તસ્ય રૂપં પ્રપતતઃ પિતુર્મમ નરાધિપ। યયાતેઃ ક્ષીણપુણ્યસ્ય સ્વર્ગાદિવ ભહીતલમ્
હે નરાધિપ, મારા પિતા જ્યારે પડતા હતા ત્યારે તેમનું રૂપ એવું લાગતું હતું જાણે પુણ્ય ખૂટી ગયેલા યયાતિ સ્વર્ગમાંથી ધરતી પર આવી રહ્યા હોય.
વિશીર્ણમલિનોષ્ણીપપ્રકીર્ણામ્બરમૂર્ધજઃ। પ્રપતન્દૃશ્યતે હ સ્મ ક્ષીણપુણ્ય ઇવ ગ્રહઃ
તેમના વસ્ત્ર ફાટેલા, શરીર મેલાં, વાળ વિખેરાયેલા, એ રીતે પડતા હતા, જેમ પુણ્ય ખૂટી ગયેલો ગ્રહ આકાશમાંથી પડી જાય.
તતઃ શાર્ઙ્ગં ધનુઃશ્રેષ્ઠં કરાત્પ્રપતિતં મમ। મોહાપન્નશ્ચ કૌન્તેય રથોપસ્થ ઉપાવિશમ્
પછી, હે કુંતીપુત્ર, મારા હાથમાંથી શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય શારંગ છૂટી ગયું અને હું મૂંઝાઈને રથમાં બેસી ગયો.
તતો હાહાકૃતં સર્વં સૈન્યં મે ગતચેતનમ્। માં દૃષ્ટ્વા રથનીડસ્થં ગતાસુમિવ ભારત
પછી મારી આખી સેના 'હાય હાય' કરી ઉઠી અને મને રથમાં નિર્જીવ જેવો બેઠેલો જોઈને બધાની ચેતના ગુમાઈ ગઈ.
પ્રસાર્ય બાહૂ પતતઃ પ્રસાર્ય ચરણાવપિ। રૂપં પિતુર્મે વિબભૌ શકુને- પતતો યથા
પડતા પડતા હાથ અને પગ ફેલાવીને, મારા પિતાનું રૂપ એવું તેજસ્વી લાગતું હતું, જાણે આકાશમાંથી પક્ષી પડી રહ્યું હોય.
તં પતન્તં મહાબાહો શૂલપટ્ટસપાણયઃ। અભિઘ્નન્તો ભૃશં વીર મમ ચોતોહ્યકમ્પયન્
હે મહાબાહુ, જ્યારે તેઓ પડતા હતા, ત્યારે શૂળ અને તલવાર ધરાવતાં વીરોએ તેમને જોરથી માર્યા અને તેમના ઉગ્ર અવાજથી મને પણ ધ્રુજાવી દીધો.
તતો મુહૂર્તાત્પ્રતિલભ્ય સંજ્ઞા- મહં તદા વીર મહાવિમર્દે। ન તત્રસૌમં ન રિપું ચ સાલ્વં પશ્યામિ વૃદ્ધં પિતરં ન ચાપિ
પછી થોડા સમયમાં, હે વીર, હું સંજ્ઞાનમાં આવ્યો ત્યારે ત્યાં ન તો સૌભ હતું, ન શત્રુ શાલ્વ, ન તો મારા વૃદ્ધ પિતા.
તતો મમાસીન્મનસિ માયેયમિતિ નિશ્ચિતમ્। પ્રબુદ્ધોસ્મિ તતો ભૂયઃ શતશો વાઽકિરં શરાન્
પછી મને મનમાં ખાતરી થઈ ગઈ કે આ બધું માયા છે. હું ફરીથી ચેતન થયો અને શતાવધ બાણ વરસાવ્યા.
તતોઽહં ભરતશ્રેષ્ઠ પ્રગૃહ્યરુચિરં ધનુઃ। શરૈરપાતયં સૌભાચ્છિરાંસિ વિબુધદ્વિષામ્
પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, સુંદર ધનુષ્ય પકડીને, મેં બાણોથી સૌભના શત્રુઓના માથાં ઉડાવી દીધાં.
શરાંશ્ચાશીવિષાકારાનૂર્ધ્વગાંસ્તિગ્મતેજસઃ। પ્રૈષયં સાલ્વરાજાય શાર્ઙ્ગમુક્તાન્સુવાસસઃ
શારંગથી છૂટેલા, સુંદર વસ્ત્રધારી, સાપ જેવાં તીક્ષ્ણ તેજવાળા બાણો મેં શાલ્વરાજા પર છોડ્યા.
