચૈવ તથાવિષયવાસિનઃ। વિસૃજ્યમાનાઃ સુભૃશં ન ત્યજન્તિ સ્મ પાણ્ડવાન્
બ્રાહ્મણો, પ્રજા અને પ્રદેશવાસીઓ, છૂટા પાડ્યા છતાં, પાંડવોને એટલા પ્રેમથી જોડાયેલા હતા કે છોડી ગયા નહીં.
સમવાયઃ સ રાજેન્દ્ર સુમહાદ્ભુતદર્શનઃ। આસીન્મહાત્મનાં તેષાં કામ્યકે ભરતર્ષભ
રાજા, કામ્યક વનમાં એ મહાન આત્માઓની સભા અદ્ભુત અને દર્શનિય હતી.
યુધિષ્ઠિરસ્તુ વિપ્રાંસ્તાનનુમાન્ય મહામનાઃ। શશાસ પુરુષાન્કાલે રથાન્યોજયતેતિ વૈ
મહાન મનવાળા યુધિષ્ઠિરે એ બ્રાહ્મણોને માન આપ્યો અને યોગ્ય સમયે પુરુષોને રથ જોડવાની આજ્ઞા આપી.
તસ્મિન્દશાર્હાધિપતૌ પ્રયાતે યુધિષ્ઠિરો ભીમસેનાર્જુનૌ ચ। યમૌ ચ કૃષ્ણ ચ પુરોહિતશ્ચ રથાન્મહાર્હાન્પરમાશ્વયુક્તાન્
જ્યારે દાશાર્હના સ્વામી ચાલ્યા ગયા, ત્યારે યુધિષ્ઠિર, ભીમ, અર્જુન, યમદ્વય, કૃષ્ણ અને પુરોહિતે ઉત્તમ ઘોડાઓ જોડેલા સુંદર રથો તૈયાર કર્યા.
અસ્થાય વીરાઃ સહિતા વનાય પ્રતસ્થિરે ભૂતપતિપ્રકાશાઃ। હિરણ્યનિષ્કાન્વસનાનિ ગાશ્ચ ગદાય શિક્ષાક્ષરમન્ત્રવિદ્ભ્યઃ
વીરો એકસાથે વનમાં જવા નીકળી પડ્યા. તેઓ દેવતાવત તેજસ્વી લાગતા હતા. સાથે સોનાના નાણાં, વસ્ત્રો, ગાયો અને મંત્ર-અસ્ત્રમાં નિપુણોને ગદાઓ પણ લઈ ગયા.
પ્રેષ્યાઃ પુરો વિંશતિરાત્તશસ્ત્રા ધનૂંષિ શસ્ત્રાણિ શરાંશ્ચ દીપ્તાન્। મૌર્વીશ્ચ યન્ત્રાણિ ચ સાયકાંશ્ચ સર્વે સમાદાય જઘન્યમીયુઃ
વીસ શસ્ત્રધારી દાસો આગળ ગયા. તેઓ ધનુષ્ય, શસ્ત્રો, તેજસ્વી બાણ, ધનુષ્યની દોર, યંત્રો અને બાણો લઈ ગયા અને પછી પાછળ ચાલ્યા.
તત્સતુ વાસાંસિ ચ રાજપુત્ર્યા ધાત્ર્યશ્ચ દાસ્યશ્ચ વિભૂષણં ચ। તદિન્દ્રસેનસ્ત્વરિતઃ પ્રગૃહ્ય જઘન્યમેવોપયયૌ રથેન
રાજકન્યાના વસ્ત્રો, દાયકા, દાસીઓ અને આભૂષણો ઇન્દ્રસેને ઝડપથી ભેગા કર્યા અને રથમાં લઈને પાછળ ગયો.
તતઃ કુરુશ્રેષ્ઠમુપેત્ય પૌરાઃ પ્રદક્ષિણં ચક્રુરદીનસત્વાઃ। તં બ્રાહ્મણાશ્ચાભ્યવદન્પ્રસન્ના મુખ્યાશ્ચ સર્વે કુરુજાઙ્ગલાનામ્
પછી શહેરના લોકો, કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ધર્મરાજ પાસે આવ્યા અને નિર્ભય મનથી તેમના ચારે બાજુ ફર્યા. બ્રાહ્મણો ખુશ થઈને તેમને સંબોધ્યા અને કુરુજાંગલ પ્રદેશના બધા મુખ્ય લોકો પણ ત્યાં હાજર હતા.
સ ચાપિ તાનભ્યવદત્પ્રસન્નઃ સહૈવ તૈર્ભ્રાતૃભિર્ધર્મરાજઃ। તસ્થૌ ચ તત્રાધિપતિર્મહાત્મા દૃષ્ટ્વા જનૌઘં કુરુજાઙ્ગલાનામ્
પછી ધર્મરાજ પણ આનંદિત થઈને પોતાના ભાઈઓ સાથે તેમને સંબોધ્યા. તે મહાન આત્માવાળા રાજા ત્યાં ઊભા રહ્યા અને કુરુજાંગલના અનેક લોકોની ભીડ જોઈ.
પિતેવ પુત્રેષુ સ તેષુ ભાવં ચક્રે કુરૂણામૃષભો મહાત્મા। તે ચાપિ તસ્મિન્ભરતપ્રબર્હે તથા બભૂવુઃ પિતરીવ પુત્રાઃ
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા મહાન આત્માએ તેમને પોતાના પુત્રો પર જેવો પિતાનું સ્નેહ હોય એ રીતે વર્તન કર્યું. અને તેઓએ પણ ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ ધર્મરાજને પિતાને પુત્રો જેવો માન આપ્યો.
તતસ્તમાસાદ્ય મહાજનૌઘાઃ કુરુપ્રવીરં પરિવાર્ય તસ્થુઃ। હાનાથ હાધર્મ ઇતિ બ્રુવાણા હીતાશ્ચ સર્વેઽઽશ્રુમુખા બભૂવુઃ
પછી મોટી ભીડ એ કુરુવીર ધર્મરાજને ઘેરીને ઊભી રહી અને 'હાય! હાય! આ તો અયોગ્ય છે' એમ બોલવા લાગી. બધા ભક્તજનો દુઃખી થઈને આંખોમાં આંસુ લઈને ઊભા રહ્યા.