તામહં માયયૈવાશુ પ્રતિગૃહ્ય વ્યનાશયમ્। તસ્યાં હતાયાં માયાયાં ગિરિશૃઙ્ગૈરયોધયત્
હું પણ મારી માયાથી તરત જ એ માયાને રોકી અને નષ્ટ કરી દીધી; અને એ માયા હારી ગયા પછી તેણે પર્વતના શિખરો ફેંકી મારી પર હુમલો કર્યો.
તતોઽભવત્તમ ઇવ પ્રકાશ ઇવ ચાભવત્। દુર્દિનં સુદિનં ચૈવ શીતમુષ્ણં ચ ભારત
પછી અંધકાર અને પ્રકાશ, ખરાબ દિવસ અને સારો દિવસ, ઠંડી અને ગરમી — એમ બધું જ થવા લાગ્યું, હે ભારત.
અઙ્ગારપાંસુવર્ષં ચ શસ્ત્રવર્ષં ચ ભારત। એવં માયાં પ્રકુર્વાણો યોધયામાસ માં રિપુઃ
અંગારનો વરસાદ અને શસ્ત્રોનો વરસાદ વરસવા લાગ્યો, હે ભારત; આવું માયા ઉપાડી દુશ્મને મારી સામે યુદ્ધ કર્યું.
વિજ્ઞાય તદહં સર્વં માયયૈવ વ્યનાશયમ્। યથાકાલં તુ યુદ્ધેન વ્યધમં સર્વતઃ શરૈઃ
હું એ બધું ઓળખીને મારી માયાથી દૂર કરી દીધું; અને યોગ્ય સમયે યુદ્ધમાં ચારેય બાજુ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
તતો હતાયાં ચ મયા માયાયાં યુધિ દાનવઃ। માયામન્યાં મહારાજ ચકાર મતિમોહિનીમ્
પછી, રાજા, જ્યારે મેં એ માયાને યુદ્ધમાં નષ્ટ કરી, ત્યારે દાનવે બીજી નવી માયા ઉભી કરી, જે મનને ભુલાવે એવી હતી.
તતો વ્યોમ મહારાજ શતસૂર્યમિવાભવત્। શતચન્દ્રં ચ કૌન્તેય સહસ્રાયુતતારકમ્
પછી, રાજા, આકાશમાં જાણે સો સૂર્ય, સો ચાંદ અને હજારો તારા એકસાથે ચમકી ઉઠ્યા હોય એમ દેખાવા લાગ્યું, હે કુંતીપુત્ર.
તતો નાજ્ઞાયત તદા દિવારાત્રં તથા દિશઃ। તતોઽહં મોહમાપન્નઃ પ્રજ્ઞાસ્ત્રં સમયોજયમ્
ત્યારબાદ દિવસ-રાત અને દિશાઓ બધું જ અસ્પષ્ટ થઈ ગયું; એ સમયે હું મૂંઝાઈ ગયો અને જ્ઞાનનું શસ્ત્ર વાપર્યું.
તદસ્ત્રમસ્તમસ્ત્રેણ વિધૂતં શરતૂલવત્। તથા તદભવદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્। લબ્ધાલોકસ્તુ રાજેન્દ્ર પુનઃ શત્રુમયોધયમ્
પછી એ શસ્ત્રને વિરોધી શસ્ત્રે autumnના રૂઈ જેવા વિખેરી દીધું; એ રીતે યુદ્ધ ભારે અને રોમાંચક બની ગયું. રાજા, દૃષ્ટિ પાછી મળતાં હું ફરી દુશ્મન સામે લડ્યો.
એવં સ પુરુષવ્યાઘ્રઃ સાલ્વો રાજ્ઞં મહારિપુઃ। યુધ્યમાનો મયા સઙ્ખ્યે વિયદભ્યગમત્પુનઃ
એ રીતે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ એવા શાલ્વ, રાજાઓનો મોટો શત્રુ, મારી સાથે યુદ્ધ કરતાં ફરી આકાશમાં ચડી ગયો.
તતઃ શતઘ્નીશ્ચ મહાગદાશ્ચ દીપ્તાશ્ચ શૂલાન્મુસલાનસીંશ્ચ। ચિક્ષેપ રોષાન્મયિ મન્દબુદ્ધિઃ સાલ્વો મહારાજ જયાભિકાઙ્ક્ષી
પછી મહારાજ, વિજયની ઇચ્છાથી અને ક્રોધમાં અંધ બનીને શાલ્વે મારા પર શતઘ્ની, મોટી ગદા, જ્વલંત ભાલા, મુસળ અને તલવાર ફેંકી.