તતો નાદૃશ્યત તદા સૌભં કુરુકુલોદ્વહ। અન્તર્હિતં માયયાઽભૂત્તતોઽહં વિસ્મિતોઽભવમ્
પછી, હે કુરુકુલના ગૌરવ, સૌભ અચાનક અદૃશ્ય થઈ ગયું; માયાથી તે લુપ્ત થયું અને હું આશ્ચર્યચકિત રહી ગયો.
અથ દાનવસઙ્ઘાસ્તે વિકૃતાનનમૂર્ધજાઃ। ઉદક્રોશન્મહારાજ ધિષ્ઠિતે મયિ ભારત
પછી, હે રાજા, વિકૃત ચહેરા અને વાળ ધરાવતાં દાનવોના ટોળા, હું સ્થિર ઊભો હતો ત્યારે, જોરથી ચીસો પાડવા લાગ્યા.
તતોઽસ્ત્રં શબ્દસાહં વૈ ત્વરમાણો મહારણે। અયોજયં તદ્વધાય તતઃ શબ્દ ઉપારમત્
પછી મહાસંગ્રામમાં હું ઝડપથી અવાજના અસ્ત્રનો ઉપયોગ કર્યો અને તેમને નાશ કરવા માટે તેને ચલાવ્યું, જેથી અવાજ બંધ થઈ ગયો.
હતાસ્તે દાનવાઃ સર્વે યૈઃ સ શબ્દ ઉદીરિતઃ। શરૈરાદિત્યસંકશૈર્જ્વલિતૈઃ શબ્દસાધનૈઃ
જે દાનવો એ અવાજ પેદા કર્યો હતો, તેઓ બધાં જ પ્રખર તીરો વડે મારી નાખાયા, એ તીરો સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતા અને અવાજના બળથી ચાલતા હતા.
તસ્મિન્નુપરતે શબ્દે પુનરેવાન્યતોઽભવત્। શબ્દોઽપરો મહારાજ તત્રાપિ પ્રાહરં શરૈઃ
જ્યારે એ અવાજ બંધ થયો, ત્યારે બીજું અવાજ બીજેથી ઊઠ્યું, રાજા, અને ત્યાં પણ મેં તીરો વરસાવ્યા.
એવં દશ દિશઃ સર્વાસ્તિર્યગૂર્ધ્વં ચ ભારત। નાદયામાસુરસુરાસ્તે ચાપિ નિહતા મયા
આ રીતે દસેય દિશામાં, ઉપર અને ચારે બાજુ, ભારત, અસુરો અને દેવો અવાજ કરતા હતા, અને તેમને પણ મેં મારી નાખ્યા.
તતઃ પ્રાગ્જ્યોતિષં ગત્વા પુનરેવ વ્યદૃશ્યત। સૌભં કામગમં વીર મોહયન્મમ ચક્ષુષી
પછી હું પ્રાગ્જ્યોતિષપુર ગયો અને ત્યાં ફરીથી કામચલાઉ ચાલતું સૌભ વિમાન જોયું, જે મારી નજરને ભુલાવતું હતું, વીર.
તતો લોકાન્તકરણો દાનવો દારુણાકૃતિઃ। શિલાવર્ષેણ મહતા સહસા માં સમાવૃણોત્
પછી એક ભયાનક દાનવ, જે લોકનાશક હતો, અચાનક જ મોટાં પથ્થરોની વરસાદથી મને ઢાંકી દીધો.
સોહં પર્વતવર્ષેણ વધ્યમાનઃ સમન્તતઃ। વલ્મીક ઇવ રાજેન્દ્ર પર્વતોપચિતોઽભવમ્
મોટાં પર્વતો જેવી વરસાદથી હું ચારે બાજુથી ઘેરાઈ ગયો અને, રાજેન્દ્ર, પર્વતોના ઢગલામાં છુપાયેલા વાંદળા જેવો થઈ ગયો.
તતોઽહં પર્વતચિતઃ સહયઃ સહસારથિઃ। અપ્રખ્યાતિમિયાં રાજન્સધ્વજઃ પર્વતૈશ્ચિતઃ
પછી પર્વતોમાં ઢંકાઈને, મારા સહયોગીઓ અને સારથી સાથે, ધ્વજાવાળા હું, રાજા, ઓળખાય નહીં એવો બનીને આગળ વધ્યો.
