તાનાશુગૈરાપતતોઽહમાશુ નિવાર્ય તૂર્ણં ખગમાન્ખ એવ। દ્વિધા ત્રિતા ચાચ્છિનમાશુ મુક્તૈ- સ્તતોઽન્તરિક્ષે નિનદો બભૂવ
જ્યારે એ શસ્ત્રો ઝડપથી મારી તરફ આવવા લાગ્યા, ત્યારે મેં પણ ઝડપથી આકાશમાં જ તીરો વડે તેમને રોકી લીધા; કેટલાકને બે ભાગમાં, કેટલાકને ત્રણ ભાગમાં કાપી નાખ્યા. પછી આકાશમાં મોટો અવાજ થયો.
તતઃ શતસહસ્રેણ શરાણાં નતપર્વણામ્। દારુકં વાજિનશ્ચૈવ રથં ચ સમવાકિરત્
પછી તેણે વાંકડા ટોચવાળા લાખો તીરો વડે દારુક, ઘોડા અને રથને ઢાંકી દીધા.
તતો મામબ્રવીદ્વીર દારુકો વિહ્વલન્નિવ। સ્થાતવ્યમિતિ તિષ્ઠામિ સાલ્વબાણપ્રપીડિતઃ। અવસ્થાતું ન શક્નોમિ અઙ્ગં મે વ્યવસીદતિ
પછી, વીર, દારુકે મને એમ કહ્યું—જેમ કે તે ગભરાઈ ગયો હોય—'હું ઊભો રહીશ, પણ શાલ્વના તીરો મારી પર વરસી રહ્યા છે. હવે હું ઊભો રહી શકતો નથી; મારા અંગો દુર્બળ થઈ ગયા છે.'
ઇતિ તસ્ય નિશમ્યાહં સારથેઃ કરુણં વચઃ। અવેક્ષમાણો યન્તારમપશ્યં શરપીડિતમ્
રથચાલકના આ દુ:ખદ શબ્દો સાંભળીને, મેં તેને જોયો અને જોઈ લીધું કે તે તીરોના ઘા થી પીડાઈ રહ્યો છે.
ન તસ્યોરસિ નો મૂર્ધ્નિ ન કાયે ન ભુજદ્વયે। અન્તરં પાણ્ડવશ્રેષ્ઠ પશ્યામ્યનિચિતં શરૈઃ
પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ, તેના છાતી, માથા, શરીર કે બંને હાથ પર એક પણ જગ્યા એવી નહોતી જ્યાં તીરો ઘૂસ્યા ન હોય.
સ તુ બાણવરોત્પીડાદ્વિસ્રવત્યસૃગુલ્બણમ્। અભિવૃષ્ટો યથા મેઘૈર્ગિરિર્ગૈરિકધાતુમાન્
ઘણા તીરોના દુઃખથી તેના શરીરમાંથી લોહી વહેવા લાગ્યું, જેમ વરસાદથી ભીંજાયેલા લાલ ગેરુ ધરાવતી પર્વતમાંથી વહે છે.
અભીશુહસ્તં તં દૃષ્ટ્વા સીદન્તં સારથિં રણે। અસ્તમ્ભયં મહાબાહો સાલ્વબાણપ્રપીડિતમ્
યુદ્ધમાં હાથમાં કસોટી ધરાવતો એ રથચાલક લથડતો જોઈને, મહાબાહુ, હું શાલ્વના તીરોની પીડા છતાં તેને સંભાળી લીધો.
અથ માં પુરુષઃ કશ્ચિદ્દ્વારકાનિલયોઽબ્રવીત્। ત્વરિતો રથમારોપ્ય સૌહૃદાદિવ ભારત
પછી દ્વારકાનો એક માણસ, દોડતો-દોડતો, મિત્રભાવથી મારા રથ પર ચડીને મને સંબોધિત કર્યો, હે ભારત.
આહુકસ્ય વચો વીર તસ્યૈવ પરિચારકઃ। વિષણ્ણઃ સન્નકણ્ઠેન તન્નિબોધ યુધિષ્ઠિર
યુધિષ્ઠિર, હવે સાંભળ, આહુકના સેવકે યુદ્ધમાં મને શું કહ્યું—તેનું કંટું દુ:ખથી ભરેલું હતું.
દ્વારકાધિપતિર્વીર આહ ત્વામાહુકો વચઃ। કેશવૈહિ વિજાનીષ્વ યત્ત્વાં પિતૃસખોઽબ્રવીત્
વીર, દ્વારકાના સ્વામી આહુકે તને સંદેશો મોકલ્યો છે: 'કેશવ, તારા પિતાના મિત્રે જે કહ્યું છે, તે જાણી લે.'