તાનાશુગૈરાપતતોઽહમાશુ નિવાર્ય તૂર્ણં ખગમાન્ખ એવ। દ્વિધા ત્રિતા ચાચ્છિનમાશુ મુક્તૈ- સ્તતોઽન્તરિક્ષે નિનદો બભૂવ
જ્યારે એ શસ્ત્રો ઝડપથી મારી તરફ આવવા લાગ્યા, ત્યારે મેં પણ ઝડપથી આકાશમાં જ તીરો વડે તેમને રોકી લીધા; કેટલાકને બે ભાગમાં, કેટલાકને ત્રણ ભાગમાં કાપી નાખ્યા. પછી આકાશમાં મોટો અવાજ થયો.
તતઃ શતસહસ્રેણ શરાણાં નતપર્વણામ્। દારુકં વાજિનશ્ચૈવ રથં ચ સમવાકિરત્
પછી તેણે વાંકડા ટોચવાળા લાખો તીરો વડે દારુક, ઘોડા અને રથને ઢાંકી દીધા.
તતો મામબ્રવીદ્વીર દારુકો વિહ્વલન્નિવ। સ્થાતવ્યમિતિ તિષ્ઠામિ સાલ્વબાણપ્રપીડિતઃ। અવસ્થાતું ન શક્નોમિ અઙ્ગં મે વ્યવસીદતિ
પછી, વીર, દારુકે મને એમ કહ્યું—જેમ કે તે ગભરાઈ ગયો હોય—'હું ઊભો રહીશ, પણ શાલ્વના તીરો મારી પર વરસી રહ્યા છે. હવે હું ઊભો રહી શકતો નથી; મારા અંગો દુર્બળ થઈ ગયા છે.'
ઇતિ તસ્ય નિશમ્યાહં સારથેઃ કરુણં વચઃ। અવેક્ષમાણો યન્તારમપશ્યં શરપીડિતમ્
રથચાલકના આ દુ:ખદ શબ્દો સાંભળીને, મેં તેને જોયો અને જોઈ લીધું કે તે તીરોના ઘા થી પીડાઈ રહ્યો છે.
ન તસ્યોરસિ નો મૂર્ધ્નિ ન કાયે ન ભુજદ્વયે। અન્તરં પાણ્ડવશ્રેષ્ઠ પશ્યામ્યનિચિતં શરૈઃ
પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ, તેના છાતી, માથા, શરીર કે બંને હાથ પર એક પણ જગ્યા એવી નહોતી જ્યાં તીરો ઘૂસ્યા ન હોય.
સ તુ બાણવરોત્પીડાદ્વિસ્રવત્યસૃગુલ્બણમ્। અભિવૃષ્ટો યથા મેઘૈર્ગિરિર્ગૈરિકધાતુમાન્
ઘણા તીરોના દુઃખથી તેના શરીરમાંથી લોહી વહેવા લાગ્યું, જેમ વરસાદથી ભીંજાયેલા લાલ ગેરુ ધરાવતી પર્વતમાંથી વહે છે.
અભીશુહસ્તં તં દૃષ્ટ્વા સીદન્તં સારથિં રણે। અસ્તમ્ભયં મહાબાહો સાલ્વબાણપ્રપીડિતમ્
યુદ્ધમાં હાથમાં કસોટી ધરાવતો એ રથચાલક લથડતો જોઈને, મહાબાહુ, હું શાલ્વના તીરોની પીડા છતાં તેને સંભાળી લીધો.
અથ માં પુરુષઃ કશ્ચિદ્દ્વારકાનિલયોઽબ્રવીત્। ત્વરિતો રથમારોપ્ય સૌહૃદાદિવ ભારત
પછી દ્વારકાનો એક માણસ, દોડતો-દોડતો, મિત્રભાવથી મારા રથ પર ચડીને મને સંબોધિત કર્યો, હે ભારત.
આહુકસ્ય વચો વીર તસ્યૈવ પરિચારકઃ। વિષણ્ણઃ સન્નકણ્ઠેન તન્નિબોધ યુધિષ્ઠિર
યુધિષ્ઠિર, હવે સાંભળ, આહુકના સેવકે યુદ્ધમાં મને શું કહ્યું—તેનું કંટું દુ:ખથી ભરેલું હતું.