તતો વૃષ્ણિપ્રવીરા યે મમાસન્સૈનિકાસ્તદા। તે ભયર્તા દિશઃ સર્વે સહસા વિપ્રદુદ્રુવુઃ
પછી મારા વૃષ્ણિ વંશના શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ, જે મારા સૈનિકો હતા, ભયથી ભરાઈને અચાનક બધાં દિશામાં ભાગી ગયા.
તતો હાહાકૃતમભૂત્સર્વં કિલ વિશાંપતે। દ્યૌશ્ચ ભૂમિશ્ચ ખં ચૈવાદૃશ્યમાને તથા મયિ
પછી, મનુષ્યોના સ્વામી, બધે 'હાય હાય'ના રડારા ઊઠ્યા, અને મારા કારણે આકાશ, ધરતી કે ગગન કંઈયું દેખાતું નહોતું.
તતો વિષણ્ણમનસો મમ રાજન્સુહૃજ્જનાઃ। રુરુદુશ્ચુક્રુશુશ્ચૈવ દુઃખશોકસમન્વિતાઃ
પછી, રાજા, મારા મિત્રો દુઃખથી અને શોકથી ભરાઈને, મનથી ઉદાસ થઈ રડવા અને ચીસો પાડવા લાગ્યા.
દ્વિષતાં ચ પ્રહર્ષોઽભૂદાર્તિશ્ચ સુહૃદામપિ। એવં વિજિતવાન્વીર પશ્ચાદશ્રૌષમચ્યુત
શત્રુઓમાં આનંદ અને મિત્રો સુધી પણ દુઃખ હતો; એ રીતે, વીર, જીત્યા પછી મને પછીથી ખબર પડી, અચ્યૂત.
તતોઽહમિન્દ્રદયિતં સર્વપાષાણભેદનમ્। વજ્રમુદ્યમ્ય તાન્સર્વાન્પર્વતાન્સમશાતયમ્
પછી મેં ઇન્દ્રપ્રિય, બધા પથ્થરોને તોડી નાખતું વજ્ર ઉંચક્યું અને એ બધા પર્વતોને ચકનાચૂર કરી નાખ્યા.
તતઃ પર્વતભારાર્તા મન્દપ્રાણવિચેષ્ટિતાઃ। હયા મમ મહારાજ વેપમાના ઇવાભવન્
પછી, મહારાજા, પર્વતોના ભારથી મારા ઘોડાં ધીમા અને થાકેલા થઈ ગયા, અને ડરથી કાંપતા હોય તેમ લાગતા હતા.
મેઘજાલ ઇવાકાશે વિદાર્યાભ્યુદિતં રવિમ્। દૃષ્ટ્વા માં બાન્ધવાઃ સર્વે હર્ષમાહારયન્પુનઃ
જેમ આકાશમાં મેઘોના ગાઢ વલયને ફાડી સૂર્ય ઊગે છે, તેમ મને જોઈને મારા બધા સગાંઓ ફરી ખુશ થયા.
તતઃ પર્વતભારાર્તાન્મન્દપ્રાણવિચેષ્ટિતાન્। હયાન્સંદૃશ્ય માં સૂતઃ પ્રાહ તાત્કાલિકં વચઃ
પછી, પર્વતોના ભારથી ધીમા અને થાકેલા ઘોડાંને જોઈ, મારા સારથીએ યોગ્ય સમયે મને વાત કરી.
સાધુ સંપશ્ય વાર્ષ્ણેય સાલ્વં સૌભપતિં સ્થિતમ્। અલં કૃષ્ણાવમન્યૈનં સાધુ યત્નં સમાચર
'શાબાશ, વાર્ષ્ણેય! જોઈને રાખ, સૌભના માલિક શાલ્વ ત્યાં ઊભો છે. એને હલકું ન સમજજે, કૃષ્ણ—પૂરેપૂરો પ્રયાસ કર.'
માર્દવં સખિતાં ચૈવ સાલ્વાદદ્ય વ્યપાહર। જહિ સાલ્વં મહાબાહો મૈનં જીવય કેશવ
'આજે શાલ્વ પ્રત્યેની નમ્રતા અને મિત્રતા છોડીને, મહાબાહુ, શાલ્વને મારી નાખ—કેશવ, એને જીવતો ન રાખ.'