ઉપયાત્વા તુ સાલ્વેન દ્વારકાં વૃષ્ણિનન્દન। વિષક્તે ત્વયિ દુર્ધર્ષ ઇતઃ શૂરસુતો બલાત્
'વૃષ્ણિવંશના આનંદ, જ્યારે તું અહીં શાલ્વ સાથે વ્યસ્ત છે, ત્યારે શૂરપુત્રે તારી ગેરહાજરીમાં જોરથી દ્વારકા પર આક્રમણ કર્યું છે.'
તદલં સાધુયુદ્ધેન નિવર્તસ્વ જનાર્દન। દ્વારકામેવ રક્ષસ્વ કાર્યમેતન્મહત્તવ
'જનાર્દન, હવે પૂરતું થયું આ સારા યુદ્ધનું; પાછો ફર અને દ્વારકાનું રક્ષણ કર. આ તારો મોટો ફરજ છે.'
ઇત્યહં તસ્ય વચનં શ્રુત્વા પરમદુર્મનાઃ। નિશ્ચયં નાધિગચ્છામિ કર્તવ્યસ્યેતરસ્ય ચ
આ શબ્દો સાંભળીને હું ખૂબ દુ:ખી થયો અને શું કરવું અને શું ન કરવું એ નક્કી કરી શક્યો નહીં.
સાત્યકિં બલદેવં ચ પ્રદ્યુમ્નં ચ મહાંરથમ્। જગર્હે મનસા વીર તચ્છ્રુત્વા મહદપ્રિયમ્
વીર, એ દુ:ખદ સમાચાર સાંભળીને મેં મનમાં સાત્યકી, બલદેવ અને મહારથી પ્રદ્યુમ્નને દોષ આપ્યો.
અહં હિ દ્વારકાયાશ્ચ પિતુશ્ચ કુરુનન્દન। તેષુ રક્ષાં સમાધાય પ્રયાતઃ સૌભયાતને
હે કુરુવંશના આનંદ, મેં દ્વારકા અને મારા પિતાની રક્ષા તેમના હાથમાં સોંપી, પછી સૌભના યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યો હતો.
બલદેવો મહાબાહુઃ કચ્ચિજ્જીવતિ શત્રુહા। સાત્યકી રૌક્મિણેયશ્ચ ચારુદેષ્ણશ્ચ વીર્યવાન્। સામ્બપ્રભૃતયશ્ચૈવેત્યહમાસં સુદુર્મનાઃ
મહાબળવાન અને શત્રુહંતા બલદેવજી જીવતા હશે ને? સાથી સાત્યકી, રુક્મિણીપુત્ર, વીર ચારુદેશન અને સામ્બાદિ પણ? આવી ચિંતામાં મારું મન ખૂબ જ દુઃખી થયું.
એતેષુ હિ નરવ્યાઘ્ર જીવત્સુ ન કથંચન। શક્યઃ શૂરસુતો હન્તુમપિ વજ્રભૃતા સ્વયમ્
હે પુરુષશાર્દૂલ, જ્યારે આ બધા જીવતા હશે, ત્યારે સુરપુત્રને તો વજ્રધારી પણ મારી શકે નહીં.
હતઃ શૂરસુતો વ્યક્તં વ્યક્તં ચૈતે પરાસવઃ। બલદેવમુખાઃ સર્વ ઇતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ
મને ખાતરી થઈ ગઈ હતી કે સુરપુત્ર નિશ્ચિતપણે મરી ગયો છે અને બલદેવજી સહિત બધા પરાજિત થઈ ગયા છે.
સોહં સર્વવિનાશં તં ચિન્તયાનો મુહુર્મુહુઃ। અવિહ્વલો મહારાજ પુનઃ સાલ્વમયોધયમ્
હે મહારાજ, એ સર્વનાશની વાત વારંવાર વિચારતો, છતાં મનથી અડગ રહીને હું ફરીથી સૌભનગર તરફ ગયો.
તદોઽપશ્યં મહારાજ પ્રપતન્તમહં તદા। સૌભાચ્છૂરસુતં વીર તતો માં મોહ આવિશત્
પછી, હે રાજા, મેં જોયું કે સુરપુત્ર સૌભમાંથી પડી રહ્યો છે, અને એ જોઈને હું મૂંઝાઈ ગયો.