દ્વારકાધિપતિર્વીર આહ ત્વામાહુકો વચઃ। કેશવૈહિ વિજાનીષ્વ યત્ત્વાં પિતૃસખોઽબ્રવીત્
વીર, દ્વારકાના સ્વામી આહુકે તને સંદેશો મોકલ્યો છે: 'કેશવ, તારા પિતાના મિત્રે જે કહ્યું છે, તે જાણી લે.'
ઉપયાત્વા તુ સાલ્વેન દ્વારકાં વૃષ્ણિનન્દન। વિષક્તે ત્વયિ દુર્ધર્ષ ઇતઃ શૂરસુતો બલાત્
'વૃષ્ણિવંશના આનંદ, જ્યારે તું અહીં શાલ્વ સાથે વ્યસ્ત છે, ત્યારે શૂરપુત્રે તારી ગેરહાજરીમાં જોરથી દ્વારકા પર આક્રમણ કર્યું છે.'
તદલં સાધુયુદ્ધેન નિવર્તસ્વ જનાર્દન। દ્વારકામેવ રક્ષસ્વ કાર્યમેતન્મહત્તવ
'જનાર્દન, હવે પૂરતું થયું આ સારા યુદ્ધનું; પાછો ફર અને દ્વારકાનું રક્ષણ કર. આ તારો મોટો ફરજ છે.'
ઇત્યહં તસ્ય વચનં શ્રુત્વા પરમદુર્મનાઃ। નિશ્ચયં નાધિગચ્છામિ કર્તવ્યસ્યેતરસ્ય ચ
આ શબ્દો સાંભળીને હું ખૂબ દુ:ખી થયો અને શું કરવું અને શું ન કરવું એ નક્કી કરી શક્યો નહીં.
સાત્યકિં બલદેવં ચ પ્રદ્યુમ્નં ચ મહાંરથમ્। જગર્હે મનસા વીર તચ્છ્રુત્વા મહદપ્રિયમ્
વીર, એ દુ:ખદ સમાચાર સાંભળીને મેં મનમાં સાત્યકી, બલદેવ અને મહારથી પ્રદ્યુમ્નને દોષ આપ્યો.
અહં હિ દ્વારકાયાશ્ચ પિતુશ્ચ કુરુનન્દન। તેષુ રક્ષાં સમાધાય પ્રયાતઃ સૌભયાતને
હે કુરુવંશના આનંદ, મેં દ્વારકા અને મારા પિતાની રક્ષા તેમના હાથમાં સોંપી, પછી સૌભના યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યો હતો.
બલદેવો મહાબાહુઃ કચ્ચિજ્જીવતિ શત્રુહા। સાત્યકી રૌક્મિણેયશ્ચ ચારુદેષ્ણશ્ચ વીર્યવાન્। સામ્બપ્રભૃતયશ્ચૈવેત્યહમાસં સુદુર્મનાઃ
મહાબળવાન અને શત્રુહંતા બલદેવજી જીવતા હશે ને? સાથી સાત્યકી, રુક્મિણીપુત્ર, વીર ચારુદેશન અને સામ્બાદિ પણ? આવી ચિંતામાં મારું મન ખૂબ જ દુઃખી થયું.
એતેષુ હિ નરવ્યાઘ્ર જીવત્સુ ન કથંચન। શક્યઃ શૂરસુતો હન્તુમપિ વજ્રભૃતા સ્વયમ્
હે પુરુષશાર્દૂલ, જ્યારે આ બધા જીવતા હશે, ત્યારે સુરપુત્રને તો વજ્રધારી પણ મારી શકે નહીં.
હતઃ શૂરસુતો વ્યક્તં વ્યક્તં ચૈતે પરાસવઃ। બલદેવમુખાઃ સર્વ ઇતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ
મને ખાતરી થઈ ગઈ હતી કે સુરપુત્ર નિશ્ચિતપણે મરી ગયો છે અને બલદેવજી સહિત બધા પરાજિત થઈ ગયા છે.
સોહં સર્વવિનાશં તં ચિન્તયાનો મુહુર્મુહુઃ। અવિહ્વલો મહારાજ પુનઃ સાલ્વમયોધયમ્
હે મહારાજ, એ સર્વનાશની વાત વારંવાર વિચારતો, છતાં મનથી અડગ રહીને હું ફરીથી સૌભનગર તરફ ગયો.
તદોઽપશ્યં મહારાજ પ્રપતન્તમહં તદા। સૌભાચ્છૂરસુતં વીર તતો માં મોહ આવિશત્
પછી, હે રાજા, મેં જોયું કે સુરપુત્ર સૌભમાંથી પડી રહ્યો છે, અને એ જોઈને હું મૂંઝાઈ ગયો.