તસ્ય રૂપં પ્રપતતઃ પિતુર્મમ નરાધિપ। યયાતેઃ ક્ષીણપુણ્યસ્ય સ્વર્ગાદિવ ભહીતલમ્
હે નરાધિપ, મારા પિતા જ્યારે પડતા હતા ત્યારે તેમનું રૂપ એવું લાગતું હતું જાણે પુણ્ય ખૂટી ગયેલા યયાતિ સ્વર્ગમાંથી ધરતી પર આવી રહ્યા હોય.
વિશીર્ણમલિનોષ્ણીપપ્રકીર્ણામ્બરમૂર્ધજઃ। પ્રપતન્દૃશ્યતે હ સ્મ ક્ષીણપુણ્ય ઇવ ગ્રહઃ
તેમના વસ્ત્ર ફાટેલા, શરીર મેલાં, વાળ વિખેરાયેલા, એ રીતે પડતા હતા, જેમ પુણ્ય ખૂટી ગયેલો ગ્રહ આકાશમાંથી પડી જાય.
તતઃ શાર્ઙ્ગં ધનુઃશ્રેષ્ઠં કરાત્પ્રપતિતં મમ। મોહાપન્નશ્ચ કૌન્તેય રથોપસ્થ ઉપાવિશમ્
પછી, હે કુંતીપુત્ર, મારા હાથમાંથી શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય શારંગ છૂટી ગયું અને હું મૂંઝાઈને રથમાં બેસી ગયો.
તતો હાહાકૃતં સર્વં સૈન્યં મે ગતચેતનમ્। માં દૃષ્ટ્વા રથનીડસ્થં ગતાસુમિવ ભારત
પછી મારી આખી સેના 'હાય હાય' કરી ઉઠી અને મને રથમાં નિર્જીવ જેવો બેઠેલો જોઈને બધાની ચેતના ગુમાઈ ગઈ.
પ્રસાર્ય બાહૂ પતતઃ પ્રસાર્ય ચરણાવપિ। રૂપં પિતુર્મે વિબભૌ શકુને- પતતો યથા
પડતા પડતા હાથ અને પગ ફેલાવીને, મારા પિતાનું રૂપ એવું તેજસ્વી લાગતું હતું, જાણે આકાશમાંથી પક્ષી પડી રહ્યું હોય.
તં પતન્તં મહાબાહો શૂલપટ્ટસપાણયઃ। અભિઘ્નન્તો ભૃશં વીર મમ ચોતોહ્યકમ્પયન્
હે મહાબાહુ, જ્યારે તેઓ પડતા હતા, ત્યારે શૂળ અને તલવાર ધરાવતાં વીરોએ તેમને જોરથી માર્યા અને તેમના ઉગ્ર અવાજથી મને પણ ધ્રુજાવી દીધો.
તતો મુહૂર્તાત્પ્રતિલભ્ય સંજ્ઞા- મહં તદા વીર મહાવિમર્દે। ન તત્રસૌમં ન રિપું ચ સાલ્વં પશ્યામિ વૃદ્ધં પિતરં ન ચાપિ
પછી થોડા સમયમાં, હે વીર, હું સંજ્ઞાનમાં આવ્યો ત્યારે ત્યાં ન તો સૌભ હતું, ન શત્રુ શાલ્વ, ન તો મારા વૃદ્ધ પિતા.
તતો મમાસીન્મનસિ માયેયમિતિ નિશ્ચિતમ્। પ્રબુદ્ધોસ્મિ તતો ભૂયઃ શતશો વાઽકિરં શરાન્
પછી મને મનમાં ખાતરી થઈ ગઈ કે આ બધું માયા છે. હું ફરીથી ચેતન થયો અને શતાવધ બાણ વરસાવ્યા.
તતોઽહં ભરતશ્રેષ્ઠ પ્રગૃહ્યરુચિરં ધનુઃ। શરૈરપાતયં સૌભાચ્છિરાંસિ વિબુધદ્વિષામ્
પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, સુંદર ધનુષ્ય પકડીને, મેં બાણોથી સૌભના શત્રુઓના માથાં ઉડાવી દીધાં.
શરાંશ્ચાશીવિષાકારાનૂર્ધ્વગાંસ્તિગ્મતેજસઃ। પ્રૈષયં સાલ્વરાજાય શાર્ઙ્ગમુક્તાન્સુવાસસઃ
શારંગથી છૂટેલા, સુંદર વસ્ત્રધારી, સાપ જેવાં તીક્ષ્ણ તેજવાળા બાણો મેં શાલ્વરાજા પર છોડ્યા.